Komisja Europejska > EJN > Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów > Niemcy

Ostatnia aktualizacja: 02-11-2007
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów - Niemcy

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Najpierw pytanie ogólne: jakie są alternatywne sposoby rozwiązywania sporów? 1.
Ogólne Ogólne
Spory pomiędzy konsumentami a przedsiębiorcami (w najszerszym ujęciu) Spory pomiędzy konsumentami a przedsiębiorcami (w najszerszym ujęciu)
Spory pomiędzy przedsiębiorcami Spory pomiędzy przedsiębiorcami
Spory pomiędzy pracownikami a pracodawcami Spory pomiędzy pracownikami a pracodawcami
a) Komisje rozjemcze ds. sporów dotyczących praktyk i stażów a)
b) Zakładowe komisje rozjemcze działające w oparciu o przepisy ustawy o ustroju przedsiębiorstw (BetrVG) b)
c) Postępowanie pojednawcze dotyczące układu zbiorowego pracy c)
Spory rodzinne Spory rodzinne
Spory wynikające ze stosowania przepisów dotyczących przelewów bankowych lub nadużyć związanych z kartami płatniczymi Spory wynikające ze stosowania przepisów dotyczących przelewów bankowych lub nadużyć związanych z kartami płatniczymi
Spory pomiędzy osobami fizycznymi Spory pomiędzy osobami fizycznymi
2. Czy zastosowanie formy alternatywnego sposobu rozwiązywania sporów (ARS) przewidziano w ustawie, czy też obowiązek ten nakładany jest w drodze orzeczenia sądowego? 2.
3. Czy kwestia ta została uregulowana w ustawie? 3.
4. W niektórych umowach zawarte są postanowienia dotyczące wykonania umowy przewidujące, że w przypadku wystąpienia sporu należy w pierwszej kolejności skorzystać z procedur ARS. Spór może zostać przedstawiony do rozstrzygnięcia sądu dopiero po wyczerpaniu takich środków. Czy postanowienia takie są wiążące dla stron? 4.
5. Jakiego rodzaju spory mogą być rozwiązywane przy zastosowaniu procedur ARS? 5.
Spory pomiędzy przedsiębiorcami Spory pomiędzy przedsiębiorcami
Spory pomiędzy pracownikami a pracodawcami Spory pomiędzy pracownikami a pracodawcami
Spory rodzinne Spory rodzinne
Spory pomiędzy osobami fizycznymi Spory pomiędzy osobami fizycznymi
Inne szczególne przypadki (np. w relacjach z organami państwa) Inne szczególne przypadki (np. w relacjach z organami państwa)
6. W jaki sposób w ramach postępowania z zastosowaniem procedur ARS zapewnić można gwarancje porównywalne do gwarancji obowiązujących w postępowaniu sądowym? Jak można zagwarantować zachowanie poufności negocjacji? 6.
7. Czy konieczne jest uzyskanie porady prawnej? Jaką rolę w postępowaniu przy zastosowaniu procedur ARS pełnią adwokaci? 7.
8. Czy możliwe jest zastosowanie alternatywnego sposobu rozwiązywania sporów poprzez postępowanie przeprowadzone „na odległość”? (W szczególności, czy istnieje możliwość wykorzystanie mediów elektronicznych?) 8.
9. Czy procedury ARS są odpłatne? Jeśli tak, to jak takie koszty są dzielone? Czy można skorzystać z pomocy prawnej? 9.
10. Czy w przypadku niepowodzenia pozasądowej próby rozwiązania sporu w dalszym ciągu istnieje możliwość wniesienia sprawy do sądu? Czy wpływa to na bieg ustawowych terminów przedawnienia w postępowaniu sądowym? 10.
11. W jaki sposób egzekwowane są postanowienia ugody zawartej między stronami dzięki zastosowaniu procedur ARS. Co się dzieje, jeżeli treść ugody nie zostaje od razu wcielona w życie? Czy możliwe jest zastosowanie normalnego postępowania egzekucyjnego? Czy sprawa w dalszym ciągu może zostać wniesiona do sądu? 11.

 

1. Najpierw pytanie ogólne: jakie są alternatywne sposoby rozwiązywania sporów?

Ogólne

Typowymi alternatywnymi sposobami rozwiązywania sporów w Republice Federalnej Niemiec są: arbitraż, postępowanie rozjemcze/pojednawcze oraz mediacja. Każda z wymienionych procedur może być stosowana jako uzupełnienie innej, przy czym zachowują one odrębny charakter.

Szczególną rolę odgrywa arbitraż. Sądy arbitrażowe to instytucje nie należące do wymiaru sprawiedliwosci państwa, lecz powoływane przez strony na mocy umowy o arbitraż. Sąd arbitrażowy rozstrzyga sprawę ostatecznie w zastępstwie sądu powszechnego.

Postępowanie rozjemcze/pojednawcze ma na celu doprowadzenie do ugody między stronami sporu w drodze kompromisu zaproponowanego przez rozjemcę. Nawet w przypadku, gdy kompromis okaże się niemożliwy, posrednictwo rozjemcy może mieć istotne znaczenie, ponieważ daje stronom sporu możliwosć podjęcia przerwanego dialogu i poszukiwania rozwiązania możliwego do przyjęcia dla obu stron.

Mediacja nie zapewnia stronom rozwiązania sporu; rozwiązanie takie musi zostać uzgodnione przez same strony sporu w drodze obopólnego porozumienia. Mediator pomaga w procesie komunikacji, negocjacjach i wypracowaniu konsensu. W przeciwieństwie do sędziego, mediator nie ma prawa do wydawania orzeczeń, natomiast od arbitra i rozjemcy odróżnia go to, że nie formułuje bezposrednich propozycji rozwiązania konfliktu.

Spory pomiędzy konsumentami a przedsiębiorcami (w najszerszym ujęciu)

W Republice Federalnej Niemiec działa wiele komisji rozjemczych zajmujących się polubownym rozwiązywaniem sporów konsumenckich zanim trafią one do sądu. Komisje rozjemcze powoływane są głównie przez organizacje branżowe (izby i stowarzyszenia) i z tego względu ich kompetencje okreslane są adekwatnie do danego rodzaju działalnosci gospodarczej.

Do góryDo góry

Istnieją zatem. komisje rozjemcze dla takich branż, jak mechanika pojazdowa, pralnie odzieży i inne (branża budowlana, naprawa sprzętu radiowo-telewizyjnego).

  • W niemal wszystkich większych miastach katalog usług swiadczonych przez izby przemysłowo-handlowe oraz izby rzemieslnicze (Handwerkskammer) skupiające przedstawicieli tych branż obejmuje sądy arbitrażowe i komisje rozjemcze. Istnieją również komisje rozjemcze działające w ramach branży motoryzacyjnej, które zajmują się mechaniką pojazdową, a także komisje założone przez dystrybutorów pojazdów, które zajmują usterkami w pojazdach używanych.
  • Usługi rozjemcze oferowane są również przez wolne zawody. Komisje działające przy stowarzyszeniach lekarzy i architektów istnieją w niemal wszystkich krajach związkowych. Stowarzyszenia zawodowe prawników, rzeczników patentowych, doradców podatkowych i biegłych rewidentów mają za zadanie prowadzić na wniosek stron mediacje w sporach pomiędzy swoimi członkami a ich klientami.
  • Należy tu również wspomnieć o instytucji rzecznika ds. banków prywatnych, który zajmuje się wszelkiego rodzaju sprawami związanymi z operacjami finansowymi i bankowymi.

Ewentualne zalecenia formułowane przez komisje rozjemcze z zasady nie są dla stron wiążące, jednak niekiedy komisja orzeczeniem nakłada jednostronne zobowiązania na przedsiębiorcę. Niezależnie od tego postępowanie zostaje zakończone dopiero w momencie, gdy strony osiągnęły porozumienie i zawarły ugodę.

Spory pomiędzy przedsiębiorcami

Liczba prowadzonych w Niemczech postępowań mediacyjnych w sprawach gospodarczych stale rośnie. Prawnicy i przedstawiciele świata biznesu realizują różne inicjatywy na rzecz określenia procedur mediacyjnych i zagwarantowania odpowiednich standardów jakości.

Do góryDo góry

Spory pomiędzy pracownikami a pracodawcami
a) Komisje rozjemcze ds. sporów dotyczących praktyk i stażów

Zgodnie z § 111 ust. 2 ustawy o sądach pracy (ArbGG), uprawnione organy (w przypadku rzemiosł są to cechy rzemieslnicze) mogą powoływać komisje w celu rozwiązywania sporów wynikających ze stosunku zatrudnienia pomiędzy pracodawcami a osobami zdobywającymi kwalifikacje zawodowe. Jeżeli komisja taka już działa, istnieje proceduralny wymóg zobowiązujący strony do poddania sprawy pod jej rozstrzygnięcie.

Orzeczenie organu rozjemczego jest dla stron wiążące, o ile zostanie przez nie zaakceptowane w terminie jednego tygodnia. Egzekucja odbywa się w oparciu o ugodę zawartą przed komisją rozjemczą lub orzeczenia komisji zaakceptowane przez strony. W przypadku braku ugody bądź odrzucenia orzeczenia komisji, strony mogą w terminie dwóch tygodni wniesć sprawę do własciwego sądu pracy.

b) Zakładowe komisje rozjemcze działające w oparciu o przepisy ustawy o ustroju przedsiębiorstw (BetrVG)

Zgodnie z § 76 ustawy o ustroju przedsiębiorstw (BetrVG), spory pomiędzy pracodawcą a radą zakładową (Betriebsrat) mogą być przedstawiane do rozstrzygnięcia komisji rozjemczej. Komisja jest wewnątrzzakładowym organem rozjemczym przedsiębiorstwa. Jej skład tworzą w równej liczbie przedstawiciele obydwu stron, tj. pracodawcy i rady zakładowej. Komisją kieruje bezstronny przewodniczący, zaakceptowany przez obie strony. W przypadku braku porozumienia, o wyborze osoby przewodniczącego i liczbie członków komisji decyduje sąd pracy.

Do góryDo góry

Strona, która kwestionuje uznaniową decyzję zakładowej rady rozjemczej lub też uznaje, że rada mogła przekroczyć zakres przyznanych jej kompetencji może w terminie 15 dni od wydania orzeczenia wystąpić o rewizję tego orzeczenia przez sąd pracy.

c) Postępowanie pojednawcze dotyczące układu zbiorowego pracy

W przypadkach, gdy stronom układu zbiorowego pracy nie udaje się osiągnąć porozumienia w drodze negocjacji, często wszczynane jest postępowanie pojednawcze, które ma doprowadzić do znalezienia rozwiązania pozwalającego wyważyć sprzeczne interesy stron i zapobiec sporom zbiorowym. Celem działań pojednawczych jest zawsze doprowadzenie do zawarcia układu zbiorowego pracy i uniknięcie sporów zbiorowych.

Większość układów zbiorowych zawiera szczegółowe uzgodnienia stron w sprawie postępowania pojednawczego. Oznacza to, iż postępowanie to ma istotne znaczenie praktyczne. W skład komisji rozjemczych wchodzą co do zasady wchodzą przeciwstawne strony porozumień zbiorowych oraz bezstronny przewodniczący. W przypadku, gdy komisji nie udaje się przedstawić propozycji pojednania lub gdy taka propozycja zostaje odrzucona przez jedną lub obie ze stron porozumień zbiorowych, postępowanie pojednawcze zostaje zakończone. Kolejnym etapem jest spór zbiorowy.

Spory rodzinne

Zgodnie z niemieckim kodeksem socjalnym (Sozialgesetzbuch), mediacja w sporach rodzinnych prowadzona jest regularnie przez władze lokalne w ramach programów ochrony dzieci i młodzieży realizowanych na zasadzie tzw. „pomocy na rzecz samopomocy”. Mediacja taka ma za zadanie pomóc rodzicom w samodzielnym i zgodnym rozwiązywaniu własnych konfliktów, w sposób najbardziej odpowiadający ich wspólnym potrzebom i interesom.

Do góryDo góry

Mediacji pozasądowej i rozwiązywania sporów, w szczególnosci dotyczących prawa rodzinnego podejmują się również adwokaci. Ponadto wiele przepisów nakłada na sąd obowiązek dążenia do polubownego rozwiązywania sporów pomiędzy stronami na każdym etapie postępowania sądowego, szczególnie w przypadku sporów prawnych dotyczących władzy rodzicielskiej. Jako przykład posłużyć tu może pozasądowe rozwiązywanie konfliktów w trybie § 52 ustawy o sądownictwie niespornym (FGG) bądź wprowadzenie postępowania mediacyjnego w sporach dotyczących prawa do kontaktu z dzieckiem, na podstawie § 52a FGG.

W sferze pozasądowej, mediacja pomiędzy członkami rodziny nabrała istotnego znaczenia dla regulowania następstw separacji i rozwodów. Mediacja rodzinna służy rozwiązywaniu (rodzinnych) konfliktów pomiędzy osobami będącymi w związku małżeńskim, w konkubinacie a także między byłymi małżonkami oraz byłymi konkubentami, w przypadkach wymagających rozstrzygnięć uwzględniających interes wszystkich zainteresowanych stron. W przypadku rodziców w trakcie separacji lub rozwodu, postępowanie mediacyjne ma za zadanie doprowadzić do wspólnego uzgodnienia zasad wykonywania przez oboje rodziców władzy rodzicielskiej w czasie separacji lub po rozwodzie. Mediacja ma umożliwić znalezienie rozwiązania nierozstrzygniętych kwestii spornych w trakcie rozwodu, pozwalając parom poznać i zrozumieć źródła konfliktu. Przedmiotem uzgodnień mogą być np. kwestie alimentów, podziału majątku, nieruchomosci czy władzy rodzicielskiej.

Spory wynikające ze stosowania przepisów dotyczących przelewów bankowych lub nadużyć związanych z kartami płatniczymi

W celu rozstrzygania sporów w sektorze usług finansowych (przelewów bankowych) powołana została komisja rozjemcza Niemieckiego Banku Federalnego. W przypadku banków zrzeszonych w określonych stowarzyszeniach bankowych (takich, jak Federalne Stowarzyszenie Banków Prywatnych, Federalne Stowarzyszenie Banków Niemieckich, Federalne Stowarzyszenie Niemieckich Banków Spółdzielczych, Stowarzyszenie Banków Oszczędnościowo-Rozliczeniowych) procedury rozjemcze prowadzone są przez te stowarzyszenia.

Do góryDo góry

Federalne Stowarzyszenie Banków Niemieckich stworzyło procedurę rozjemczą w celu rozstrzygania ogólnych sporów między bankami a ich klientami (adres wydziału odpowiedzialnego za skargi i zażalenia klientów: Kundenbeschwerdestelle beim Bundesverband deutscher Banken, P.O. Box 04 03 07, 10062 Berlin).

Spory pomiędzy osobami fizycznymi

Zgodnie z § 15a ustawy wprowadzającej Kodeks postępowania cywilnego (EGZPO), poszczególne kraje związkowe mogą ustanawiać obowiązkowe procedury pojednawcze.

  • w przypadku sporów z zakresu prawa własnosci przed sądami rejonowymi (Amtsgerichte), kiedy wartosć przedmiotu sporu nie przekracza 750 EUR,
  • w przypadku niektórych sporów z zakresu prawa sąsiedzkiego, oraz
  • w przypadku sporów o naruszenie czci, z wyjątkiem przypadków, gdy obraźliwe tresci były rozpowszechniane za posrednictwem prasy, radia lub telewizji.

Zgodnie z § 15a ust. 2 EGZPO, procedury rozjemcze nie są wymagane w następujących przypadkach:

  • powództwa o zmianę wyroku, roszczeń akcesoryjnych dotyczących zabezpieczenia swiadczeń alimentacyjnych, powództwa dotyczące uznania wyroków wydanych zagranicą, powództwa wzajemne oraz powództwa, które muszą być wnoszone w terminie okreslonym w ustawie lub przez sąd,
  • spory rodzinne,
  • wnioski o wznowienie postępowania,
  • egzekucji roszczeń wynikających z dokumentów,
  • postępowanie sporne przeprowadzane w przypadku uznania roszczenia dotyczącego sciągnięcia wierzytelnosci w postępowaniu uproszczonym, oraz
  • srodki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym.

Ponadto postępowania pojednawczego nie można prowadzić w przypadku stron, które nie mieszkają bądź nie mają siedziby lub oddziału na terytorium tego samego kraju.

Do góryDo góry

Poszczególne kraje związkowe mogą przyjmować przepisy ograniczające zakres stosowania § 15a ust. 1 EGZPO oraz rozszerzać zakres wyłączeń okreslony w § 15a ust. 2 EGZPO.

2. Czy zastosowanie formy alternatywnego sposobu rozwiązywania sporów (ARS) przewidziano w ustawie, czy też obowiązek ten nakładany jest w drodze orzeczenia sądowego?

Niemieckie prawo nie nakłada na strony sporu powszechnego obowiązku podjęcia próby pozasądowego rozwiązania tego sporu przed wniesieniem sprawy do sądu.

Jednak zgodnie z §15a ustawy wprowadzającej kodeks postępowania cywilnego (EGZPO), kraje związkowe mogą wprowadzić ustawowy wymóg podjęcia próby doprowadzenia do kompromisu przed uznanym biurem rozjemczym przed wniesieniem sprawy do sądu. Dotyczy to sporów majątkowych, w których wartosć przedmiotu sporu nie przekracza 750 EUR, jak również niektórych spraw o naruszenie czci oraz spraw z zakresu prawa sąsiedzkiego. W przypadku wniesienia takiej sprawy do sądu bez podjęcia próby doprowadzenia do kompromisu, pozew zostały odrzucony jako niedopuszczalny. Jak dotychczas, nie wszystkie kraje związkowe skorzystały z możliwosci wprowadzenia wymogu podjęcia pozasądowej próby uzyskania kompromisu.

W odniesieniu do postępowania sądowego w pierwszej instancji, § 278 ust. 2 kodeksu postępowania cywilnego (ZPO) co do zasady przewiduje koniecznosć podjęcia rozmów pojednawczych przed rozpatrzeniem sprawy przez sąd (w procesie spornym) w celu polubownego rozwiązania sporu. Nie dotyczy to jedynie tych przypadków, gdy rozmowy pojednawcze nie mają szans powodzenia z uwagi na fakt, że podjęta została uprzednio próba osiągnięcia kompromisu przed pozasądowym biurem rozjemczym, np. w oparciu o przepisy krajów związkowych przyjęte zgodnie z § 15a EGZPO, lub gdy oczywiste jest, że z innych przyczyn rozmowy pojednawcze nie przyniosą rozwiązania. Zamiast wymogu przeprowadzenia rozmów pojednawczych w trybie § 278 ust. 2 ZPO, w okreslonych przypadkach sąd może również przedstawić stronom propozycję pozasądowego rozwiązania sporu (§ 278 ust. 5 zdanie drugie ZPO).

Do góryDo góry

3. Czy kwestia ta została uregulowana w ustawie?

Tak, zob. punkt 2.

4. W niektórych umowach zawarte są postanowienia dotyczące wykonania umowy przewidujące, że w przypadku wystąpienia sporu należy w pierwszej kolejności skorzystać z procedur ARS. Spór może zostać przedstawiony do rozstrzygnięcia sądu dopiero po wyczerpaniu takich środków. Czy postanowienia takie są wiążące dla stron?

Co do zasady, tak. Strona przeciwna może wniesć zarzut skutkujący oddaleniem powództwa w przypadku, gdy jedna ze stron nie dotrzymała umownego zobowiązania do wszczęcia procedury ARS przed wniesieniem powództwa.

Jeżeli zapis tego rodzaju zawarty zostaje w ramach ogólnych warunków handlowych, jego tresć, zgodnie z § 307 kodeksu cywilnego (BGB), podlega kontroli sądu. Przywołany przepis stanowi, że wszelkie postanowienia wprowadzone przez jedną ze stron umowy w celu nieuczciwego pogorszenia sytuacji drugiej strony są nieważne. Nadrzędnym kryterium w trakcie rozpatrywania konkretnych przypadków powinno być to, czy dana procedura jest uczciwa i bezstronna oraz czy racjonalny kontrahent skorzystałby z tego zapisu czy też raczej udałby się prosto do sądu. Kolejnym kryterium jest fakt, iż zgodnie z pkt 1 lit. q) załącznika nr 1 do dyrektywy Rady 93/13/EWG, dany zapis umowny może zostać uznany za nieuczciwy w przypadku, gdy prawo konsumenta do wystąpienia z powództwem lub skorzystania z innego srodka zabezpieczającego zostaje wykluczone bądź ograniczone.

5. Jakiego rodzaju spory mogą być rozwiązywane przy zastosowaniu procedur ARS?

Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów, dzięki swojej elastyczności i wielości form mogą być wykorzystywane do rozwiązania licznych, różnorodnych rodzajów sporów, przy czym w niektórych przypadkach zastosowanie procedur ARS przed wniesieniem sprawy do sądu cywilnego jest warunkiem wniesienia sprawy do sądu cywilnego.

Do góryDo góry

Spory pomiędzy przedsiębiorcami

W obrocie profesjonalnym mediacja może pomóc w utrzymaniu stosunków między stronami sporu na dotychczasowym poziomie, a nawet w ich zacieśnieniu. Kolejną zaletą procedur mediacyjnych jest gwarancja zachowania poufności dzięki temu, że odbywają się one za zamkniętymi drzwiami.

Mediacja gospodarcza ma istotne znaczenie przede wszystkim przy rozstrzyganiu sporów między wspólnikami, zawiłych pod względem prawnym i merytorycznym Również różnice zdań, w których rolę odgrywają czynniki o bardzo osobistym charakterze mogą być przedmiotem postępowania pojednawczego, w tym spory z zakresu prawa spółek handlowych lub spory stron pochodzących z różnych krajów. Zastosowanie mediacji gospodarczej zalecane jest we wszystkich sektorach przedsiębiorczości, w których strony powinny kontynuować owocną współpracę mimo istniejącego konfliktu, jak również po jego rozwiązaniu.

Spory pomiędzy pracownikami a pracodawcami

Procedury mediacyjne oraz inne metody pozasądowego rozwiązywania sporów nie znajdują szerokie zastosowania w tych dziedzinach, w których ustawa o porozumieniach zbiorowych lub inne przepisy ustawowe ustanawiają skuteczne i wypróbowane procedury pojednawcze. Dotyczy to szczególnie tych dziedzin, w których obowiązuje wymóg wniesienia sprawy do sądu powszechnego. Postępowanie mediacyjne podejmowane jest przede wszystkim w sprawach z zakresu prawa pracy dotyczących indywidualnych pracowników.

Spory rodzinne

Zob. pkt 1 „Spory rodzinne”.

Do góryDo góry

Spory pomiędzy osobami fizycznymi

Pierwsze wstępne wyniki badań wskazują, że pozasądowe postępowanie pojednawcze, rozjemcze i mediacyjne mogłoby stać się standardowym środkiem rozwiązywania sporów, szczególnie w przypadku sporów sąsiedzkich oraz spraw o naruszenie czci. Postępowanie mediacyjne szczególnie dobrze nadaje się do rozwiązywania sporów dotyczących umów długoterminowych, ponieważ w takich przypadkach strony sporu samodzielnie wypracowują rozwiązanie, co jest optymalną metodą z punktu widzenia dalszej realizacji umowy.

Inne szczególne przypadki (np. w relacjach z organami państwa)

Postępowanie mediacyjne stosowane jest w Niemczech w sprawach dotyczących prawa publicznego lub administracyjnego, szczególnie z zakresu prawa ochrony środowiska naturalnego. Jest ono stosowane w przypadku spraw dotyczących planowania przestrzennego na szczeblu regionalnym, urzędowego zatwierdzania planów i procedur wydawania zezwoleń. Mediacja ma służyć zapewnienie ściślejszej współpracy i większej elastyczności w działaniach administracji dzięki rozwiązaniom wypracowanym w drodze negocjacji.

6. W jaki sposób w ramach postępowania z zastosowaniem procedur ARS zapewnić można gwarancje porównywalne do gwarancji obowiązujących w postępowaniu sądowym? Jak można zagwarantować zachowanie poufności negocjacji?

Postępowanie mediacyjne nie jest regulowane ustawą, w przeciwieństwie do np. arbitrażu lub postępowania pojednawczego, w których, zgodnie z prawodawstwem federalnym lub krajów związkowych, obowiązują gwarancje porównywalne do gwarancji w ramach postępowania sądowego.

Do góryDo góry

Poufnosć postępowania może zostać zapewniona wyłącznie w przypadku, gdy strony uczestniczące w mediacji zawrą stosowną umowę. Mediator ma prawo odmówić odpowiedzi na pytania wyłącznie w przypadku, gdy należy do przedstawicieli zawodów, którym przysługuje szeroko pojmowane prawo do odmowy udzielenia odpowiedzi na wszelkie pytania dotyczące materiału dowodowego mającego związek z wykonywanymi przez nich czynnosciami zawodowymi. Dotyczy to w szczególnosci adwokatów i notariuszy.

W odniesieniu do alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów z zakresu ustawy o przelewach bankowych, regulamin postępowań prowadzonych przez biura rozjemcze (SchlichtVerfVO) stanowi, iż rozjemcy podczas wykonywania swoich obowiązków są niezależni i nie podlegają żadnym wiążącym poleceniom (zob. § 2 ust. 2 SchlichtVerfVO), jak również zobowiązani są do zachowania poufnosci (§ 2 ust. 4 SchlichtVerfVO).

7. Czy konieczne jest uzyskanie porady prawnej? Jaką rolę w postępowaniu przy zastosowaniu procedur ARS pełnią adwokaci?

W postępowaniu mediacyjnym lub rozjemczym nie obowiązuje przymus adwokacki.

W Niemczech procedury ARS prowadzone są przez osoby o zróżnicowanym profilu zawodowym. Rozjemcy i mediatorzy rekrutują się nie tylko spośród zawodów prawniczych, ale również spośród innych zawodów, w szczególności psychologów, nauczycieli, przedsiębiorców i przedstawicieli nauk społecznych.

Adwokaci występujący w roli rozjemców lub mediatorów podlegają przepisom ustawy o adwokaturze, regulującej wykonywanie przez nich zawodu. Mogą oni posługiwać się tytułem „mediatorów” wyłącznie w sytuacji, gdy są w stanie wykazać się pełną wiedzą na temat zasad postępowania mediacyjnego, uzyskaną na odpowiednich szkoleniach.

Do góryDo góry

8. Czy możliwe jest zastosowanie alternatywnego sposobu rozwiązywania sporów poprzez postępowanie przeprowadzone „na odległość”? (W szczególności, czy istnieje możliwość wykorzystanie mediów elektronicznych?)

W Niemczech podejmowane są obecnie pierwsze próby prowadzenia postępowania mediacyjnego z zakresu prawa prywatnego za pośrednictwem Internetu.

9. Czy procedury ARS są odpłatne? Jeśli tak, to jak takie koszty są dzielone? Czy można skorzystać z pomocy prawnej?

Ogólna zasada korzystania z alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów mówi, iż koszt postępowania ponoszą strony.

W przypadku biur ustanowionych w sektorze prywatnym w celu rozpatrywania skarg klientów, ci ostatni nie ponoszą zasadniczo żadnych opłat. Klient ponosi wówczas jedynie koszty związane np. z opłatami pocztowymi czy rozmowami telefonicznymi.

Rodzice i dzieci korzystający z usług pojednawczych i doradztwa w ramach programów pomocy ochrony dzieci i młodzieży nie ponoszą z tego tytułu żadnych opłat.

W odniesieniu do kosztów obowiązkowego pozasądowego postępowania pojednawczego, ogólna zasada wyrażona w § 15a ust. 4 EGZPO stanowi, iż koszty działania komisji rozjemczej należy zaliczyć do kosztów toczącego się w dalszym trybie postępowania sądowego w rozumieniu § 91 kodeksu postępowania cywilnego (ZPO). W związku z powyższym, w przypadku, gdy w efekcie niepowodzenia postępowania pojednawczego wszczynane jest postępowanie sądowe, jego koszty ponosi strona przegrywająca proces.

Do góryDo góry

W odniesieniu do kwestii pomocy prawnej w postępowaniu zmierzającym do pozasądowego rozwiązania sporu, strony sporu mogą uzyskać pomoc prawną ze strony państwa jeżeli ze względu na sytuację osobistą lub gospodarczą nie są w stanie poniesć kosztów takiej pomocy i a jej roszczenia nie są jawnie bezzasadne (§ 1 ustawy o udzielaniu pomocy prawnej).

10. Czy w przypadku niepowodzenia pozasądowej próby rozwiązania sporu w dalszym ciągu istnieje możliwość wniesienia sprawy do sądu? Czy wpływa to na bieg ustawowych terminów przedawnienia w postępowaniu sądowym?

Co do zasady, zastosowanie alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów nie odbiera stronom możliwosci wniesienia sprawy w dalszym trybie do sądu.

W związku z obowiązkiem przeprowadzenia postępowania pojednawczego (zob. § 15a EGZPO), wniesienie sprawy do sądu możliwe jest wyłącznie po nieudanej próbie osiągnięcia kompromisu. Możliwosć taka istnieje zatem w przypadku, gdy nie uzyskano rozwiązania danego sporu. Jeżeli postępowanie pojednawcze przeprowadzone zgodnie z § 278 ust. 5 kodeksu postępowania cywilnego (ZPO) zakończyło się niepowodzeniem, w dalszym trybie prowadzone jest jako postępowanie sporne.

W przypadku, gdy w prywatnym sektorze gospodarczym w związku ze skargą wniesiona przez konsumenta podjęto próbę pozasądowego rozwiązania sporu przed instytucją rozjemczą, uczestnicy postępowania mogą wniesć sprawę do sądu, jeżeli nie przyjęli propozycji ugody. [zob. postanowienia dotyczące przedstawienia proponowanego rozwiązania sporu w § 5 ust. 3 zdanie pierwsze regulaminu biur rozjemczych (Schlichtungsstellenverfahrensverordnung)].

Do góryDo góry

Na czas próby pozasądowego rozwiązania sporu bieg przedawnienia roszczeń będących przedmiotem danego sporu zostaje wstrzymany. W przypadku postępowań pojednawczych i arbitrażowych prowadzonych przed państwowymi lub innymi uznanymi komisjami rozjemczymi, wynika to wprost z przepisu § 204 ust. 1 pkt 4 niemieckiego kodeksu cywilnego (BGB).

W przypadku pozostałych alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów, wynika to przepisu zawartego w § 203 zdanie pierwsze BGB. Dzięki temu strony nie działają pod presją wynikającą z koniecznosci ukończenia pozasądowych negocjacji przed upływem okresu przedawnienia.

11. W jaki sposób egzekwowane są postanowienia ugody zawartej między stronami dzięki zastosowaniu procedur ARS. Co się dzieje, jeżeli treść ugody nie zostaje od razu wcielona w życie? Czy możliwe jest zastosowanie normalnego postępowania egzekucyjnego? Czy sprawa w dalszym ciągu może zostać wniesiona do sądu?

Zasadniczym celem alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów jest znalezienie rozwiązania akceptowanego przez obie strony. Tresć takiej ugody jest co do zasady spisywana w formie umowy. Jest ona zatem wiążąca dla stron - jesli jedna ze stron nie stosuje się do przyjętych postanowień, druga strona może podjąć kroki w celu ich egzekucji na drodze sądowej.

Zawarte porozumienie jest często uznawane za ugodę w rozumieniu § 779 niemieckiego kodeksu cywilnego (BGB), ponieważ tego typu porozumienia wymagają przeważnie wzajemnych (nawet jesli nieznacznych) obu stron, wynikających z braku pewnosci co tresci stosunków umownych lub powodzenia dochodzenia ich roszczeń na drodze prawnej. Ugoda tego rodzaju podlega bezposredniemu wykonaniu, bez koniecznosci uprzedniego uzyskania orzeczenia sądu, o ile została zawarta przez adwokatów stron toczących spór jako tzw. ugoda adwokacka. Jeżeli w takim przypadku strona zobowiązana poddaje się rygorowi natychmiastowej wykonalnosci, a dokument ugody został złożony w sądzie rejonowym (Amtsgericht), na wniosek jednej ze stron własciwy sąd nadaje jej klauzulę wykonalnosci (§§ 796a, 796b w związku z § 794 ust. 1 pkt 4b kodeksu postępowania cywilnego (ZPO).

Istnieje również możliwosć zawarcia ugody w formie aktu notarialnego, który może być podstawą bezposrednią podstawą egzekucji, o ile dłużnik poddał się rygorowi natychmiastowej wykonalnosci (§ 794 ust. 1 pkt 5 ZPO).

Ugoda zawarta pomiędzy państwową lub inną uznaną przez państwo komisją rozjemczą w rozumieniu § 15a EGZPO, podobnie jak ugoda zawarta przed sądem, stanowi tytuł egzekucyjny będący podstawą do wykonania ugody (§ 794 ust. 1 pkt 1 ZPO).

« Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów - Informacje ogólne | Niemcy - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 02-11-2007

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania