Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych

Kontekst prawny

Kontekst prawny

Podstawę prawną dla zwalczania nadużyć finansowych stanowi art. 325 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (zastępujący art. 280 Traktatu WE).

1. Utworzenie urzędu OLAF

Zmiany:

2. Rola OLAF-u i dochodzenia

W wymienionych poniżej rozporządzeniach i porozumieniach określono główne zadania i kompetencje urzędu w zakresie prowadzenia dochodzeń administracyjnych. Są to dochodzenia (dotyczące interesów finansowych UE) prowadzone w państwach członkowskich i dochodzenia obejmujące personel instytucji UE.

3. Horyzontalne przepisy unijne dotyczące kontroli i inspekcji na miejscu w państwach członkowskich

4. Przepisy sektorowe UE

 Poniższe rozporządzenia zawierają przepisy dotyczące zapobiegania nieprawidłowościom i ich wykrywania.

5. Zgłaszanie nieprawidłowości i odzyskiwanie niewłaściwie wykorzystanych funduszy

Finansowanie WPR:

Europejskie fundusze strukturalne, Fundusz Spójności i Europejski Fundusz Morski i Rybacki:

Europejski Fundusz Pomocy Najbardziej Potrzebującym:

Fundusze przeznaczone na sprawy wewnętrzne:

6. Harmonizacja unijnego prawa karnego

Konwencje dotyczące harmonizacji prawa karnego UE

  • Ochrona interesów finansowych UE: konwencja UE z dnia 26 lipca 1995 r. i jej trzy protokoły („konwencja w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich [konwencja PIF] i protokoły do niej”):

1) protokół pierwszy
2) protokół drugi i sprawozdanie wyjaśniające
3) protokół w sprawie kompetencji Trybunału Sprawiedliwości

Sprawozdania Komisji z wdrożenia przez państwa członkowskie postanowień konwencji UE z dnia 26 lipca 1995 r. i związanych z nią protokołów:

a) sprawozdanie z 2004 r. i załącznik
b) sprawozdanie z 2008 r. i załącznik

Uwaga: W przypadku wszystkich państw członkowskich UE z wyjątkiem UK i DK konwencja w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich zostanie zastąpiona dyrektywą PIF (zob. poniżej). Konwencja PIF nadal będzie miała zastosowanie wyłącznie do UK i DK. Termin wdrożenia dyrektywy PIF upływa w lipcu 2019 r.

Dyrektywa w sprawie zwalczania za pośrednictwem prawa karnego nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii („dyrektywa PIF”)

Państwa członkowskie związane dyrektywą (wszystkie państwa członkowskie z wyjątkiem UK i DK) mają dwa lata na jej transpozycję (do lipca 2019 r.). Po upływie tego terminu dyrektywa zastąpi konwencję PIF i protokoły do niej w przypadku tych państw członkowskich, które są nią związane, natomiast konwencja PIF nadal będzie obowiązywała w UK i DK.

7. Organizacja pracy

8. Umowy ze stronami trzecimi

Umowy ze stronami trzecimi zawierające przepisy dotyczące wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych

9. Środki zwalczania nadużyć celnych w ramach preferencyjnych systemów taryfowych

Preferencje taryfowe dla towarów mogą zostać zawieszone na mocy klauzul dotyczących zwalczania nadużyć finansowych, jeżeli:

  • doszło do nadużyć na dużą skalę lub poważnych nieprawidłowości, lub
  • współpraca między zainteresowanymi stronami nie jest wystarczająco efektywna, aby skutecznie przeciwdziałać naruszeniu przepisów prawa celnego.

Celem klauzul dotyczących zwalczania nadużyć finansowych jest eliminowanie nielegalnego handlu poprzez zapobieganie nadużywaniu preferencji taryfowych. Klauzule te mają wspierać podmioty gospodarcze działające zgodnie z prawem i eliminować nieuczciwą konkurencję.

Unia Europejska przyznaje krajom spoza UE preferencje taryfowe, pod warunkiem że są one powiązane z właściwymi środkami zwalczania nadużyć finansowych. Zasada ta została określona w dokumentach politycznych przyjętych przez: Komisję, Radę, Parlament Europejski oraz Europejski Trybunał Obrachunkowy.

W związku z powyższym klauzule dotyczące zwalczania nadużyć finansowych są elementem:

  • wszystkich systemów autonomicznych, takich jak ogólny system preferencji taryfowych (GSP), obejmujący około 76 krajów (w 2018 r.)
  • konwencjonalnych preferencyjnych środków taryfowych, tj. umów o wolnym handlu (FTA) lub umów o partnerstwie gospodarczym (EPA), które obejmują ponad 45 kolejnych krajów.

Klauzule dotyczące zwalczania nadużyć finansowych mogą nosić różne nazwy, na przykład:

  • szczególne postanowienia dotyczące współpracy administracyjnej (umowa o wolnym handlu z Kolumbią, Peru i Ekwadorem; również przyszła umowa z Meksykiem)
  • egzekwowanie preferencyjnego traktowania (Chile)
  • brak współpracy administracyjnej (Czarnogóra)
  • szczególne środki dotyczące zarządzania traktowaniem preferencyjnym (umowa z Wietnamem i przyszła umowa z Japonią).

Wykaz klauzul dotyczących zwalczania nadużyć finansowych

10. Orzecznictwo

Wykaz orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej mających znaczenie dla OLAF-u