Navigation path

Additional tools

Od A do Z

BudżetCel "Europejska współpraca terytorialna"
Cel "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie"Cel "Konwergencja"
Cele lizbońskieDodatkowość (zasada dodatkowości)
Dotacje globalneESPON (Europejska Sieć Obserwacyjna Planowania Przestrzennego)
Europejska perspektywa rozwoju przestrzennego (ESDP)Europejska strategia zatrudnienia
Europejski Bank InwestycyjnyEuropejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)
Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR)Europejski Fundusz Rybacki (EFR)
Europejski Fundusz Społeczny (EFS)Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa (ENPI)
Europejskie ugrupowanie współpracy terytorialnej (EUWT)Fundusz Solidarności Unii Europejskiej
Fundusz SpójnościFundusze strukturalne
INTERACTINTERREG III
INTERREG IV CInformowanie i przejrzystość
InnowacyjnośćInstrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA)
Instytucja audytowaInstytucja certyfikująca
Instytucja płatniczaInstytucja zarządzająca
Inżynieria finansowaIrlandia Północna
Grupa zadaniowa ds. Irlandii PółnocnejJASMINE
JASPERSJEREMIE
JESSICAKategorie wydatków
Komitet RegionówKomitet koordynujący fundusze
Komitet monitorującyKontrola i audyt
Korekty finansoweKwalifikowalność wydatków
MonitorowanieN+2, n+3
NUTSNadużycia finansowe
Nagrody RegioStars dla innowacyjnych projektówNarodowe strategiczne ramy odniesienia
Negocjacje akcesyjneObszary górskie
OcenaOdzyskiwanie (środków finansowych)
PartnerstwoPartnerstwo dla członkostwa
Polityka spójnościPomoc państwa
Pomoc przedakcesyjnaPomoc techniczna
Pomocniczość (zasada pomocniczości)Poziom współfinansowania
Program operacyjnyProgramowanie
ProportionalityPłatności
Regiony na rzecz zmian gospodarczychRegiony najbardziej oddalone
RozporządzeniaRozszerzenie
Rozwój obszarów miejskichRozwój obszarów wiejskich
Równość szansSieci transeuropejskie (TEN)
Sprawozdanie na temat spójnościSpójność gospodarcza i społeczna
Spójność terytorialnaStrategia lizbońska
Strategia przedakcesyjnaStrategiczne wytyczne Wspólnoty dla spójności na lata 2007-2013
ŚrodowiskoTransport
URBACT - program sieci rozwoju miejskiegoUmorzenie
Współpraca międzyregionalnaWspółpraca transgraniczna
Współpraca transnarodowaZarządzanie dzielone
ZatrudnienieZrównoważony rozwój
Budżet

Państwa członkowskie UE wnoszą wkład do wspólnego budżetu UE, aby osiągnąć wspólne cele.

Wysokość bezpośredniego wkładu państw członkowskich zależy od wartości ich dochodu narodowego brutto (DNB). Wpływy z tytułu ceł i podatku VAT zapewniają dodatkowe dochody. Pułap budżetowy jest obecnie ustalony na poziomie 1,24 % DNB UE. Więcej

Cel "Europejska współpraca terytorialna"

Cel ten polega na wzmocnieniu współpracy transgranicznej, transnarodowej i międzyregionalnej w oparciu o dawną inicjatywę INTERREG i jest finansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR). Więcej

Cel "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie"

Jest to jeden z trzech celów priorytetowych w ramach europejskiej polityki spójności na lata 2007-2013. Polega on na wzmocnieniu konkurencyjności i atrakcyjności regionów nieobjętych celem "Konwergencja" (który obejmuje regiony znajdujące się w najbardziej niekorzystnym położeniu) oraz na zwiększeniu zatrudnienia w tych regionach. Został opracowany z zamiarem wspierania działań poprzedzających zmiany gospodarcze i społeczne oraz promowania innowacyjności, przedsiębiorczości, ochrony środowiska, dostępności zatrudnienia, zdolności dostosowawczych i rozwoju rynku pracy sprzyjającego włączeniu społecznemu. Jego realizacja jest finansowana z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS). Więcej

Cel "Konwergencja"

Jest to jeden z trzech celów priorytetowych w ramach unijnej polityki spójności na lata 2007-2013. Stanowi on dokładne odzwierciedlenie finansowania wcześniej przyznawanego w ramach "celu 1". Cel "Konwergencja" wspiera najsłabiej rozwinięte, pozostające w tyle państwa członkowskie i regiony w szybszym nadrabianiu opóźnienia w stosunku do średniej UE poprzez stworzenie warunków sprzyjających wzrostowi gospodarczemu i zatrudnieniu. Więcej

Cele lizbońskie

W okresie programowania 2007-2013 programy europejskiej polityki spójności ukierunkowano na niektóre cele określone w strategii lizbońskiej UE na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Ukierunkowanie to polega na przeznaczaniu środków finansowych na inwestycje, które bezpośrednio wzmacniają konkurencyjność i tworzenie miejsc pracy, a mianowicie inwestycje w badania i innowacje, umiejętności, usługi dla przedsiębiorców, główne infrastruktury europejskie i większą efektywność energetyczną. Więcej

Dodatkowość (zasada dodatkowości)

Zasada dodatkowości jest jedną z zasad, na których opiera się funkcjonowanie funduszy strukturalnych. Zgodnie z tą zasadą środki z funduszy strukturalnych nie mogą zastępować publicznych lub równoważnych wydatków strukturalnych ponoszonych przez państwo członkowskie w regionach objętych tą zasadą. Innymi słowy środki finansowe pochodzące z funduszy strukturalnych nie mogą powodować zmniejszenia krajowych wydatków strukturalnych w tych regionach. Przestrzeganie zasady dodatkowości jest weryfikowane w regionach objętych celem "Konwergencja". Więcej

Dotacje globalne

Dotacje globalne pomagają małym organizacjom pozarządowym, takim jak grupy wolontariatu oraz organizacje społeczne, w uzyskiwaniu wsparcia z Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR). Więcej

ESPON (Europejska Sieć Obserwacyjna Planowania Przestrzennego)

ESPON to program stosowanych badań naukowych, którego celem jest wspieranie kształtowania polityki rozwoju terytorialnego w Europie. Program służy do opracowania zróżnicowanych, systematycznych danych dotyczących tendencji terytorialnych w powiązaniu z różnymi aspektami gospodarczymi, społecznymi i środowiskowymi w celu określenia potencjału regionów, miast i większych terytoriów oraz stojących przed nimi wyzwań. Więcej

Europejska perspektywa rozwoju przestrzennego (ESDP)

Koncepcja leżąca u podstaw ESDP powstała w latach sześćdziesiątych. W wyniku intensywnych dyskusji została ona oficjalnie przyjęta w maju 1999 r. przez ministrów właściwych do spraw planowania regionalnego w 15 państwach członkowskich. ESDP stanowi ramy dla wytycznych dotyczących polityki, których celem jest poprawa współpracy w zakresie polityki UE w różnych sektorach, które mają znaczący wpływ na rozwój przestrzenny i terytorialny. Celem ESDP jest również poprawa koordynacji polityki poszczególnych krajów w tej dziedzinie. ESDP opiera się na trzech głównych zasadach: rozwoju zrównoważonego i policentrycznego systemu miejskiego oraz odnowionych relacji między miastami a obszarami wiejskimi, zapewnianiu równego dostępu do infrastruktury wiedzy, a także zrównoważonym rozwoju, inteligentnym zarządzaniu oraz ochronie przyrody i dóbr kultury. Więcej

Europejska strategia zatrudnienia

Celem europejskiej strategii zatrudnienia jest pomaganie krajom Unii Europejskiej w tworzeniu liczniejszych i lepszych miejsc pracy. Cele, priorytety i poziomy docelowe ustala się na szczeblu UE. Następnie rządy koordynują swoje wysiłki na rzecz wspierania zatrudnienia. Więcej

Europejski Bank Inwestycyjny

Założony w 1958 r. Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) jest bankiem Unii Europejskiej udzielającym pożyczek długoterminowych. EBI prowadzi działalność w całej UE oraz w około 140 krajach świata, które zawarły z UE umowy o współpracy. Bank ściśle współpracuje z instytucjami UE, pomagając w realizacji głównych celów Wspólnoty. Więcej

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) wspiera europejską politykę rozwoju obszarów wiejskich. W tym celu finansuje programy rozwoju obszarów wiejskich we wszystkich państwach członkowskich i regionach Unii. Programy opracowuje się w ramach współpracy między Komisją Europejską a państwami członkowskimi z uwzględnieniem strategicznych wytycznych dla rozwoju obszarów wiejskich przyjętych przez Radę oraz priorytetów określonych w krajowych planach strategicznych. Więcej

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR)

EFRR został założony w 1975 r. i zapewnia wsparcie finansowe na rzecz rozwoju i dostosowania strukturalnego gospodarek regionalnych, zmian gospodarczych, zwiększania konkurencyjności oraz współpracy terytorialnej w całej UE. Obok Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) EFRR jest jednym z dwóch funduszy strukturalnych UE. Więcej

Europejski Fundusz Rybacki (EFR)

Europejski Fundusz Rybacki, którego całkowity budżet na okres programowania 2007-2013 wynosi około 3,8 mld EUR (według cen z 2006 r.), wspiera europejski sektor rybołówstwa i akwakultury, obszary zależne głównie od rybactwa i rybołówstwo śródlądowe. W tym celu finansuje programy operacyjne opracowane przez państwa członkowskie w porozumieniu z lokalnymi i regionalnymi partnerami gospodarczymi i społecznymi działającymi w sektorze rybołówstwa. Więcej

Europejski Fundusz Społeczny (EFS)

Utworzony w 1958 r. Europejski Fundusz Społeczny jest głównym instrumentem finansowym UE wspierającym polityki krajowe, których celem jest zwiększenie zatrudnienia i możliwości zatrudnienia, poprawa jakości i wydajności pracy oraz ograniczenie wykluczenia społecznego i dysproporcji regionalnych w zakresie zatrudnienia. Więcej

Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa (ENPI)

Celem europejskiej polityki sąsiedztwa (EPS) jest wspieranie procesów reform politycznych, gospodarczych i społecznych w następujących krajach sąsiadujących z Unią Europejską: Algierii, Armenii, Autonomii Palestyńskiej, Azerbejdżanie, Białorusi, Egipcie, Gruzji, Izraelu, Jordanii, Libanie, Libii, Maroku, Mołdawii, Syrii, Tunezji i Ukrainie. Celem EPS jest również wzmacnianie dobrobytu, stabilności, bezpieczeństwa, gospodarki rynkowej i trwałego wzrostu gospodarczego poprzez ciągły dialog z każdym krajem partnerskim. Więcej

Europejskie ugrupowanie współpracy terytorialnej (EUWT)

Celem europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej jest ułatwianie i upowszechnianie współpracy transgranicznej, transnarodowej i międzyregionalnej w UE. Do jego zadań należy realizacja programów współfinansowanych przez UE lub wszelkich innych europejskich projektów współpracy transgranicznej. Więcej

Fundusz Solidarności Unii Europejskiej

Założony w 2002 r. Fundusz Solidarności Unii Europejskiej (FSUE) został utworzony w celu umożliwienia szybkiego, skutecznego i elastycznego reagowania w sytuacjach nadzwyczajnych powstałych w następstwie poważnych klęsk żywiołowych. Do interwencji funduszu dochodzi głównie w przypadku klęsk żywiołowych o poważnych skutkach dla warunków życia, środowiska naturalnego lub gospodarki w co najmniej jednym regionie państwa członkowskiego lub kraju kandydującego, który rozpoczął negocjacje akcesyjne. Więcej

Fundusz Spójności

Od 1994 r. Fundusz Spójności przyczynia się do zapewnienia wsparcia uboższym regionom Europy i stabilizowania ich gospodarek w celu promowania wzrostu gospodarczego, zatrudnienia i zrównoważonego rozwoju. Fundusz służy do finansowania działań na rzecz ochrony środowiska oraz transeuropejskich sieci transportowych - szczególnie priorytetowych projektów o znaczeniu europejskim - w 12 państwach członkowskich, które przystąpiły do UE od 2004 r., oraz w Hiszpanii, Grecji i Portugalii. Środki z Funduszu Spójności można również wykorzystywać do finansowania priorytetów polityki UE w zakresie ochrony środowiska. Więcej

Fundusze strukturalne

W okresie 2007-2013 polityka regionalna jest finansowana ze środków funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności.

Fundusze strukturalne składają się z dwóch instytucji: Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), który od 1975 r. zapewnia wsparcie finansowe na rzecz rozwoju i dostosowania strukturalnego gospodarek regionalnych, zmian gospodarczych, zwiększania konkurencyjności oraz współpracy terytorialnej w całej UE, oraz Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS), który został utworzony w 1958 r. i ma na celu wspieranie zdolności dostosowawczych pracowników i przedsiębiorstw, dostępu do zatrudnienia i uczestnictwa w rynku pracy, włączenie społeczne osób znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, zwalczanie wszelkich form dyskryminacji i tworzenie partnerstw na rzecz zarządzania reformami w dziedzinie zatrudnienia. Więcej

INTERACT

Program INTERACT na lata 2007-2013 udostępnia wsparcie zainteresowanym stronom, które wdrażają programy finansowane ze środków UE w ramach celu polityki spójności "Europejska współpraca terytorialna". Więcej

INTERREG III

Inicjatywa INTERREG III stanowiła integralną część polityki regionalnej Unii Europejskiej (UE) w latach 2000-2006.

Była ona ukierunkowana na poprawę spójności gospodarczej i społecznej poprzez wspieranie współpracy transgranicznej, transnarodowej i międzyregionalnej. Celem było promowanie zrównoważonego rozwoju w całej UE. Więcej

INTERREG IV C

Program współpracy międzyregionalnej INTERREG IV C obejmuje wszystkie państwa członkowskie UE oraz Norwegię i Szwajcarię w ramach celu "Europejska współpraca terytorialna" współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR). Głównym celem programu zatwierdzonego na okres 2007-2013 jest wzmocnienie polityki rozwoju regionalnego w poszczególnych krajach poprzez wymianę doświadczeń i dobrych praktyk. Ma on również przyczynić się do wyciągania wniosków z regionalnego know-how i dobrych praktyk zidentyfikowanych wcześniej na szczeblu europejskim. Więcej

Informowanie i przejrzystość

Komisja Europejska i państwa członkowskie UE mają obowiązek informowania społeczeństwa o polityce spójności oraz o projektach finansowanych przy wsparciu w ramach tej polityki. Biorąc pod uwagę miliardy euro wydawane za pośrednictwem funduszy strukturalnych, zasadniczą sprawą jest jasne i szczegółowe informowanie społeczności lokalnych o odnoszonych korzyściach i sposobach wydawania pieniędzy podatników UE. Więcej

Innowacyjność

Innowacyjność w zakresie opracowywania nowych produktów, procesów lub technik organizacyjnych, może pomóc podmiotom gospodarczym w uzyskaniu przewagi konkurencyjnej. Unia Europejska jest tego świadoma i dlatego wspieranie innowacji znajduje się w centrum strategii na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Więcej

Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA)

Instrument pomocy przedakcesyjnej (IPA) został ustanowiony przez UE w celu wspierania krajów kandydujących i potencjalnych krajów kandydujących.

IPA obejmuje okres 2007-2013 i zastępuje różne starsze programy przedakcesyjne UE, takie jak PHARE, ISPA, SAPARD i CARDS oraz instrument finansowy dla Turcji. Więcej

Instytucja audytowa

Instytucja audytowa jest instytucją lub organem publicznym szczebla krajowego, regionalnego lub lokalnego wyznaczonym dla każdego programu operacyjnego i odpowiedzialnym za weryfikację skutecznego funkcjonowania systemu zarządzania i kontroli. Do jej zadań należy także monitorowanie zgodności projektu z przepisami krajowymi i europejskimi. Więcej

Instytucja certyfikująca

Przed wysłaniem do Komisji Europejskiej deklaracji wydatków i wniosków o płatność instytucja certyfikująca ma obowiązek zagwarantować, że sporządzono je w sposób dokładny i uczciwy. Zarządzanie Europejskim Funduszem Rozwoju Regionalnego, Europejskim Funduszem Społecznym oraz Funduszem Spójności jest dzielone z krajami członkowskimi, regionami i innymi instytucjami pośredniczącymi. Dla każdego programu operacyjnego współfinansowanego z tych funduszy wyznacza się instytucję certyfikującą na co najmniej jednym z wyżej wymienionych poziomów. Więcej

Instytucja płatnicza

W ramach nowej polityki spójności na lata 2007-2013 instytucję płatniczą określa się mianem instytucji certyfikującej. Obowiązki instytucji certyfikujących pozostają jednak takie same jak podczas okresu programowania 2000-2006. Więcej

Instytucja zarządzająca

W ramach polityki spójności UE na lata 2007-2013 instytucja zarządzająca odpowiada za skuteczne zarządzanie programem operacyjnym i za jego skuteczne wdrażanie.

Instytucją zarządzającą może być krajowe ministerstwo, organ samorządowy szczebla regionalnego lub lokalnego bądź inny organ publiczny lub podmiot prywatny wyznaczony i zatwierdzony przez państwo członkowskie. Od instytucji zarządzających ma obowiązek wykonywania zadań zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami. Więcej

Inżynieria finansowa

Aby unijna polityka spójności na lata 2007-2013 stała się bardziej skuteczna i zrównoważona oraz w celu wspierania procesu lizbońskiego, od 2006 r. opracowuje się różne nowe inicjatywy pomocy technicznej i inżynierii finansowej. Są to wspólne instrumenty wspierane przez Komisję Europejską i szereg instytucji partnerskich, w tym EBI, EFI, EBOR, CEB i KfW. Instrumenty te obejmują: JASPERS (wspólną inicjatywę wsparcia projektów w regionach europejskich) - przygotowywanie dużych projektów; JEREMIE (wspólne europejskie zasoby dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw) - zwiększanie dostępności kredytów dla MŚP i działalności gospodarczej; JESSICA (wspólne europejskie wsparcie na rzecz trwałych inwestycji na obszarach miejskich) - zapewnianie trwałego finansowania na rzecz rozwoju miejskiego; JASMINE (wspólne działania na rzecz wspierania instytucji mikrokredytowych w Europie) - zapewnianie wsparcia w ramach pomocy technicznej w celu poprawy dostępu do mikrokredytów. Więcej

Irlandia Północna

Program PEACE III (2007–2013) jest wyodrębnionym programem funduszy strukturalnych Unii Europejskiej. Jego zadaniem jest wspieranie postępu w kierunku pokojowego i stabilnego społeczeństwa oraz promowanie procesu pokojowego i pojednawczego w Irlandii Północnej. Więcej

Grupa zadaniowa ds. Irlandii Północnej

Powołanie grupy zadaniowej ds. Irlandii Północnej (GZIP) było ważną inicjatywą Komisji na rzecz Irlandii Północnej. Inicjatywa ta opiera się na porozumieniu z maja 2007 r. w sprawie przywrócenia podziału władzy w Irlandii Północnej z udziałem dwóch największych partii politycznych. Więcej

JASMINE

JASMINE to inicjatywa w sprawie wspólnego działania na rzecz wsparcia instytucji mikrofinansowych w Europie. Jest to jedna z czterech nowych inicjatyw inżynierii finansowej wprowadzonych w ramach polityki spójności UE na lata 2007-2013. JASMINE, której całkowity budżet wynosi 50 mln EUR, jest inicjatywą pilotażową opracowaną wspólnie przez Komisję Europejską, Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) i Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI). Więcej

JASPERS

JASPERS (wspólna inicjatywa wsparcia projektów w regionach europejskich) jest wspólnym instrumentem wspieranym przez Komisję Europejską, Europejski Bank Inwestycyjny (EBI), Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOR) oraz, od lipca 2008 r., Kreditanstalt für Wiederaufbau (KfW). Inicjatywa ta stanowi instrument pomocy technicznej dostępny dla dwunastu państw członkowskich, które przystąpiły do Unii Europejskiej w 2004 r. i 2007 r., który wspiera je w przygotowaniu głównych projektów, które będą finansowane z funduszy UE. JASPERS udostępnia wiedzę specjalistyczną, aby pomóc nowym państwom członkowskim w jak najlepszym wykorzystaniu dostępnego finansowania. Pomoc można otrzymać począwszy od etapu przygotowywania projektu do momentu podjęcia decyzji o przyznaniu finansowania. Inicjatywa JASPERS funkcjonuje od 2006 r. i zatrudnia prawie 60 ekspertów (czyli początkowo zaplanowaną liczbę). Większość z nich działa w pobliżu beneficjentów, czyli w trzech biurach regionalnych: w Warszawie, Wiedniu i Bukareszcie. Więcej

JEREMIE

JEREMIE (wspólne europejskie zasoby dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw) to instrument finansowy ustanowiony przez Komisję Europejską we współpracy z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (EBI) oraz Europejskim Funduszem Inwestycyjnym (EFI) w celu zwiększenia dostępu do finansowania dla mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w różnych regionach UE. Więcej

JESSICA

JESSICA (wspólne europejskie wsparcie na rzecz trwałych inwestycji na obszarach miejskich) to inicjatywa Komisji Europejskiej opracowana we współpracy z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (EBI) i Bankiem Rozwoju Rady Europy (CEB). Więcej

Kategorie wydatków

Podział wydatków na kategorie służy do mierzenia wkładu programów i projektów współfinansowanych z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności UE w pobudzanie wzrostu gospodarczego i tworzenie miejsc pracy. Więcej

Komitet Regionów

Komitet Regionów jest organem konsultacyjnym, który umożliwia władzom samorządowym szczebla lokalnego i regionalnego udział w pracach legislacyjnych UE.

Wśród jego 344 członków znajdują się na ogół wybieralni przedstawiciele samorządów lokalnych lub regionalnych, zwierzchnicy samorządów regionalnych, burmistrzowie lub prezydenci miast. Rada powołuje ich na pięcioletnią kadencję na podstawie wniosków przedstawianych przez każdy kraj, a ich liczba jest proporcjonalna do liczby ludności poszczególnych krajów. Członkowie Komitetu powołują przewodniczącego i prezydium na dwuipółletnią kadencję. Więcej

Komitet koordynujący fundusze

Komitet koordynujący fundusze jest stałym komitetem Komisji Europejskiej. Do jego zadań należy omawianie spraw związanych z wdrażaniem przepisów regulujących fundusze strukturalne i Fundusz Spójności. Posiedzenia Komitetu odbywają się zazwyczaj raz na miesiąc pod przewodnictwem przedstawiciela Komisji Europejskiej. W posiedzeniach uczestniczą również urzędnicy z państw członkowskich. Więcej

Komitet monitorujący

Państwa członkowskie mają obowiązek powołania komitetów monitorujących, które kontrolują, czy programy operacyjne finansowane z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności są prawidłowo wdrażane. Komitetom przewodniczy przedstawiciel danego państwa członkowskiego (lub instytucji zarządzającej), a w ich skład wchodzą partnerzy regionalni, gospodarczy i społeczni. Więcej

Kontrola i audyt

"Kontrola i audyt" odnoszą się do należytego zarządzania finansami w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności. Zarządzanie programami i ich wdrażanie w znacznej mierze powierza się organom administracji na szczeblu krajowym i na niższych szczeblach. Państwa członkowskie mają obowiązek wykazać Komisji, że środki pochodzące z funduszy są wydawane skutecznie i zgodnie z rozporządzeniami. W związku z tym muszą wprowadzić wiarygodne systemy rachunkowości, monitorowania i sprawozdawczości finansowej oraz wskazać odpowiedzialne organy i określić procedury w celu zapewnienia właściwej ścieżki audytu. Więcej

Korekty finansowe

Korekty finansowe polegają na wycofaniu finansowania, w przypadku gdy płatności na przecz projektów wspieranych przez UE zostały dokonane błędnie ze względu na nieprawidłowości, takie jak np. nadużycia finansowe. Więcej

Kwalifikowalność wydatków

Na podstawie kryteriów kwalifikowalności wydatków ustala się, czy dany koszt kwalifikuje się do finansowania ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) lub Funduszu Spójności. Więcej

Monitorowanie

Środki finansowe z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności muszą być wydawane w sposób skuteczny i zgodny z zaplanowanym przeznaczeniem. W związku z tym w przepisach prawa UE ustanowiono szczegółowe procedury oceny i monitorowania, aby umożliwić sprawdzenie, czy programy operacyjne finansowane z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności funkcjonują prawidłowo i czy ich wyniki można skontrolować w oparciu o uzgodnione kryteria. Więcej

N+2, n+3

Zasady "n+2" i "n+3" dotyczą reguł finansowania w ramach rocznego przydziału środków z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności Unii Europejskiej.

Jeżeli dane finansowanie nie zostało wykorzystane w określonym terminie, Komisja może "anulować" przyszłe przydziały budżetowe. Automatyczne anulowanie stosuje się, jeżeli środki finansowe nie zostały wydane lub wnioski o płatność nie zostały złożone do końca drugiego roku po roku dokonania zobowiązania (n +2). Termin ten przedłuża się do trzech lat (n+3) w przypadku nowych państw członkowskich oraz Grecji i Portugali, czyli do 2010 r. Więcej

NUTS

Wspólna klasyfikacja jednostek terytorialnych do celów statystycznych (NUTS) została stworzona przez Urząd Statystyczny Wspólnot Europejskich (Eurostat) w celu stosowania wspólnych standardów statystycznych w całej Unii Europejskiej. Więcej

Nadużycia finansowe

Zwalczanie nadużyć i korupcji stanowiące część ogólnych działań w zakresie zwalczania przestępczości zorganizowanej obejmuje również zapobieganie działaniom nielegalnym, które naruszają interesy finansowe Unii Europejskiej (UE). Jego podstawę prawną stanowią następujące artykuły: Więcej

Nagrody RegioStars dla innowacyjnych projektów

Nagrody "RegioStars" stanowią część inicjatywy Komisji Europejskiej "Regiony na rzecz zmian gospodarczych", której celem jest promowanie wymiany doświadczeń i dobrych praktyk między regionami europejskimi jako metody pobudzania innowacji. Więcej

Narodowe strategiczne ramy odniesienia

Każde państwo członkowskie przedstawiło narodowe strategiczne ramy odniesienia na okres programowania 2007-2013. Jest to dokument odniesienia dla programowania działań funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w sposób zgodny ze strategicznymi wytycznymi dla spójności na lata 2007-2013. Określa się w nim strategię wybraną przez dane państwo członkowskie i przedstawia wykaz krajowych i regionalnych programów operacyjnych, które państwo członkowskie zamierza wdrożyć, oraz orientacyjny roczny przydział środków finansowych na każdy program operacyjny. Narodowe strategiczne ramy odniesienia powinny być również zgodne z krajowym programem reform związanym ze strategią lizbońską na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Więcej

Negocjacje akcesyjne

Nowe państwo członkowskie może przystąpić do Unii Europejskiej dopiero po zakończeniu negocjacji akcesyjnych.

Ramy negocjacyjne stanowią wytyczne do negocjacji, które toczą się w ramach dwustronnej konferencji międzyrządowej (UE/kraj kandydujący). Więcej

Obszary górskie

Z badania przeprowadzonego na zlecenie Komisji Europejskiej w 2004 r. wynika, że w Unii Europejskiej, Norwegii i Szwajcarii znajdują się obszary miejskie na terenach górskich o powierzchni około 1 900 000 km2 (około 40,6 % powierzchni całkowitej). Obszary górskie zamieszkuje 94,3 mln osób (19,1 % całkowitej liczby ludności krajów objętych badaniem). Więcej

Ocena

W odniesieniu do okresu programowania 2007-2013 określono trzy rodzaje oceny: przed (ex ante), w trakcie (bieżąca) i po (ex post). Ocena polityki spójności opiera się na partnerstwie. Państwa członkowskie odpowiadają za przeprowadzenie oceny ex ante, natomiast Komisja Europejska przeprowadza ocenę ex post. Więcej

Odzyskiwanie (środków finansowych)

Istnieją trzy przypadki, w których Komisja Europejska musi zażądać od danego państwa członkowskiego zwrotu (odzyskania) środków finansowych pochodzących z funduszy strukturalnych.

Zgodnie z unijnymi przepisami finansowymi środki muszą zostać zwrócone, jeżeli nie wszystkie wkłady finansowe na rzecz danego państwa członkowskiego okazały się konieczne. Więcej

Partnerstwo

Od dawna Unia Europejska rozwija swoje działania w ramach polityki regionalnej i rozdziela środki z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w ramach partnerskiego procesu, w który państwa członkowskie wnoszą znaczący wkład. Więcej

Partnerstwo dla członkostwa

Partnerstwo dla członkostwa jest to porozumienie między Radą Unii Europejskiej a krajem kandydującym. Określa się w nim główne obszary priorytetowe, w których kraj kandydujący musi dokonać postępów, aby dostosować się do wymogów prawa unijnego. Stanowi ono również podstawę koordynacji pomocy przyznawanej temu krajowi przez Unię Europejską. Jej przyznawanie zależy od dokonania przez kraj kandydujący wystarczających postępów w określonych obszarach priorytetowych. Więcej

Polityka spójności

Polityka spójności to strategia Unii Europejskiej, której celem jest promowanie i wspieranie ogólnego "harmonijnego rozwoju" jej państw członkowskich i regionów.

Zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (art. 174) celem polityki spójności UE jest wzmocnienie spójności gospodarczej i społecznej poprzez zmniejszanie dysproporcji w poziomach rozwoju różnych regionów. Polityka ta skupia się na głównych obszarach, których rozwój pomoże UE sprostać wyzwaniom XXI wieku i utrzymać konkurencyjność w skali światowej. Więcej

Pomoc państwa

Przepisy Unii Europejskiej dotyczące pomocy państwa zostały wprowadzone w celu zagwarantowania, że zasoby stanowiące własność państwa nie są wykorzystywane w celu zakłócenia konkurencji lub stworzenia nieuczciwej przewagi na jednolitym rynku europejskim. Więcej

Pomoc przedakcesyjna

Unia Europejska udziela pomocy przedakcesyjnej krajom, które ubiegają się o przystąpienie do UE. Wsparcie to pomaga krajom kandydującym w spełnieniu warunków przystąpienia do UE, które obejmują dostosowanie ich instytucji i standardów do wymogów wspólnotowego dorobku prawnego, czyli zbioru wspólnych praw i obowiązków wiążących dla wszystkich państw członkowskich UE. Więcej

Pomoc techniczna

Pomoc techniczną udostępnia się w celu wspierania zainteresowanych stron we wdrażaniu programów i projektów finansowanych przez Komisję. W ramach polityki spójności Unii Europejskiej takie wsparcie finansowe może zostać wykorzystane do pokrycia kosztów przygotowania, zarządzania, oceny, monitorowania, audytu i kontroli. Więcej

Pomocniczość (zasada pomocniczości)

Zasada pomocniczości ma na celu zapewnienie podejmowania decyzji na szczeblu jak najbliższym obywateli. Z wyjątkiem przypadków, które należą do wyłącznej kompetencji UE, nie można podejmować działań na poziomie europejskim, chyba że są one bardziej skuteczne niż działania podejmowane na poziomie krajowym, regionalnym lub lokalnym. Zasada pomocniczości jest ściśle związana z zasadami proporcjonalności i konieczności, które oznaczają, że wszelkie działania Unii nie mogą wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów określonych w Traktacie. Więcej

Poziom współfinansowania

"Poziom współfinansowania" oznacza udział środków finansowych UE w danym programie. Współfinansowanie ogranicza się zwykle do pewnego maksymalnego poziomu, który określa się jako odsetek całkowitej wartości programu lub jego części. W odniesieniu do funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności na lata 2007­2013 pułapy stosowane do poziomów współfinansowania określono w załączniku III do rozporządzenia 1083/2006. Więcej

Program operacyjny

Państwa członkowskie przedstawiają swoje programy operacyjne zgodnie ze wspólnymi ramami strategicznych wytycznych dotyczących polityki spójności oraz w oparciu o narodowe strategiczne ramy odniesienia. Każdy program operacyjny dotyczy jednego z trzech nowych celów i określa strategię rozwoju wraz ze spójnym zestawem priorytetów przeznaczonych do realizacji z pomocą jednego funduszu lub, w przypadku celu "Konwergencja", z pomocą Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Więcej

Programowanie

Programowanie to mechanizm administracyjny stosowany w ramach realizacji celów funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności. Wieloletnie programy, znane jako programy operacyjne, zapewniają spójność i ciągłość w ramach siedmioletniego okresu. Programy dotyczą określonych obszarów geograficznych na szczeblu krajowym lub niższym, w zależności od istniejących rozwiązań w zakresie zarządzania. Do celów programu należy wskazanie strategicznych priorytetów oraz orientacyjnych działań, określenie przydziału środków finansowych oraz podsumowanie informacji dotyczących systemów zarządzania i kontroli. Bieżący okres programowania trwa od 2007 r. do 2013 r. Więcej

Proportionality

Proportionality regulates how the European Union exercises its powers. It works in much the same way as the principle of subsidiarity.

The proportionality principle means that, to achieve its aims, the EU will only take the action it needs to and no more. The principle is enshrined in the Community Treaty under Article 5, which states: "The Community shall act within the limits of the powers conferred upon it by this Treaty and of the objectives assigned to it therein." Więcej

Płatności

Przy wypłacaniu środków z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności UE na potrzeby programów operacyjnych realizowanych w latach 2007-2013 Komisja może wykonać trzy rodzaje płatności:

Więcej

Regiony na rzecz zmian gospodarczych

"Regiony na rzecz zmian gospodarczych" to inicjatywa uzupełniająca cel "Współpraca terytorialna" realizowany w ramach polityki spójności na lata 2007-2013. Jej celem jest promowanie wymiany dobrych praktyk między regionami europejskimi jako metody pobudzania działalności innowacyjnej. Inicjatywa wspiera strategiczne cele UE dotyczące pobudzania wzrostu gospodarczego i zwiększania zatrudnienia w całej Europie. Więcej

Regiony najbardziej oddalone

Siedem regionów w Unii Europejskiej sklasyfikowano jako regiony "najbardziej oddalone". Należą do nich: francuskie departamenty zamorskie (Martynika, Gwadelupa, Gujana Francuska i Reunion), hiszpańska wspólnota autonomiczna Wysp Kanaryjskich oraz portugalskie regiony autonomiczne Azorów i Madery. Więcej

Rozporządzenia

Rozporządzenia to akty prawa unijnego o najsilniejszej mocy. Mają one powszechne zastosowanie, są wiążące w całości i podlegają bezpośredniemu wykonaniu we wszystkich państwach członkowskich. Przepisy prawa dotyczące polityki spójności UE mają zwykle formę rozporządzeń. Więcej

Rozszerzenie

Wraz z przystąpieniem Bułgarii i Rumunii w dniu 1 stycznia 2007 r. Unia Europejska liczy 27 państw członkowskich. O "rozszerzeniu" mówimy wtedy, gdy jedno lub więcej nowych krajów przystępuje do UE. Do tej pory do sześciu członków założycieli Wspólnot Europejskich (Belgii, Francji, Niemiec, Włoch, Luksemburga, Holandii) dołączyło dwadzieścia jeden krajów: Więcej

Rozwój obszarów miejskich

Celem rozwoju obszarów miejskich jest promowanie trwałych inwestycji, wzrostu gospodarczego i zatrudnienia na obszarach miejskich Europy. W okresie 2007-2013 program URBAN nie stanowi oddzielnej inicjatywy, ale został włączony do programów regionalnych. Nowe przepisy dotyczące polityki spójności zapewniają instrumenty wzmocnienia wymiaru miejskiego w ramach programów nowej generacji. Instrumenty te podkreślają potrzebę włączenia samorządów szczebla lokalnego i regionalnego w proces planowania i wdrażania. Strategiczne wytyczne Wspólnoty w sprawie spójności wyznaczają główne rodzaje działań dla obszarów miejskich, na które można uzyskać środki finansowe z funduszy regionalnych UE. Więcej

Rozwój obszarów wiejskich

Celem polityki UE w zakresie rozwoju obszarów wiejskich jest pomoc tym obszarom w rozwiązywaniu problemów, z którymi się borykają. Stanowi ona element horyzontalnego podejścia do pobudzania wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy w Europie. Strategiczne wytyczne UE stanowią ogólne ramy polityki, a jej ogólne zasady określono w rozporządzeniu Rady 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Rozporządzenie określa trzy priorytetowe obszary lub "osie": Więcej

Równość szans

Równość kobiet i mężczyzn ma podstawowe znaczenie przy tworzeniu prawa i kształtowaniu polityki UE.

Zadaniem UE jest opracowanie środków mających na celu zapewnienie równych szans i równego traktowania ludzi niezależnie od płci we wszystkich obszarach życia gospodarczego, społecznego, kulturalnego i rodzinnego. W swoich działaniach UE uwzględnia aspekt płci w celu wzmocnienia praw równości i zwalczania dyskryminacji ze względu na płeć. Więcej

Sieci transeuropejskie (TEN)

Sieci transeuropejskie składają się z transgranicznej infrastruktury transportowej, energetycznej i telekomunikacyjnej. Są one przedmiotem art. 170, 171 i 172 skonsolidowanej wersji Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Ich celem jest wspieranie i ulepszanie funkcjonowania jednolitego rynku europejskiego poprzez ułatwianie swobodnego przepływu towarów, osób i usług. Działania w ramach TEN muszą sprzyjać interoperacyjności sieci krajowych oraz ułatwiać dostęp do tych sieci. Więcej

Sprawozdanie na temat spójności

Co trzy lata Komisja Europejska przygotowuje sprawozdanie na temat spójności, w którym przedstawia postępy w osiąganiu spójności gospodarczej i społecznej w Unii Europejskiej. Zgodne z art. 175 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana z 2008 r.) Komisja ma obowiązek przedstawić sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu, Radzie Unii Europejskiej, Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów. Więcej

Spójność gospodarcza i społeczna

Celem spójności gospodarczej i społecznej, jako wyrazu solidarności między państwami członkowskimi UE i ich regionami, jest zapewnienie zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego w całej UE.

Realizacja spójności gospodarczej i społecznej odbywa się w ramach polityki regionalnej UE włączonej do Traktatu WE przez traktat z Maastricht z 1992 r. Polityka regionalna zmniejsza różnice strukturalne między regionami i państwami członkowskimi za pomocą różnorodnych działań finansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) i Funduszu Spójności. Więcej

Spójność terytorialna

Wzmocnienie spójności gospodarczej i społecznej poprzez zmniejszanie dysproporcji między regionami w UE stanowi ważny cel Unii Europejskiej. Traktat lizboński wprowadza trzeci wymiar: spójność terytorialną. Więcej

Strategia lizbońska

Strategia lizbońska, ustanowiona przez szefów państw i rządów podczas posiedzenia Rady Europejskiej w Lizbonie w marcu 2000 r., jest planem działań i rozwoju na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego w UE. Środki polityki zaproponowane w ramach strategii lizbońskiej obejmują szeroki zakres działań w ramach polityki krajowej i unijnej, których celem jest wspieranie wiedzy i innowacji, zwiększenie atrakcyjności Europy dla inwestorów i pracowników oraz tworzenie lepszych i liczniejszych miejsc pracy. Więcej

Strategia przedakcesyjna

Strategia przedakcesyjna ustanawia ramy, których kraje kandydujące muszą przestrzegać podczas ubiegania się o członkostwo w Unii Europejskiej. Strategia określa procedury i priorytety, do których muszą stosować się wszyscy kandydaci, podejmując zorganizowany dialog z instytucjami UE. Więcej

Strategiczne wytyczne Wspólnoty dla spójności na lata 2007-2013

Wytyczne stanowią ważny element nowej polityki spójności, ponieważ wzmacniają jej wymiar strategiczny. Zostały przygotowane przez Komisję Europejską i przyjęte przez Radę Unii Europejskiej (tj. wszystkie państwa członkowskie). Wytyczne określają priorytety w zakresie programowania na szczeblu europejskim na okres siedmiu lat. Następnie każde państwo członkowskie przedstawia zgodnie z wytycznymi "Narodowe strategiczne ramy odniesienia". Wytyczne przyczyniają się do osiągania wyników również w ramach innych priorytetów UE, np. wynikających ze strategii lizbońskiej i zintegrowanych wytycznych w sprawie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Dotyczy to na przykład takich obszarów jak inwestycje, zatrudnienie, wiedza i innowacje. Więcej

Środowisko

Celem polityki Unii Europejskiej w dziedzinie ochrony środowiska jest ochrona i poprawa jakości środowiska z myślą o obecnych i przyszłych pokoleniach oraz promowanie zasad zrównoważonego rozwoju.

Do głównych priorytetów tej polityki należą: walka ze zmianami klimatu, ochrona różnorodności biologicznej, ograniczanie zanieczyszczeń i ich wpływu na zdrowie ludzi oraz popieranie oszczędnego i racjonalnego wykorzystania zasobów naturalnych. Więcej

Transport

UE stworzyła ramy prawne w sektorze transportu, których celem jest ułatwienie swobodnego przepływu osób i towarów w całej Unii. Zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej środki wprowadzone na podstawie tych ram prawnych obejmują: Więcej

URBACT - program sieci rozwoju miejskiego

Program sieci URBACT II jest finansowany przez Komisję w ramach celu "Współpraca terytorialna" i obejmuje okres 2007-2013. Celem sieci jest stymulowanie innowacji w dziedzinie rewitalizacji obszarów miejskich poprzez zachęcanie miast do gromadzenia, przekazywania i rozpowszechniania dobrych praktyk. Więcej

Umorzenie

Zasada automatycznego umarzania środków przewiduje, że jeżeli do końca drugiego roku następującego po przyjęciu danego programu nie zostanie złożony wniosek o przyznanie środków dostępnych w ramach tego programu, wszelkie niewypłacone środki przestają być dostępne. Mechanizm ten został wprowadzony w 1999 r. w odniesieniu do programów z okresu 2000-2006 w celu poprawy zarówno szybkości ich realizacji, jak i monitorowania przepływu środków w ramach ich finansowania. Więcej

Współpraca międzyregionalna

Współpraca międzyregionalna ma na celu wzmocnienie rozwoju regionalnego UE poprzez transfer know-how i wymianę doświadczeń między regionami.

Program współpracy międzyregionalnej INTERREG IV C stanowi część celu "Europejska współpraca terytorialna" w ramach polityki spójności na lata 2007-2013. Celem programu jest poprawa skuteczności polityki rozwoju regionalnego oraz sprzyjanie modernizacji gospodarki i większej konkurencyjności w Europie. Więcej

Współpraca transgraniczna

Pięćdziesiąt dwa programy współpracy transgranicznej wpisują się w cel "Europejska współpraca terytorialna" realizowany w ramach polityki spójności na lata 2007-2013.

Celem współpracy transgranicznej między sąsiadującymi regionami jest rozwój transgranicznej działalności społecznej i gospodarczej poprzez realizowanie wspólnych strategii rozwoju. Więcej

Współpraca transnarodowa

Współpraca transnarodowa sprzyja silnie zintegrowanym partnerstwom ponad granicami krajowymi na określonym obszarze. Takie partnerstwa dotyczą różnych poziomów zarządzania i administracji i obejmują zarówno organy sektora publicznego, jak i podmioty prywatne oraz różne obszary polityki. Więcej

Zarządzanie dzielone

Istnieją dwa główne rodzaje finansowania ze środków UE: fundusze, którymi Komisja Europejska zarządza centralnie i bezpośrednio, np. w zakresie badań naukowych, oraz fundusze, w przypadku których zarządzanie jest dzielone między UE i państwa członkowskie, np. fundusze strukturalne i Fundusz Spójności. UE powierza zarządzanie tymi ostatnimi państwom członkowskim. Większą część wydatków UE stanowią fundusze, które są zarządzane wspólnie z państwami członkowskimi UE. Więcej

Zatrudnienie

UE stara się zagwarantować, by gospodarka europejska odgrywała pierwszoplanową rolę w światowej gospodarce oraz przyczynić się do tworzenia warunków sprzyjających zwiększaniu zatrudnienia i wzrostowi gospodarczego. W 2000 r. UE odnowiła swój program gospodarczy i opracowała strategię lizbońską. Strategię tę odnowiono w 2005 r., kładąc większy nacisk na pobudzanie wzrostu gospodarczego i zwiększanie zatrudnienia. Więcej

Zrównoważony rozwój

Pojęcie zrównoważonego rozwoju odnosi się do formy polityki rozwoju, której celem jest zaspokojenie gospodarczych, społecznych i środowiskowych potrzeb społeczeństwa w perspektywie krótko-, średnio-, a szczególnie długoterminowej . Polityka rozwoju musi spełniać bieżące potrzeby społeczeństwa i jednocześnie mieć na uwadze dobrobyt przyszłych pokoleń. W praktyce oznacza to tworzenie warunków dla długoterminowego rozwoju gospodarczego przy jednoczesnym zapewnieniu należytej ochrony środowiska. Więcej

Polityka regionalna UE: bądź na bieżąco
Media społecznościowe