 De
feiten
 In
1991 ontwaakt na vier eeuwen slaap de Pinatubo op de Filippijnen. Dit
betekent de hevigste vulkaanuitbarsting van de twintigste eeuw: bijna
duizend doden, een miljoen ontheemden en een enorme schade.
Het Europees continent telt zo'n 100 vulkanen, waarvan er 30 op het
grondgebied van de Europese Unie liggen, die de afgelopen 10.000 jaar
actief zijn geweest. In Griekenland en Italië hebben zich sinds
de zestiende eeuw 140 uitbarstingen voorgedaan. Wat gebeurt er als deze
vulkanen plotseling uit hun slaap ontwaken, zoals op de Filippijnen
gebeurd is?
Van alle natuurrampen maken vulkaanuitbarstingen misschien wel de meeste
indruk, omdat ze zo plotseling gebeuren en tot een kettingreactie leiden:
puin dat uit de krater wordt geslingerd, lavastromen, giftige gassen
die vrijkomen, aardschokken enz.
Wat
er gedaan wordt
 Een
hevige uitbarsting in Europa zou heel ernstige gevolgen hebben voor
de bevolking en het milieu. Het is natuurlijk niet mogelijk zo'n ramp
te voorkomen. We kunnen een uitbarsting echter wel steeds nauwkeuriger
voorspellen, zodat we alle nodige maatregelen kunnen nemen om mensenlevens
te redden en de materiële schade zo veel mogelijk te beperken.
De belangrijkste uitdaging voor onderzoekers is een beter inzicht te
krijgen in vulkanische processen en de voortekenen van een uitbarsting
op tijd te signaleren. Daarbij is het een voordeel als een aantal wetenschappelijke
benaderingen wordt gecombineerd. Ook moeten er gestandaardiseerde meettechnieken
worden ontworpen om vergelijking tussen verschillende soorten vulkanen
te vergemakkelijken.
De Europese aanpak zorgt op dit gebied voor een flinke extra impuls.
Er worden verschillende onderzoeksprojecten gesteund, waarbij de nadruk
ligt op de regio's waar de risico's het grootst zijn.
|
De Piton de la Fournaise op het eiland Réunion
Deze vulkaan domineert het Franse
eiland Réunion en is een van de actiefste ter wereld. Het
Europese onderzoek om inzicht te krijgen in de mechanismen van de
recente uitbarstingen van deze vulkaan is van vitaal belang voor
de veiligheid van de inwoners van het eiland en biedt de vulkanologen
een uitgelezen mogelijkheid om hun kennis te verrijken.
De Teide op de Canarische eilanden
Deze vulkaan is nog steeds actief
en is met zijn top van 3.718 meter de hoogste van Europa. Kan er
op het eiland Tenerife een ramp gebeuren? Er wordt onderzoek gedaan
om de risico's te kunnen meten in verband met een magmakamer die
zich binnen deze vulkaan bevindt.
De Vatnajökull in IJsland
De Commissie geeft ook steun aan
onderzoek buiten de grenzen van de Unie: de vulkaan Vatnajökull
die verborgen ligt onder de grootste gletsjer van Europa. De onderzoekers
berekenen de gevolgen van een uitbarsting voor het smelten van het
ijs en de klimaatschommelingen in de Atlantische Oceaan. Ironisch
genoeg viel de start van dit project in oktober 1996 samen met een
grote vulkaanuitbarsting, die de wetenschappers een unieke gelegenheid
bood voor een analyse uit de eerste hand.
De Etna op Sicilië
De Etna is de indrukwekkendste
en actiefste vulkaan in de Europese Unie en vormt dan ook een ideaal
laboratorium voor toponderzoek. Hier worden niet minder dan vier
projecten met subsidie van de Europese Commissie uitgevoerd. Daarbij
worden de verschillende seismische verschijnselen rond de vulkaan
geanalyseerd, wordt het magma bestudeerd, worden computersystemen
opgezet voor de beoordeling van de risico's en worden de observatie-instrumenten
op verschillende punten verbeterd.
Het Griekse eiland Santorini
De vulkaan van Santorini ligt
midden in een keten van eilanden in het zuiden van de Egeïsche
zee in Griekenland. Sinds 1950 "slaapt" deze vulkaan,
maar de deskundigen kunnen niet uitsluiten dat er nog eens een magma-uitbarsting
komt. Dit zou een bedreiging vormen voor de veiligheid van de 10.000
inwoners en de vele toeristen die in de zomer op Santorini verblijven.
Dankzij de financiële steun van Europa kunnen onderzoekers
heel betrouwbare observatiesystemen opzetten.
|
