Het nieuwe cohesiebeleid

Voor de volgende langetermijnbegroting van de EU voor 2021-2027 stelt de Commissie een modernisering voor van het cohesiebeleid, het belangrijkste investeringsinstrument van de EU en een van haar meest concrete uitdrukkingen van solidariteit.

Extra tools

 

Nieuws

    In de zomeruitgave van Panorama, die vanaf nu kan worden gedownload, wordt een blik op de toekomst geworpen in een beschouwing van de begroting die door de Europese Commissie is voorgesteld voor de financieringsperiode 2021-2027. Naast een inleidend artikel over de voorstellen en hoe die het cohesiebeleid moeten hervormen, zijn ook een exclusief interview te lezen met commissaris Creţu over de belangrijkste ontwikkelingen en de redenatie achter de hervormingen, en de eerste reacties van verschillende belanghebbenden in heel Europa.

    De focus ligt dit keer op Ierland, dat op dit moment viert dat het 45 jaar lid is van de Europese Unie. Uit een interview met de minister voor overheidsuitgaven, Paschal Donohoe, en een aantal projecten blijkt hoe EFRO-financiering Ierland heeft geholpen innovatiever en concurrerender te worden.

    De 21 finalisten van de RegioStars Awards van dit jaar worden bekendgemaakt en er wordt een voorproefje gegeven van de thema's en bijzonderheden rond de volgende Europese week van de regio’s en steden, die begin oktober plaatsvindt in Brussel. Ook wordt er verteld over een reeks door het EFRO ondersteunde projecten op het gebied van cultureel erfgoed, waarmee het Europees Jaar van het Cultureel Erfgoed zal worden gevierd. In de rubriek "Op foto vastgelegd" wordt innovatie in Polen onder de aandacht gebracht. Ten slotte wordt in deze uitgave verslag gedaan van de onlangs gehouden conferentie over goed bestuur, worden de verschillende initiatieven onderzocht die administratieve capaciteitsopbouw in de hele EU mogelijk maken en is er meer te lezen over de avonturen van de jonge Europese social-mediasterren die het continent doorkruisen in het kader van het EU-roadtripproject. De rubriek "Projecten" gaat op bezoek in Italië, Frankrijk en Bulgarije.

    Panorama 65: Het cohesiebeleid: krachtig op weg naar een slimmere toekomst

    Vandaag verlengt de Commissie het initiatief "Trap naar topkwaliteit" om regio's met een achterstand op het gebied van innovatie te blijven voorzien van op maat gesneden steun en deskundigheid.

    Het initiatief helpt regio's bij het ontwikkelen, actualiseren en verfijnen van hun strategieën voor slimme specialisatie – oftewel regionale strategieën voor innovatie gebaseerd op nichegebieden waarin zij een concurrentievoordeel hebben – voorafgaand aan de begrotingsperiode 2021-2027. Het helpt hen ook de juiste EU-financiering voor innovatieve projecten te vinden en samen met vergelijkbare regio's innovatieclusters te vormen.

    Na de voorstellen van de Commissie voor het toekomstige cohesiebeleid, het nieuwe programma Horizon Europa, en in overeenstemming met de nieuwe agenda voor onderzoek en innovatie van de Commissie, is de "Trap naar topkwaliteit" nog een manier waarop de Commissie de regio's van Europa helpt zich voor te bereiden op de toekomst, met solide innovatiestrategieën die financieel worden ondersteund door de EU in de volgende langetermijnbegroting van de EU voor 2021-2027.

    Corina Crețu, commissaris voor Regionaal Beleid, licht toe: "Slimme specialisatie zal in de periode na 2020 belangrijker zijn dan ooit. Om het potentieel van deze strategieën de komende jaren volledig te kunnen benutten, hebben we twee dingen nodig: meer samenwerking en meer eigen verantwoording, met name in de regio's die de grootste achterstand in te halen hebben. Dit initiatief zal helpen de basis te leggen voor solide innovatiestrategieën in de periode na 2020."

     

    Het initiatief, dat wordt gecoördineerd door het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek, geeft de regio's vier soorten steun:

    1. Deskundigen van de Commissie en externe deskundigen zullen de regio's helpen verbeterpunten te identificeren in hun strategieën voor slimme specialisatie, in hun regionale innovatiesystemen (kwaliteit van openbaar onderzoek, efficiënte contacten tussen het bedrijfsleven en de wetenschap en een bedrijfsvriendelijk klimaat) en in de manier waarop zij samenwerken met andere regio's op het gebied van onderzoek en innovatie.
    2. Daarnaast zullen zij door deskundigen worden geholpen gebruik te maken van alle mogelijke financieringsbronnen, zoals Horizon Europa, Digitaal Europa en de fondsen voor het cohesiebeleid, en deze te combineren dankzij de nieuwe mogelijkheden voor synergieën die zijn opgenomen in de voorstellen van de Commissie voor de EU-fondsen voor 2021-2027.
    3. Het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek zal helpen specifieke regionale knelpunten voor innovatie te identificeren en te verhelpen, zoals een gebrek aan interactie tussen het lokale bedrijfsleven en de academische wereld of een geringe deelname aan het huidige Horizon 2020-programma.
    4. Het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek zal ook netwerkbijeenkomsten en workshops voor regio's organiseren om de gelegenheid te geven voor het leggen van contacten en het uitwisselen van goede praktijken bij het ontwikkelen van regionale innovatiestrategieën. Dit zal ook bevorderlijk zijn voor de ontwikkeling van partnerschappen voor interregionale investeringen in innovatie.

    Volgende stappen

    Het nieuwe initiatief gaat deze zomer van start voor een periode van twee jaar. Regio's kunnen hun belangstelling tonen en zich opgeven via het platform voor slimme specialisatie.

     

    Nadere informatie:

Meer nieuws

Regionale ontwikkeling en cohesie na 2020: een overzicht van het nieuwe kader

Nadruk op de vijf investeringsprioriteiten waar de eu het best in staat is om resultaten te boeken:

Vijf hoofddoelstellingen sturen de EU-investeringen voor 2021-2027:

Investeringen voor regionale ontwikkeling zullen sterk op doelstellingen 1 en 2 gericht zijn. 65 % tot 85 % van de middelen van het EFRO en de cohesiefondsen worden aan deze prioriteiten toegewezen, afhankelijk van de relatieve welvaart van de lidstaten.

een slimmer Europa door middel van innovatie, digitalisering, economische transformatie en ondersteuning voor kleine en middelgrote ondernemingen;

een groener, koolstofvrij Europa, waar de Overeenkomst van Parijs wordt uitgevoerd en waar in energietransitie, hernieuwbare energiebronnen en de strijd tegen klimaatverandering wordt geïnvesteerd

een beter verbonden Europa, met strategische transport- en digitale netwerken

een socialer Europa waarin resultaten worden geboekt met betrekking tot de Europese pijler van sociale rechten, en waarin kwalitatief hoogstaand werk, onderwijs, vaardigheden, sociale inclusie en gelijke toegang tot gezondheidszorg worden ondersteund;

een Europa dat dichter bij de burger staat door ondersteuning van lokaal geleide ontwikkelingsstrategieën en duurzame stedelijke ontwikkeling in de gehele EU.

Een meer op maat gesneden benadering van regionale ontwikkeling

Het cohesiebeleid blijft in alle regio’s investeren, nog altijd op basis van de drie categorieën (minder ontwikkelde; overgang; ontwikkelde).

De toewijzingsmethode voor de fondsen is nog grotendeels gebaseerd op het bbp per hoofd. Er zijn nieuwe criteria toegevoegd (jeugdwerkloosheid, laag opleidingsniveau, klimaatverandering, en de opvang en de integratie van migranten) die de werkelijke toestand beter moeten weergeven. De ultraperifere gebieden blijven van bijzondere EU-steun profiteren.

Het cohesiebeleid ondersteunt verder lokale ontwikkelingsstrategieën en stelt de lokale instanties in staat de fondsen te beheren. De stedelijke dimensie van het cohesiebeleid is uitgebreid, met 6 % van het EFRO bestemd voor duurzame stedelijke ontwikkeling, en een nieuw programma voor netwerk- en capaciteitsopbouw voor stedelijke instanties, het Europees Stedelijk Initiatief.

Vereenvoudiging: minder, beknoptere, duidelijkere regels

80 vereenvoudigingsmaatregelen voor cohesiebeleid periode 2021–2027 Regionaal Beleid PDF

Voor bedrijven en ondernemers die van EU-steun profiteren, biedt het nieuw kader minder rompslomp, met eenvoudiger manieren om betaling te vorderen, op basis van vereenvoudigde kostenopties. Om synergie te bevorderen, omvat een “single rulebook” nu 7 EU-fondsen die in partnerschap met de lidstaten worden uitgevoerd (“gedeeld beheer”). De Commissie stelt eveneens voor lichtere controles te houden bij programma’s met een goede staat van dienst, meer gebruik te maken van nationale stelsels, en het “single audit”-beginsel uit te breiden, ter voorkoming van dubbele controles.

Een flexibeler kader

Het nieuwe kader koppelt de noodzakelijke stabiliteit bij het plannen van investeringen aan voldoende begrotingsflexibiliteit om met onvoorziene gebeurtenissen om te gaan. Een tussentijdse evaluatie zal bepalen of wijzigingen in de programma’s nodig zijn voor de laatste twee jaar van de financieringstermijn, met inachtneming van nieuwe prioriteiten, de uitvoering van de programma’s tot dan toe en de meest recente landspecifieke aanbevelingen.

Binnen zekere grenzen zijn overdrachten van middelen binnen een programma mogelijk, zonder de formele toestemming van de Commissie. Een bijzondere bepaling maakt het gemakkelijker om bij een natuurramp meteen EU-financiering beschikbaar te stellen.

Een sterkere koppeling aan het Europees Semester en het economisch beleid van de Unie

Het cohesiebeleid biedt steun aan hervormingen voor een investeringsvriendelijk klimaat waarin ondernemingen kunnen gedijen. Er zal worden gezorgd voor volledige complementariteit en coördinatie met het nieuwe, verbeterde steunprogramma voor hervormingen.

Tijdens de begrotingsperiode zal tweemaal rekening worden gehouden met in het kader van het Europees semester ontwikkelde landspecifieke aanbevelingen: Aan het begin, voor de opzet van de cohesiebeleidsprogramma’s, en tijdens de tussentijdse evaluatie. Met het oog op het juiste klimaat voor groei en werkgelegenheid zullen verder nieuwe machtigende voorwaarden helpen investeringsbelemmeringen weg te nemen. De toepassing ervan zal gedurende de gehele financiële periode worden gemonitord.

Meer mogelijkheden voor synergie binnen het EU-begrotingsinstrumentarium

Het single rulebook voor de cohesiebeleidsfondsen en het Fonds voor asiel en migratie zullen de oprichting van lokale strategieën voor de integratie van migranten faciliteren, met de steun van EU-middelen die in synergie worden gebruikt; het Fonds voor asiel en migratie zal zich toespitsen op de kortetermijnbehoeften van migranten bij hun aankomst, terwijl het cohesiebeleid hun sociale en professionele integratie zal ondersteunen. Buiten het single rulebook wordt synergie bevordert door middel van andere EU-instrumenten, zoals het gemeenschappelijk landbouwbeleid, Horizon Europa, het LIFE-programma of Erasmus+.

Interreg: Grensoverschrijdende belemmeringen wegnemen en interregionale innovatieprojecten ondersteunen

Interregionale en grensoverschrijdende samenwerking wordt bevorderd via de nieuwe mogelijkheid voor een regio om een deel van de eigen toewijzing samen met andere regio’s te gebruiken voor de financiering van projecten elders in Europa.

De nieuwe generatie interregionale en grensoverschrijdende samenwerkingsprogramma’s (“Interreg”) zal lidstaten helpen grensoverschrijdende belemmeringen weg te nemen en gezamenlijke diensten te ontwikkelen. De Commissie doet een voorstel voor een nieuw instrument voor grensregio’s en lidstaten die graag hun juridische kaders willen harmoniseren, het Europese grensoverschrijdende mechanisme.

Voortbouwend op een geslaagd proefproject uit 2014-2020 stelt de Commissie voor de interregionale innoverende investeringen op te richten. Regio’s met overeenkomende slimme specialisaties krijgen meer ondersteuning bij de bouw van pan-Europese clusters in prioritaire sectoren zoals big data, circulaire economie, geavanceerde fabricagemethoden of cyberveiligheid.

Sterkere regels met het oog op beter presterende EU-investeringen

Alle programma’s behouden een prestatiekader met meetbare doelstellingen (aantal gecreëerde banen of bijkomende toegang tot breedband). Het nieuwe kader voorziet in een jaarlijkse evaluatie, in de vorm van een beleidsdialoog tussen de voor het programma verantwoordelijke instanties en de Commissie. De resultaten van de programma’s worden ook beoordeeld tijdens een tussentijdse evaluatie. Omwille van de transparantie en opdat de burgers de voortgang kunnen volgen, moeten de lidstaten iedere twee maanden de gegevens over de tenuitvoerlegging bekendmaken, en wordt het open gegevensplatform over het cohesiebeleid automatisch bijgewerkt.

Een toename van het gebruik van financieringsinstrumenten

Met subsidies alleen kan de aanzienlijke investeringskloof niet worden overbrugd. Subsidies kunnen doeltreffend worden aangevuld met financiële instrumenten, die een hefboomeffect hebben en dichter bij de markt staan. De lidstaten kunnen vrijwillig een deel van hun middelen van het cohesiebeleid overhevelen naar het nieuwe, centraal beheerde InvestEU fonds, om toegang tot de door de EU-begroting geleverde garantie te krijgen. Het is gemakkelijker gemaakt om subsidies aan financieringsinstrumenten te koppelen, en het nieuwe kader omvat ook bijzondere bepalingen om meer particulier kapitaal aan te trekken.

Meer communicatie voor een grotere zichtbaarheid van het cohesiebeleid

Om Europa steeds dichter bij de burgers te brengen, moet er meer aandacht komen voor een betere communicatie van de positieve resultaten van het cohesiebeleid. De lidstaten en de regio’s stellen strengere eisen voor communicatie, zoals de organisatie van evenementen voor de opening van grote door de EU gefinancierde projecten en de ontwikkeling van een communicatieplan voor sociale media.

Tegelijkertijd is de communicatie over door de EU gefinancierde projecten vereenvoudigd, op basis van een enkele merknaam die alle verschillende EU-fondsen omvat, een portaalsite met alle beschikbare fondsen voor bedrijven en een enkele door de Commissie bijgehouden project-database.

Hoofdstedentournee

De Commissie presenteert haar voorstellen: