Komisja Europejska > EJN > Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów

Ostatnia aktualizacja: 12-12-2007
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów - Informacje ogólne

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


Spory można rozwiązywać bez podawania sprawy do sądu.

Dana osoba może znaleźć się w sporze z firmą, handlowcem, pracodawcą, a nawet z członkiem rodziny, czy to we własnym kraju, czy za granicą. Jesli sporu nie da się rozstrzygnąć polubownie, można oczywiscie podać sprawę do sądu, ale można również rozważyć alternatywne procedury rozwiązywania sporów takie jak mediacja czy postępowanie pojednawcze.

Przepisy prawne lub sądy stwierdzają niekiedy, że należy skorzystać z alternatywnego sposobu rozwiązywania sporów, lecz częsciej zdarza się, że same strony sporu wybierają taką drogę. Alternatywne techniki rozwiązywania sporów mogą pomóc w rozstrzygnięciu problemu dzięki włączeniu bezstronnej i wykwalifikowanej osoby trzeciej. Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów przybierają różne formy, różniące się sposobem włączenia do nich osoby trzeciej.

  • W niektórych przypadkach osoba trzecia pomaga stronom sporu dojsć do porozumienia bez formalnego wyrażenia opinii co ewentualnych sposobów rozwiązania sporu.

W trakcie takiego procesu, zwanego „postępowaniem pojednawczym” lub „mediacją”, strony zachęca się do nawiązania lub wznowienia dialogu oraz unikania konfrontacji. Strony same wybierają technikę rozstrzygnięcia sporu i odgrywają szczególnie aktywną rolę w samodzielnym dążeniu do znalezienia rozwiązania, które najbardziej im odpowiada. Metody te dają możliwosć wyjscia poza stanowisko o charakterze czysto prawnym i dojscia do zindywidualizowanego rozwiązania odpowiadającego prawdziwemu charakterowi sporu. To podejscie, oparte na konsensusie, zwiększa szanse na to, by strony po rozstrzygnięciu sporu, mogły utrzymywać normalne relacje gospodarcze czy osobiste.

  • W innych przypadkach rozwiązanie znajduje osoba trzecia i przekazuje je stronom.
  • W szczególnosci w sporach konsumenckich istnieją różnorodne formy alternatywnego rozwiązywania sporów, w których rozwiązanie wypracowuje osoba trzecia.
  • Niekiedy osoba trzecia formułuje zalecenie, a strony mają swobodę zaakceptowania go lub odrzucenia.W ten sposób działają rady ds. skarg konsumenckich w krajach skandynawskich. Konsument, który złożył skargę do jednej z takich rad może następnie wystąpić na drogę sądową w swojej sprawie, jesli nie jest usatysfakcjonowany zaproponowanym rozwiązaniem.
  • Niekiedy osoba trzecia podejmuje decyzję, która jest wiążąca dla handlowca.

    Niekiedy dzieje się tak w przypadku rzeczników funkcjonujących w niektórych branżach, na przykład w bankowosci czy sektorze ubezpieczeń. Ich decyzje mają charakter wiążący dla firm biorących udział w programie. Jesli konsument nie jest usatysfakcjonowany decyzją, może wystąpić na drogę sądową w swojej sprawie.

  • W jeszcze innych przypadkach, bardziej przypominających konwencjonalne postępowanie sądowe, osoba trzecia nosi miano „arbitra” i podejmuje decyzję o rozstrzygnięciu sporu.

Decyzja, wiążąca dla obu stron sporu, może zostać podjęta zgodnie z przepisami prawa (arbitraż klasyczny) lub w oparciu o zasadę sprawiedliwosci (arbitraż polubowny). Orzeczenie arbitra ma status wykonalnej decyzji, co oznacza, że w sprawie rozstrzygniętego sporu nie można wystąpić na drogę sądową. Arbitraż często nie jest uznawany za istotnie alternatywną metodę rozwiązywania sporów. Istnieją instrumenty prawa wspólnotowego i międzynarodowego regulujące i wspierające alternatywne sposoby rozwiązywania sporów. Dalsze informacje można uzyskać, klikając na „Prawo wspólnotowe” lub „Prawo międzynarodowe”.

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 12-12-2007

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania