Wereldwijd dreigt er een tekort te ontstaan

De feiten

De wereldbevolking is in de loop van deze eeuw met een factor drie gegroeid. Het gebruik van drinkwater groeide wereldwijd daarentegen met een factor zeven. Sinds 1970 is de hoeveelheid water welke per mens beschikbaar is met 40% gedaald, terwijl twee van de vijf inwoners op onze planeet onvoldoende water tot hun beschikking hebben. Ook Europa ontkomt daar niet aan. Een derde van de Europese bevolking beschikt over minder dan 5.000 m³ per jaar en dat niet alleen in de gebieden rond de Middellandse Zee, maar ook in sommige landen van Noordwest-Europa die dichtbevolkt zijn en sterk zijn geïndustrialiseerd.
Op Europees niveau wordt 54% van het water gebruikt door de industrie, 26% door de landbouw en 20% voor huishoudelijke doeleinden, doch deze verdeling kan van land tot land gevoelig verschillen. De druk als gevolg van de groeiende vraag naar water veroorzaakt in tal van regio's een bovenmatige onttrekking van het grondwater. 20 Europese landen zijn overigens voor hun bevoorrading voor meer dan 10% afhankelijk van rivierwater dat uit andere landen afkomstig is, waarbij deze afhankelijkheid in Nederland en Luxemburg zelfs 75% bereikt.

Te nemen maatregelen

Bij de onttrekking van water door de mens kan niet worden voorbijgegaan aan bepaalde belemmeringen die door de natuurlijke cyclus van het water worden opgelegd, hetgeen men zich overigens op het ogenblik heel goed realiseert. Wanneer er teveel water wordt onttrokken dreigen hierdoor wetlands droog te vallen en onderaardse waterlagen te worden uitgeput - terwijl in kustgebieden verzilting kan optreden, en we in bepaalde streken zelfs een vorm van verwoestijning zien.
Aangezien het een probleem is waar iedereen mee te maken heeft is waterbeheer sinds een aantal jaren een belangrijk beleidspunt van de Europese Unie. Omdat het hier om een ingewikkeld probleem gaat dienen er gemeenschappelijke inspanningen op het gebied van onderzoek te worden gedaan. Deze kunnen verschillende invalshoeken hebben: controle op en optimalisering van het gebruik, zuiveringstechnologie, inachtneming van institutionele en culturele veranderingen, uitwerking van plannen voor de exploitatie en de bescherming van de beschikbare watervoorraden, toepassing van weinig of in het geheel niet gebruikte oplossingen zoals het opvangen van hemelwater, ontziltingstechnieken, enz.
Deze inspanningen zijn des te meer noodzakelijk naarmate klimaatsveranderingen de waterhuishouding op indringende wijze dreigen te ontregelen, waardoor men te maken kan krijgen met overstromingen, grote droogte, verstoringen van tal van ecosystemen en een bedreiging van de watervoorraden en de kwaliteit daarvan.

.

Vrijwaring van de aquatische ecosystemen
WAtER is een groots opgezet project waarbij op thematische wijze onderzoek wordt verricht naar aquatische ecosystemen en wetlands. Er zijn ongeveer 20 pluridisciplinaire projecten bij betrokken waarin een analyse wordt gemaakt van de complexe werking van deze systemen met inachtneming van hun regionale verschillen, hun biodiversiteit, hun mogelijkheden om te evalueren aan de hand van klimaatveranderingen en de gevolgen van menselijke activiteiten. De doelstelling van WAtER is om voor de Europese besluitvormers op het gebied van ruimtelijke ordening een aantal instrumenten te vinden voor een geïntegreerd en duurzaam beheer van de hoeveelheden afvloeiend hemelwater.

Wanneer er verwoestijning dreigt
De verminderde neerslag, excessieve grondwateronttrekking en een veranderd bodemgebruik hebben in de mediterrane gebieden met betrekking tot het milieu zeer verontrustende situaties veroorzaakt. Gebaseerd op een multidisciplinaire aanpak worden in het EFEDA-Hydrology-project het probleem en de daaraan verbonden sociaal-economische gevolgen duidelijk gemaakt. Op basis van de daarmee verkregen resultaten worden er in het kader van het GRAPES-project heden ten dage strategieën ontwikkeld om tot een rationele exploitatie van de watervoorraden te komen.

Ondergrondse watervoorraden respecteren
De bescherming van het grondwater heeft bij het beheer van de waterrijkdommen absolute prioriteit. Verschillende Europese projecten bestuderen de problemen welke veroorzaakt worden door excessieve grondwateronttrekking, het binnendringen van zout water in de grondwaterlagen aan de kust, de vervuiling als gevolg van landbouw, urbanisatie en industrie. Er worden oplossingen voorgesteld voor het behoud, het herstel en het duurzaam beheer van de watervoorraden terwijl in sommige gevallen wordt nagegaan hoe bepaalde waterlagen op kunstmatige wijze kunnen worden aangevuld.