Komisja Europejska > EJN > Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów > Czechy

Ostatnia aktualizacja: 28-02-2007
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów - Czechy

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Sposoby alternatywnego rozstrzygania sporów w Republice Czeskiej 1.
1.1. Arbitraż 1.1.
1.2. Arbiter finansowy 1.2.
1.3. Rzecznik praw obywatelskich 1.3.
2. Opisane wyżej sposoby ARS można zastosować w większości sytuacji. Aby uzyskać więcej informacji, należy wybrać dany rodzaj sporu z poniższej listy. 2.
2.1. Spory między firmami a konsumentami 2.1.
2.1.1. Arbitraż 2.1.1.
2.1.2. Arbiter finansowy 2.1.2.
2.2. Spory między przedsiębiorcami 2.2.
2.3. Spory między pracodawcami a pracownikami 2.3.
2.4. Spory rodzinne 2.4.
2.5. Spory między osobami fizycznymi 2.5.
2.6. Inne szczególne spory 2.6.

 

1. Sposoby alternatywnego rozstrzygania sporów w Republice Czeskiej

1.1. Arbitraż

Arbitraż odbywa się pod kontrolą stron, na podstawie pisemnej umowy, w której strony ustalają, że spór zostanie rozstrzygnięty przez wyznaczoną niezależną stronę. Może nią być niezależny arbiter (każda osoba dorosła kompetentna w sprawach prawnych) lub stały organ arbitrażowy (w Republice Czeskiej przykładowo: Rozhodčí soud při Hospodářské komoře ČR a Agrární komoře ČR ceština - Deutsch - English) (Sąd Arbitrażowy przy Izbie Gospodarczej Republiki Czeskiej i Izbie Rolniczej Republiki Czeskiej).

Tę metodę alternatywnego rozstrzygania sporów można stosować przy cywilnych sporach dotyczących własności. Przewidziany jest głównie dla spraw, w których płatność powoduje przeniesienie prawa (na przykład prawa własności w ramach umowy kupna) lub aktywów. Kategoria ta obejmuje spory dotyczące własności handlowej (na przykład spory wynikłe z umów leasingu), spory wynikające z prawa pracy (na skutek nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy pracy lub roszczeń płacowych) oraz spory rodzinne (między osobami dorosłymidotyczące alimentów). Arbitrażu nie można jednakże stosować w celu rozstrzygania sporów wynikłych z wykonywania decyzji lub dotyczących prowadzenia konkursów lub odszkodowań.

Do góryDo góry

1.2. Arbiter finansowy

Organ ten zajmuje się rozstrzyganiem sporów pomiędzy podmiotami świadczącymi usługi finansowe (banki, banki oszczędnościowe oraz inne organizacje dokonujące przelewów pieniężnych lub pośredniczące w nich) a ich klientami, lub pomiędzy emitentami a użytkownikami środków płatności (np. kart kredytowych).

1.3. Rzecznik praw obywatelskich

Organ ten zajmuje się wniesionymi z własnej inicjatywy skargami dotyczącymi sporów z organami rządowymi.

Rzecznik praw obywatelskich pomaga osobom, w stosunku do których władze postąpiły w sposób sprzeczny z prawem, lub w sposób niezgodny z zasadami demokratycznego państwa prawa. Mimo iż nie jest on w stanie zmienić ani obalić decyzji służb rządowych, może jednak zalecić podjęcie przez nie działań korygujących w przypadku stwierdzenia, że działały one w sposób niesłuszny.

2. Opisane wyżej sposoby ARS można zastosować w większości sytuacji. Aby uzyskać więcej informacji, należy wybrać dany rodzaj sporu z poniższej listy.

2.1. Spory między firmami a konsumentami

Jak wspomniano w arkuszu informacyjnym „ARS - prawo wspólnotowe”, Komisja opublikowała na swojej stronie internetowej szczegółową listę osób zajmujących się alternatywnym rozstrzyganiem sporów konsumenckich w państwach członkowskich. Arkusz ten zawiera informacje praktyczne, pomocne w ustalaniu, z jakiego sposobu ARS możemy skorzystać. Znajdziemy tu również informacje na temat ich struktury, obejmowanych przez nie obszarów, procedur, kosztów i innych szczegółów. Lista ta znajduje się pod następującym adresem internetowym Deutsch - English - français.

Do góryDo góry

Możemy również stanąć przed koniecznością skontaktowania się z instytucją ARS znajdującą się w innym państwie członkowskim. Aby dowiedzieć się dokładnie, z kim należy skontaktować się w takiej sytuacji, należy sięgnąć do informacji na temat rozstrzygania sporów transgranicznych na stronach internetowych europejskiej sieci pozasądowej (EEJ-Net) lub na stronach FIN-NET dansk - Deutsch - ελληνικά - English - español - français - italiano - Nederlands - português - suomi- svenska w przypadku spraw dotyczących usług finansowych.

Do góryDo góry

W Republice Czeskiej spory te można rozstrzygnąć za pomocą arbitrażu a decyzje dotyczące sporów finansowych, w pewnych dziedzinach, może podejmować arbiter finansowy.

2.1.1. Arbitraż

Arbitraż jest możliwy w prawie wszystkich sporach w tej dziedzinie, jako że zdecydowana ich większość mieści się w kategorii sporów dotyczących własności, zdefiniowanych powyżej. Typowy spór może wynikać z umowy sprzedaży.

Zasady arbitrażu określa ustawa nr 216/1994 Sb., nr 216/1994 Sb. o postępowaniu arbitrażowym i wykonywaniu wyroków arbitrażowych, z późniejszymi zmianami ceština.

Arbitraż prowadzony jest na podstawie pisemnej umowy arbitrażowej zawartej przez strony (dopuszczalna jest również umowa ustna, pod warunkiem że strony potwierdzą ją na piśmie w momencie wydania wyroku arbitrażowego).

Konsument musi zawrzeć z przedsiębiorcą pisemną umowę (klauzula arbitrażowa) stwierdzającą, że wszelkie spory wynikłe z danej umowy (np.umowy sprzedaży, umowy dot. warunków pracy itp.) będą rozstrzygane w drodze arbitrażu. Jeśli spór dotyczy sprawy objętej aktualną klauzulą arbitrażową, sprawy takiej nie może rozstrzygnąć sąd. Jednakże wnioskodawca może wnieść sprawę do sądu, jeśli sprawa omawiana jest przed arbitrem zgodnie z umową pomiędzy stronami.

Do góryDo góry

Na arbitrach ciąży zobowiązanie do zachowania tajemnicy, co zapewnia ochronę informacji, których poufność pragną zachować strony sporu.

Arbitrzy mogą negocjować porozumienie za pomocą telegramu, teleksu lub innych środków przekazu elektronicznego, pozwalających im na przekazanie wiadomości i wyznaczenie osób do negocjowania porozumienia. Jeśli strony wyrażą na to zgodę, samo postępowanie również może być prowadzone za pośrednictwem tych środków.

W postępowaniu arbitrażowym strony nie mogą posiadać prawnego przedstawiciela. Strony ponoszą koszty postępowania.

Decyzja w postępowaniu arbitrażowym (wyrok) jest ostateczna, wiążąca i wykonalna za pomocą środków prawnych (zajęcie). Decyzję arbitra można obalić jedynie z powodów zdefiniowanych prawnie. Obejmują one powody techniczne, jak na przykład fakt, że arbiter nie posiada kompetencji do działania (tj. arbiter nie jest osobą dorosłą lub jego upoważnienie do działania w charakterze arbitra zostało wycofane lub ograniczone), arbiter nie otrzymał uprzedniego upoważnienia od stron itp. Nakaz sądowy obalający decyzję arbitra musi zostać wydany w ciągu trzech miesięcy od daty przekazania decyzji stronom występującym o unieważnienie.

Odesłanie do przekazywania uprawnień znajduje się w części poświęconej Zalecanemu formułowaniu treści klauzul arbitrażowych w umowach ceština na stronie internetowej Trybunału Arbitrażowego przy Izbie Gospodarczej Republiki Czeskiej i Izbie Rolniczej Republiki Czeskiej.

Do góryDo góry

Inne użyteczne strony internetowe: Trybunał Arbitrażowy ceština

2.1.2. Arbiter finansowy

Konsumenci mogą kierować to tego organu spory z bankami i innymi instytucjami finansowymi, dotyczące świadczenia lub ułatwienia przelewów pieniężnych, korzystania ze środków płatności takich jak karty kredytowe lub innych usług bankowych. Z usług arbitra finansowego można skorzystać również w sytuacji, kiedy banki nie realizują transakcji zleconych przez klienta lub realizują je z opóźnieniem lub w sposób nieprawidłowy. Inną typową sytuacją, w której stosuje się ten sposób ARS jest niewłaściwe wykorzystanie kart kredytowych konsumenta. Arbiter finansowy jest właściwy do orzekania w sprawach, w których kwota przelewu nie przekracza 50 000 EUR. Od momentu przystąpienia Republiki Czeskiej do Unii Europejskiej czeski arbiter finansowy jest odpowiedzialny za rozstrzyganie sporów dotyczących transakcji w euro w Unii Europejskiej i Europejskim Obszarze Gospodarczym.

Postępowanie przed arbitrem finansowym i uprawnienia związane z tą funkcją reguluje ustawa 229/2002 PDF File (PDF File) Coll. o arbitrze finansowym z dnia 9 maja 2002 r. (która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2003 r.)

Arbitra finansowego powołuje czeski parlament i musi on być osobą cieszącą się dobrą reputacją, posiadającą odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie. Na arbitrze ciąży zobowiązanie do zachowania tajemnicy w odniesieniu do informacji uzyskanych przez niego w trakcie jego pracy. Pozwala to zapewnić uczciwe prowadzenie postępowania i ochronę poufnych informacji.

Do góryDo góry

Arbitraż nie jest obowiązkowy. Alternatywnie stosować można inne sposoby rozstrzygania sporów, łącznie z tradycyjnym postępowaniem sądowym. W związku z tym wszczęcie postępowania przed arbitrem finansowym nie jest możliwe, jeśli sąd wydał już wyrok już w tej samej sprawie lub jeśli postępowanie sądowe jest już w toku. Ta sama zasada odnosi się do przypadków, jeśli spór został już wniesiony przed arbitra finansowego lub jest przedmiotem innego postępowania arbitrażowego.

Postępowanie może wszcząć konsument będący klientem konkretnej instytucji finansowej lub posiadacz elektronicznych środków płatności.

Postępowanie można wszcząć również elektronicznie, za pomocą bezpiecznego podpisu elektronicznego. Możliwe jest również wszczęcie postępowania teleksem, faksem lub za pośrednictwem publicznej sieci danych bez zaawansowanego podpisu elektronicznego, pod warunkiem że wniosek o wszczęcie postępowania zostanie podpisany w ciągu trzech dni w formie pisemnej lub w formie zaawansowanego podpisu elektronicznego. Wniosek można sporządzić również na formularzu udostępnionym przez arbitra. Aby uzyskać standardowy formularz, należy kliknąć tutaj ceština PDF File (PDF File 174 KB); formularz elektroniczny znajduje się tutaj ceština.

Do góryDo góry

Samo postępowanie może być prowadzone zdalnie, w formie pisemnej lub elektronicznej, aczkolwiek arbiter może wezwać strony do przedstawienia ustnych wyjaśnień.

Strony nie mogą posiadać przedstawiciela prawnego. Postępowanie nie podlega opodatkowaniu. Każdy z uczestników ponosi własne koszty, z wyjątkiem tłumaczenia, za które płaci instytucja finansowa. Dotyczy to tłumaczenia na język, w którym sporządzono umowę wnioskodawcy z instytucją, lub na język, w którym wnioskodawca komunikuje się zwykle z instytucją w formie pisemnej. Wnioskodawca ma prawo do tego rodzaju tłumaczenia.

Arbiter wydaje wyrok w każdej sprawie, który jest doręczany stronom osobiście. Sprzeciw w stosunku do decyzji należy wnieść w odpowiedniej formie prawnej. Strony mogą wnieść uzasadnione sprzeciwy w terminie 15 dni od otrzymania wyroku. Istnieje możliwość zrzeczenia się prawa do wniesienia sprzeciwu. Wniesienie sprzeciwów ma skutek zawieszający. Decyzja arbitra w sprawie wniesionych sprzeciwów utrzymuje lub zmienia wyrok. Pisemną kopię decyzji w sprawie sprzeciwów doręcza się stronom i uważa za ostateczną. Decyzja ta jest prawomocna i wszelkie dalsze sprzeciwy nie są możliwe. Decyzja jest wykonalna przez sądy zgodnie z kodeksem postępowania cywilnego w momencie upływu terminu jej wykonania. W przypadku jeśli decyzja nie wskazuje wyraźnie tego terminu, staje się ona wykonalna w momencie uprawomocnienia się decyzji.

Jeżeli konsument nie jest zadowolony ze sposobu, w jaki arbiter finansowy rozstrzygnął spór, może on wnieść sprawę do sądu. Prawo takie posiada również instytucja finansowa. Wniesienie sprawy sądowej, wniesienie sporu do trybunału arbitrażowego, osiągnięcie porozumienia w ramach ugody pozasądowej i wycofanie wniosku przed uprawomocnieniem się decyzji wszystkie skutkują unieważnieniem decyzji.

Do góryDo góry

Inne użyteczne strony internetowe: Arbiter finansowy ceština

2.2. Spory między przedsiębiorcami

Przedsiębiorcy mogą stosować arbitraż szczególnie w celu rozstrzygania sporów dotyczących własności. Szczegółowy opis tej metody ARS znajduje się powyżej.

W przypadku jeśli przedsiębiorca toczy spór z bankiem, może on również skorzystać z usług arbitra finansowego. Szczegółowe warunki, na jakich można skutecznie zastosować tę metodę ARS znajdują się w części znajdującej się powyżej, dotyczącej sporów między firmami a konsumentami.

2.3. Spory między pracodawcami a pracownikami

W przypadku tego rodzaju sporu arbitraż można zastosować do kwestii wynikających z prawa pracy (nieuzasadnione wypowiedzenie zatrudnienia, roszczenia płacowe itp.). Szczegółowe informacje na temat arbitrażu znajdują się tutaj.

2.4. Spory rodzinne

W tej dziedzinie możliwe jest jedynie zastosowanie arbitrażu jako alternatywnej metody rozstrzygania sporów i to jedynie dla niewielkiej liczby sporów, które muszą dotyczyć majątku i muszą spełniać warunki określone w ustawie nr 216/1994 Coll. o postępowaniu arbitrażowym i wykonywaniu wyroków arbitrażowych ceština. Wynika z tego, że arbitrażu nie można stosować na przykład w przypadku rozwodu. W praktyce arbitraż wydaje się najbardziej odpowiedni w przypadku sporów dotyczących alimentów pomiędzy osobami dorosłymi lub rozliczeń dotyczących wspólnego majątku małżonków. Szczegółowe informacje na temat arbitrażu znajdują się tutaj.

Do góryDo góry

2.5. Spory między osobami fizycznymi

Osoby fizyczne również mogą stosować arbitraż do rozstrzygania sporów dotyczących własności. Szczegółowe informacje na temat tej metody ARS znajdują się powyżej.

2.6. Inne szczególne spory

Jeżeli dany rodzaj sporu nie został dotychczas konkretnie wspomniany w niniejszym arkuszu, prawdopodobnie jest to spór pomiędzy osobami fizycznymi a rządem. W takich przypadkach należy skorzystać z usług rzecznika praw obywatelskich.

Status i uprawnienia rzecznika praw obywatelskich reguluje ustawa 349/1999 Coll. z dnia 8 grudnia 1999 r. o rzeczniku praw obywatelskich ceština.

Rzecznik praw obywatelskich pomaga osobom, w stosunku do których władze postąpiły w sposób sprzeczny z prawem lub niezgodny z zasadami demokratycznego państwa prawa.

Skarga może dotyczyć służb rządowych lub innych organów administracyjnych o odpowiedzialności ogólnokrajowej lub podległych im służb (na przykład ewidencja gruntów, urzędy pracy i służby finansowe), administracji lokalnej sprawującej władzę, policji (z wyjątkiem oczywiście zespołów dochodzeniowych), wojska, Rady ds. Przekazu Radiowego i Telewizyjnego, zakładów karnych i aresztów śledczych, ośrodków opieki instytucjonalnej i kuratorów, sanatoriów i publicznych instytucji ubezpieczenia zdrowotnego.

Rzecznik praw obywatelskich nie ma prawa kierować skarg do parlamentu, prezydenta państwa i rządu, najwyższego urzędu kontroli, czeskich służb wywiadowczych, organów odpowiedzialnych za sprawy karne, prokuratorów państwowych oraz sądów, za wyjątkiem państwowej administracji sądowej.

Do góryDo góry

Rzecznika praw obywatelskich wybiera parlament czeski spośród kandydatów zaproponowanych przez prezydenta i senat. Funkcji rzecznika praw obywatelskich nie można godzić z funkcją prezydenta państwa, deputowanego, senatora lub sędziego, ani też żadną funkcją pełnioną w administracji publicznej. Rzecznik praw obywatelskich nie może być członkiem partii ani ruchu politycznego. Ponadto rzecznik praw obywatelskich nie może angażować się w inną płatną działalność, z wyjątkiem zarządzania własnym majątkiem i prowadzenia czynności o charakterze naukowym, edukacyjnym, wydawniczym, literackim i artystycznym, pod warunkiem że nie wpływają one na jego zdolność pełnienia funkcji ani nie zagrażają urzędowi rzecznika praw obywatelskich lub zaufaniu w jego niezależność i bezstronność. Rzecznik praw obywatelskich musi również zachować poufność informacji, do których uzyska dostęp w trakcie pełnienia swoich obowiązków. Zasada ta obowiązuje również po wygaśnięciu jego kadencji i odnosi się w równym stopniu do pracowników urzędu rzecznika praw obywatelskich. Służby rządowe, w tym służby odpowiedzialne za prowadzenie postępowań karnych, są uprawnione do wglądu do akt rzecznika praw obywatelskich i w przypadku jeśli istnieją ku temu podstawy prawne, mogą usunąć je za zgodą rzecznika. Jeżeli rzecznik praw obywatelskich odmówi wydania takiej zgody, wymagane jest zatwierdzenie ze strony przewodniczącego Izby Deputowanych. Pozwala to zapewnić bezstronne i poufne prowadzenie spraw, którymi zajmuje się urząd rzecznika praw obywatelskich.

Osoby zwracając się z własnej inicjatywy do rzecznika praw obywatelskich nie potrzebują przedstawiciela prawnego.

Do góryDo góry

Aby wnieść skargę do rzecznika praw obywatelskich należy kliknąć tutaj ceština lub wysłać e-mail na ten adres.

Wniesienie skargi do rzecznika praw obywatelskich nie podlega żadnej opłacie.

Rzecznik praw obywatelskich sprawdza samodzielnie, czy sąd wydał wyrok w określonej sprawie lub czy toczy się postępowanie sądowe, ale w takich przypadkach ma on prawo odmówić prowadzenia określonych skarg („odroczyć”).

Jeśli w trakcie prowadzonego dochodzenia rzecznik praw obywatelskich nie znajdzie dowodów, że doszło do złamania prawa lub popełnione zostało innego rodzaju wykroczenie, informuje on odpowiednio powoda i zainteresowany organ.

Jeśli natomiast stwierdzi, że taka nieprawidłowość miała miejsce, właściwy organ zostanie zaproszony do przedstawienia w terminie 30 dni swoich uwag. Jeśli w odpowiedzi na takie zaproszenie zainteresowany organ potwierdzi, że podjął lub podejmuje działania korygujące, a rzecznik praw obywatelskich uzna te środki za wystarczające, o decyzji tej zostaje poinformowany powód i zainteresowany organ. We wszystkich pozostałych przypadkach rzecznik praw obywatelskich, po otrzymaniu wymaganych uwag lub po upłynięciu terminu przedstawienia takich uwag informuje powoda i zainteresowany organ o swojej ostatecznej decyzji; częścią jego decyzji będzie propozycja środków korygujących.

Głównym działaniem, jakie może zalecić rzecznik praw obywatelskich, jest:

  1. wszczęcie postępowania w celu weryfikacji decyzji, działania lub procedury rządowej, w sytuacjach gdzie rzecznik może wszcząć takie postępowanie;
  2. podjęcie działań w celu zapobieżenia bezczynności;
  3. podjęcie działań dyscyplinarnych lub podobnych;
  4. oskarżenie o czyn przestępczy, występek lub inne wykroczenie administracyjne;
  5. wypłata odszkodowania lub wniesienie roszczenia o odszkodowanie.

Zainteresowany organ musi poinformować rzecznika praw obywatelskich o podjętych działaniach korygujących w terminie 30 dni od otrzymania ostatecznej decyzji. Jeżeli organ nie dopełni obowiązku podjęcia działania korygującego lub jeśli rzecznik praw obywatelskich uzna, że podjęte działanie jest niewystarczające, przed rzecznikiem stoją dwie możliwości: może on poinformować organ wyższego szczebla lub - jeśli organ taki nie istnieje - rząd lub może podać sprawę do wiadomości publicznej.

Podejście rzecznika praw obywatelskich nie wpływa na prawo powoda do podjęcia czynności prawnych przed sądem.

Inne użyteczne strony internetowe: Rzecznik praw obywatelskich ceština - Deutsch - English - français

« Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów - Informacje ogólne | Czechy - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 28-02-2007

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania