Navigation path

Additional tools

Van A tot Z

AdditionaliteitAfstemming op de Lissabonstrategie
AnnuleringAuditautoriteit
BegrotingBeheersautoriteit
BerggebiedenBetalingen
BetalingsautoriteitCertificeringsautoriteit
CofinancieringspercentageCohesiebeleid
CohesiefondsCohesieverslag
Comité van de Regio'sCommunautaire strategische richtsnoeren inzake cohesie 2007-2013
Controle en auditConvergentiedoelstelling
Coördinatiecomité van de FondsenDe Structuurfondsen
Doelstelling "Europese Territoriale Samenwerking"Doelstelling "regionaal concurrentievermogen en werkgelegenheid"
Duurzame ontwikkelingESPON (Europees waarnemingsnetwerk voor ruimtelijke ordening)
EU-solidariteitsfondsEconomische en sociale cohesie
Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO)Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO)
Europees Ruimtelijk Ontwikkelingsperspectief (ESDP)Europees Sociaal Fonds (ESF)
Europees Visserijfonds (EVF)Europees nabuurschaps- en partnerschapsinstrument (ENPI)
Europese Investeringsbank (EIB)Europese Werkgelegenheidsstrategie
Europese groeperingen voor territoriale samenwerking (EGTS)Evaluatie
EvenredigheidFinanciële correcties
Financiële instrumenteringFraude
Gedeeld beheerGelijke kansen
Globale subsidiesGrensoverschrijdende samenwerking
INTERACTINTERREG III
INTERREG IVCInnovatie
Instrument voor pretoetredingssteun (IPA)Interregionale samenwerking
JASMINEJASPERS
JEREMIEJESSICA
LissabonstrategieMilieu
MonitoringN+2, n+3
NUTSNationaal strategisch referentiekader (NSRK)
Operationeel programmaPartnerschap
PlattelandsontwikkelingPretoetredingssteun
PretoetredingsstrategieProgrammering
Regio's voor economische veranderingRegioStars-prijzen voor vernieuwende projecten
StaatssteunStadsontwikkeling
SubsidiabiliteitSubsidiariteit
Technische bijstandTerritoriale samenhang
Terugvordering (van middelen)Toetredingsonderhandelingen
ToetredingspartnerschapToezichtcomité
Trans-Europese netwerken (TEN)Transnationale samenwerking
URBACT - netwerkprogramma voor stadsontwikkelingUitbreiding
UitgavencategorieënUltraperifere regio's
VerordeningenVervoer
Voorlichting en publiciteitWerkgelegenheid
Additionaliteit

Additionaliteit is een van de belangrijkste principes achter de Structuurfondsen. Het houdt in dat bijdragen uit de Structuurfondsen structurele steun van de overheid of uit andere bronnen in de betrokken regio's niet volledig mogen vervangen. Met andere woorden, de financiële steun uit de Structuurfondsen mag niet leiden tot een vermindering van de nationale structurele investeringen in deze gebieden. Het additionaliteitsbeginsel wordt gecontroleerd voor de regio's die onder de convergentiedoelstelling vallen. Meer

Afstemming op de Lissabonstrategie

In de programmeringsperiode 2007-13 zijn de programma's van het EU-cohesiebeleid afgestemd op bepaalde doelstellingen van de Lissabonstrategie voor groei en banen van de EU. Deze zogenaamde targeting houdt in dat er geld wordt gereserveerd voor investeringen die direct nuttig zijn voor het concurrentievermogen en de werkgelegenheid, zoals investeringen in onderzoek en innovatie, vaardigheden, dienstverlening aan bedrijven, grote Europese infrastructuurvoorzieningen en verbetering van de energie-efficiëntie. Meer

Annulering

Het principe van de ambtshalve annulering houdt in dat wanneer een bedrag dat voor een programma is vastgelegd, voor het eind van het tweede jaar na de goedkeuring van het programma niet is opgenomen, dit bedrag niet meer voor het programma beschikbaar is. Dit mechanisme is in 1999 ingevoerd voor programma's van de periode 2000-2006 om de uitvoering te bespoedigen en het toezicht op de financiering te verbeteren. Meer

Auditautoriteit

De auditautoriteit is een nationale, regionale of lokale overheidsinstantie die voor een bepaald operationeel programma de goede werking van het beheers- en controlesysteem moet controleren; ook moet zij nagaan of aan alle nationale en Europese regels is voldaan. Meer

Begroting

Om aan de gemeenschappelijke doelstellingen te kunnen werken, dragen alle EU-landen bij aan de EU-begroting.

De bijdrage van elk EU-land is afhankelijk van het bruto nationaal inkomen (BNI) van dat land. Daarnaast zijn er ook nog inkomsten uit douane- en btw-heffingen. De begroting bedraagt nu maximaal 1,24% van het BNI. Meer

Beheersautoriteit

In het cohesiebeleid van de EU voor 2007-2013 is een beheersautoriteit verantwoordelijk voor efficiënt beheer en uitvoering van een operationeel programma.

Een beheersautoriteit kan een nationaal ministerie zijn, een regionale instantie, een plaatselijk orgaan of een andere openbare of particuliere instantie die door een EU-land is geselecteerd en goedgekeurd. Beheersautoriteiten moeten zich bij de uitvoering van hun taken aan de beginselen van goed financieel beheer houden. Meer

Berggebieden

Uit een onderzoek van de Europese Commissie uit 2004 bleek dat gemeenten in berggebieden in de EU, Noorwegen en Zwitserland een totale oppervlakte van 1 900 000 km² hebben (ongeveer 40,6% van het totale landoppervlak). In deze berggebieden leven 94,3 miljoen mensen (19,1% van de totale bevolking van de onderzochte landen). Meer

Betalingen

De Commissie kan in de periode 2007-2013 met middelen uit de Structuurfondsen en het Cohesiefonds drie soorten betalingen verrichten voor operationele programma's:

Meer

Betalingsautoriteit

In het nieuw cohesiebeleid voor 2007-2013 heet een betalingsautoriteit voortaan een certificeringsautoriteit. De taken van deze instanties zijn echter weinig veranderd ten aanzien van de programmeringsperiode 2000-2006. Meer

Certificeringsautoriteit

Een certificeringsautoriteit moet nagaan of de uitgavenstaten en betalingsverzoeken accuraat en gegrond zijn voordat ze naar de Commissie worden gezonden. De EU beheert het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds en het Cohesiefonds samen met de EU-landen, regio's en andere bemiddelende instanties. Een of meer van deze laatste partijen stelt een certificeringsautoriteit aan voor ieder programma dat uit een van de fondsen wordt gesubsidieerd. Meer

Cofinancieringspercentage

Het "cofinancieringspercentage" is de procentuele bijdrage die de EU aan de financiering van een programma levert. Er geldt doorgaans een maximum in de vorm van een percentage van de totale uitgaven voor een programma, of een gedeelte daarvan. Voor de periode 2007-2013 zijn deze maxima voor de Structuurfondsen en het Cohesiefonds vastgelegd in bijlage III van Verordening (EG) nr. 1083/2006. Meer

Cohesiebeleid

Het cohesiebeleid is de strategie van de EU om met steun aan haar landen en regio's te zorgen voor een "harmonische ontwikkeling van de Unie in haar geheel".

Deze strategie is in artikel 174 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie verankerd en moet de economische en sociale cohesie versterken door verschillen in de ontwikkeling tussen regio's weg te werken. Het beleid is toegespitst op aspecten die de EU moeten klaarmaken voor de 21ste eeuw en wereldwijd voldoende concurrentievermogen moeten geven. Meer

Cohesiefonds

Sinds 1994 wordt het Cohesiefonds gebruikt om de armere regio's in Europa te steunen en hun economieën te versterken. Dat moet zorgen voor meer groei, werk en duurzame ontwikkeling. Het fonds betaalt mee aan milieumaatregelen en trans-Europese vervoersnetwerken (vooral prioritaire projecten die voor de hele EU van belang zijn) in de 12 landen die sinds 2004 lid zijn geworden en in Spanje, Griekenland en Portugal. Het Cohesiefonds kan ook worden ingezet voor de financiering van prioritaire EU-projecten voor milieubescherming. Meer

Cohesieverslag

In het cohesieverslag beschrijft de Europese Commissie om de drie jaar in hoeverre de economische en sociale cohesie in de Europese Unie is verbeterd. Volgens artikel 175 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (geconsolideerde versie 2008) moeten het Europees Parlement, de Raad van ministers, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's zo'n verslag krijgen. Meer

Comité van de Regio's

Het Comité van de Regio's is een adviesorgaan dat plaatselijke en regionale overheden inspraak geeft in het wetgevende werk van de EU.

Het telt 344 leden, voor het merendeel verkozen plaatselijke en regionale politici, leiders van regiobesturen en burgemeesters van steden. Ze worden voor vijf jaar benoemd door de Raad, nadat ieder land een aantal leden, afhankelijk van het aantal inwoners, heeft mogen voordragen. De voorzitter en het bureau van het Comité worden door de leden benoemd voor een termijn van tweeëneenhalf jaar. Meer

Communautaire strategische richtsnoeren inzake cohesie 2007-2013

Deze richtsnoeren zijn een belangrijk onderdeel van het nieuwe cohesiebeleid. Zij zorgen namelijk voor een grotere strategische dimensie. Ze zijn opgesteld door de Europese Commissie en goedgekeurd door de Raad van de Europese Unie (m.a.w. alle lidstaten). In de richtsnoeren staan alle prioriteiten op Europees niveau voor een periode van zeven jaar. Ieder EU-land stelt vervolgens een "nationaal strategisch referentiekader" op aan de hand van de richtsnoeren. De richtsnoeren helpen ook om resultaten te behalen voor andere EU-prioriteiten, bijv. die van de Lissabonstrategie en de geïntegreerde richtsnoeren voor groei en werkgelegenheid. Voorbeelden van de gebieden waarover het gaat zijn investeringen, banen, kennis en innovatie. Meer

Controle en audit

"Controle en audit" houdt verband met het goed financieel beheer van de Structuurfondsen en het Cohesiefonds. Het beheer en de uitvoering van programma's wordt grotendeels overgelaten aan instanties op nationaal, regionaal en lokaal niveau. De lidstaten moeten de Commissie garanderen dat de middelen doeltreffend en in overeenstemming met het Financieel Reglement worden besteed. Ze moeten zorgen voor een betrouwbare boekhouding, voldoende toezicht en financiële verslaglegging, en nagaan welke instanties en procedures nodig zijn voor een adequate audit. Meer

Convergentiedoelstelling

Dit is een van de drie prioritaire doelstellingen van het EU-cohesiebeleid voor 2007-2013. Het sluit nauw aan bij de vroegere steun voor "doelstelling 1". De convergentiedoelstelling helpt de minst ontwikkelde lidstaten en regio's met een achterstand om de kloof ten opzichte van het EU-gemiddelde sneller te dichten. Dat gebeurt door de voorwaarden voor groei en werkgelegenheid te verbeteren. Meer

Coördinatiecomité van de Fondsen

Het Coördinatiecomité van de Fondsen (COCOF) is een permanent comité van de Europese Commissie. Het bespreekt vragen die kunnen rijzen over de tenuitvoerlegging van de verordeningen voor de Structuurfondsen en het Cohesiefonds. Het vergadert gewoonlijk eenmaal per maand en wordt voorgezeten door de Europese Commissie. Ook ambtenaren uit de EU-landen wonen de vergaderingen bij. Meer

De Structuurfondsen

Het regionaal beleid voor de periode 2007-2013 wordt gefinancierd door de Structuurfondsen en het Cohesiefonds.

De Structuurfondsen omvatten twee componenten. Er is enerzijds het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), dat sinds 1975 financiële steun verleent voor ontwikkeling en structurele aanpassing van regionale economieën, economische verandering, verbetering van het concurrentievermogen en territoriale samenwerking in de hele EU, en anderzijds het Europees Sociaal Fonds (ESF) dat uit 1958 dateert en bijdraagt tot het aanpassingsvermogen van werknemers en bedrijven, verbetering van de toegang tot en de participatie op de arbeidsmarkt, verbetering van de sociale integratie van kansarmen, bestrijding van discriminatie, en bevordering van partnerschappen voor hervormingen inzake werkgelegenheid. Meer

Doelstelling "Europese Territoriale Samenwerking"

Deze doelstelling is gericht op de versterking van grensoverschrijdende, transnationale en interregionale samenwerking op basis van het oude INTERREG-initiatief en wordt gefinancierd doro het Europese Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Meer

Doelstelling "regionaal concurrentievermogen en werkgelegenheid"

Dit is een van de drie prioritaire doelstellingen van het Europese Cohesiebeleid voor 2007-2013. Het is de bedoeling het concurrentievermogen te verbeteren van regio's die, in tegenstelling tot de meest achtergestelde gebieden, niet onder de convergentiedoelstelling vallen, deze regio's interessanter te maken voor investeerders en er werkgelegenheid te creëren. Daarvoor zijn economische en sociale veranderingen nodig, en moeten innovatie, ondernemerschap en milieubescherming worden gestimuleerd. Bovendien moeten deze regio's beter toegankelijk worden en meer inspelen op veranderingen, en moet hun arbeidsmarkt inclusiever worden. Het geld komt uit het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO) en het Europees Sociaal Fonds (ESF). Meer

Duurzame ontwikkeling

Duurzame ontwikkeling verwijst naar een vorm van ontwikkelingsbeleid die tegemoetkomt aan de economische, sociale en milieubehoeften van de samenleving, uitgedrukt in welzijn op korte, middellange en vooral lange termijn. Het uitgangspunt ervan is de veronderstelling dat ontwikkeling de behoeften van vandaag moet bevredigen zonder het welzijn van de toekomstige generaties in het gedrang te brengen. In de praktijk betekent dit de voorwaarden scheppen voor economische ontwikkeling op lange termijn, met eerbied voor het milieu. Meer

ESPON (Europees waarnemingsnetwerk voor ruimtelijke ordening)

Meer

EU-solidariteitsfonds

Het in 2002 opgerichte Solidariteitsfonds van de Europese Unie (EUSF) moet een snel, efficiënt en flexibel antwoord bieden op noodsituaties die het gevolg zijn van grote natuurrampen. Er kan een beroep op worden gedaan bij natuurrampen die ernstige gevolgen hebben voor leefomstandigheden, milieu of economie in een of meer regio's van een EU-land of een kandidaat-lidstaat waarmee al toetredingsonderhandelingen zijn gestart. Meer

Economische en sociale cohesie

Uit onderlinge solidariteit proberen de landen en regio's van de EU de economische en sociale cohesie te verbeteren, om te komen tot een evenwichtige sociaaleconomische ontwikkeling overal in de EU.

Aan die economische en sociale cohesie wordt gewerkt door middel van het regionaal beleid van de EU, dat in 1992 bij het Verdrag van Maastricht in het EG-Verdrag is opgenomen. Het regionaal beleid moet de structurele verschillen tussen regio's en tussen landen wegwerken door allerlei activiteiten die worden gefinancierd uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), het Europees Sociaal Fonds (ESF) en het Cohesiefonds. Meer

Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO)

Het EFRO is in 1975 opgericht om financiële ondersteuning te bieden voor de ontwikkeling en structurele aanpassing van regionale economieën, economische verandering, verbetering van het concurrentievermogen en territoriale samenwerking in de hele EU. Het EFRO en het Europees Sociaal Fonds (ESF) worden samen de Structuurfondsen van de EU genoemd. Meer

Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO)

Het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO) dient ter ondersteuning van het Europees beleid voor plattelandsontwikkeling. Daartoe financiert het programma's voor plattelandsontwikkeling in EU-landen en EU-regio's. Deze programma's moeten de samenwerking tussen de Europese Commissie en de EU-landen verbeteren. Daarbij moet rekening worden gehouden met de strategische richtsnoeren voor plattelandsontwikkeling van de Raad en de in de nationale strategieplannen vastgelegde prioriteiten. Meer

Europees Ruimtelijk Ontwikkelingsperspectief (ESDP)

Het oorspronkelijke idee voor het ESDP dateert al van de jaren zestig van de vorige eeuw. Na uitvoerige besprekingen werd het in mei 1999 officieel aangenomen door de voor regionale planning bevoegde ministers van de vijftien lidstaten van destijds. Het ESDP is een kader voor beleidsoriëntatie dat de samenwerking op het gebied van sectoraal EU-beleid met significante gevolgen voor de ruimtelijke en territoriale ontwikkeling moet verbeteren. Het moet ook leiden tot een betere coördinatie van het nationaal beleid op dit terrein. Het ESDP steunt op drie hoofdprincipes: ontwikkeling van evenwichtige en polycentrische stadssystemen en nieuwe relaties tussen stad en platteland, zorgen voor gelijke toegang tot kennisinfrastructuren en duurzame ontwikkeling, intelligent beheer en behoud van natuurlijke en culturele rijkdommen. Meer

Europees Sociaal Fonds (ESF)

Het in 1958 opgerichte ESF is een van de belangrijkste financiële instrumenten van de EU voor de ondersteuning van nationaal beleid datg gericht is op de verruiming van de werkgelegenheid en de arbeidskansen, de verhoging van de kwaliteit en de productiviteit op het werk, en de bestrijding van sociale uitsluiting en regionale verschillen in werkgelegenheid. Meer

Europees Visserijfonds (EVF)

Het Europees Visserijfonds (EVF), waarvoor in de programmeringsperiode 2007-2013 in totaal rond 3,8 miljard euro beschikbaar is, ondersteunt de Europese visserij- en aquacultuursector, visserijzones en binnenvisserij. Daartoe financiert het de operationele programma's van de lidstaten in overleg met de lokale en regionale economische en sociale partners in de visserijsector. Meer

Europees nabuurschaps- en partnerschapsinstrument (ENPI)

Het Europees nabuurschapsbeleid (ENB) dient ter ondersteuning van politieke, economische en sociale hervormingen in de volgende buurlanden van de Europese Unie: Algerije, Armenië, Azerbeidzjan, Egypte, Georgië, Israel, Jordanië, Libanon, Libië, Marokko, Moldavië, Oekraïne, de Palestijnse Autoriteit, Syrië, Tunesië en Wit-Rusland. Het ENB moet de welvaart, stabiliteit, veiligheid, markteconomie en duurzame groei bevorderen door middel van een permanente dialoog met de afzonderlijke partnerlanden. Meer

Europese Investeringsbank (EIB)

De Europese Investeringsbank (EIB) is opgericht in 1958 als de EU-bank voor leningen op lange termijn. De EIB is actief in de hele EU evenals in ongeveer 140 landen over de hele wereld die samenwerkingsovereenkomsten met de EU hebben gesloten. De bank werkt nauw samen met de EU-instellingen om te helpen de belangrijkste EU-doelstellingen te realiseren. Meer

Europese Werkgelegenheidsstrategie

De Europese Werkgelegenheidsstrategie helpt de EU-landen aan meer en betere banen. De doelstellingen en prioriteiten worden op EU-niveau afgesproken. De regeringen coördineren bovendien hun inspanningen op het gebied van de werkgelegenheid. Meer

Europese groeperingen voor territoriale samenwerking (EGTS)

Europese groeperingen voor territoriale samenwerking moeten de grensoverschrijdende, transnationale en interregionale samenwerking in de EU vergemakkelijken en promoten. Zij worden onder meer belast met de uitvoering van programma's die door de EU worden gecofinancierd of van andere Europese projecten voor grensoverschrijdende samenwerking. Meer

Evaluatie

In de programmeringsperiode 2007-2013 zullen er zijn drie soorten evaluaties plaatsvinden: vooraf (ex ante), tussentijds en achteraf (ex post). Het cohesiebeleid wordt op partnerschapsbasis geëvalueerd. De EU-landen zijn verantwoordelijk voor de ex ante-evaluatie, terwijl de Europese Commissie de ex post-evaluatie op zich neemt. Meer

Evenredigheid

De evenredigheid bepaalt hoe de EU haar bevoegdheden uitoefent. Dit werkt grotendeels zoals het subsidiariteitsbeginsel.

Het evenredigheidsbeginsel betekent dat de EU alleen de maatregelen zal nemen die nodig zijn om haar doelstellingen te verwezenlijken en geen andere. Dit beginsel is vastgelegd in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie: "Krachtens het evenredigheidsbeginsel gaan de inhoud en de vorm van het optreden van de Unie niet verder dan wat nodig is om de doelstellingen van de Verdragen te verwezenlijken." Meer

Financiële correcties

Financiële correcties zijn intrekkingen van financieringen die plaatsvinden als door de EU gesteunde projecten onterechte betalingen hebben ontvangen door onregelmatigheden zoals fraude.

De Commissie zal geld dat op frauduleuze wijze is verkregen of gebruikt, beslist terugvorderen, eventueel langs juridische weg. Een financiële correctie kan ook inhouden dat een EU-bijdrage aan een operationeel programma geheel of gedeeltelijk wordt geannuleerd. Meer

Financiële instrumentering

Om het cohesiebeleid van de EU voor de periode 2007-2013 efficiënter en duurzamer te maken en het Lissabonproces te ondersteunen worden er sinds 2006 allerlei nieuwe vormen van technische ondersteuning en financiële instrumenten ontwikkeld. Het gaat om gezamenlijke instrumenten van de Europese Commissie en een aantal partnerinstellingen, waaronder EIB, EIF, EWBO, CEB en KfW. Voorbeelden hiervan zijn JASPERS - "Joint Assistance in Supporting Projects in European Regions" - ter voorbereiding van de steun voor grote projecten, JEREMIE - "Joint European Resources for Micro to Medium Enterprises" - ter verbetering van de kredietmogelijkheden voor het MKB, JESSICA - 'Joint European Support for Sustainable Investment in City Areas' - duurzame financiering voor stadsontwikkeling, en JASMINE - 'Joint Action to Support Micro-credit Institutions In Europe' - technische ondersteuning ter verbetering van de toegang tot microkredieten. Meer

Fraude

Fraude- en corruptiebestrijding is gericht tegen de georganiseerde misdaad in het algemeen en tegen illegale activiteiten die de financiële belangen van de Europese Unie schaden. Zij berust op twee juridische grondslagen: Meer

Gedeeld beheer

Er zijn twee soorten EU-financiering: sommige middelen worden centraal, dus rechtstreeks door de Europese Commissie, beheerd (b.v. de middelen voor onderzoek), terwijl voor andere het beheer tussen EU en EU-landen wordt gedeeld (b.v. voor de Structuurfondsen en het Cohesiefonds). Voor die laatste categorie vertrouwt de EU het beheer dus toe aan de EU-landen. Overigens gebeurt het overgrote deel van de EU-uitgaven met middelen die via gedeeld beheer met de EU-landen worden beheerd. Meer

Gelijke kansen

Gelijke kansen voor mannen en vrouwen is een van de hoekstenen van het EU-recht en de EU-wetgeving.

De EU heeft zich ertoe verbonden maatregelen te nemen die ervoor zorgen dat mannen en vrouwen dezelfde kansen hebben en op dezelfde manier worden behandeld. Dit uitgangspunt geldt voor alle sectoren van het economische, maatschappelijke, culturele en gezinsleven. De EU streeft ernaar deze aspecten te betrekken in al haar beleid (gender mainstreaming) om gelijke rechten te bevorderen en seksediscriminatie te bestrijden. Meer

Globale subsidies

Globale subsidies helpen kleine, niet-gouvernementele organisaties, zoals vrijwilligers- en gemeenschapsorganisaties, bij het aanvragen van steun van het Europees Sociaal Fonds (ESF) en het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Meer

Grensoverschrijdende samenwerking

De 52 programma's voor grensoverschrijdende samenwerking vallen onder de doelstelling Europese territoriale samenwerking van het Cohesiebeleid voor 2007-2013.

Samenwerking tussen naburige regio's aan weerszijden van een grens is bedoeld om grensoverschrijdende sociale en economische activiteiten te stimuleren door middel van gemeenschappelijke ontwikkelingsstrategieën. Meer

INTERACT

INTERACT 2007-2013 biedt hulp aan stakeholders die belast zijn met de uitvoering van programma's die door de EU worden gefinancierd in het kader van de doelstelling Europese territoriale samenwerking van het cohesiebeleid. Meer

INTERREG III

Het INTERREG III-initiatief viel volledig onder het regionaal beleid voor 2000-2006 van de EU.

Het doel van INTERREG III was de economische en sociale samenhang te bevorderen door steun te verlenen voor grensoverschrijdende, transnationale en interregionale samenwerking. Hierdoor moest een evenwichtige ontwikkeling in de hele EU worden gepromoot. Meer

INTERREG IVC

Het interregionaal samenwerkingsprogramma INTERREG IVC bestrijkt alle EU-landen plus Noorwegen en Zwitserland in het kader van de doelstelling "Europese territoriale samenwerking" die door het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) wordt medegefinancierd. Het hoofddoel van dit programma voor de periode 2007-2013 is het regionaal ontwikkelingsbeleid verbeteren door uitwisseling van ervaring en goede praktijken. Tevens is het de bedoeling voort te bouwen op regionale knowhow en goede praktijken die al op Europees niveau zijn geïnventariseerd. Meer

Innovatie

Door Innovatie, bijvoorbeeld door ontwikkeling van nieuwe producten, processen of organisatietechnieken, kunnen bedrijven een voorsprong op hun concurrenten krijgen. De Europese Unie is zich hier terdege van bewust en stelt innovatie centraal in haar strategie voor groei en banen. Meer

Instrument voor pretoetredingssteun (IPA)

Het Instrument voor pretoetredingsssteun (IPA) is door de EU ingevoerd om (potentiële) kandidaat-lidstaten te helpen.

Het IPA bestrijkt de periode 2007-2013 en vervangt een aantal oudere pretoetredingsprogramma's van de EU zoals PHARE, ISPA, SAPARD en CARDS, plus een financieel instrument ten behoeve van Turkije. Meer

Interregionale samenwerking

Interregionale samenwerking is gericht op een betere ontwikkeling van EU-regio's door de overdracht van kennis en de uitwisseling van ervaring tussen de diverse regio's.

Het interregionaal samenwerkingsprogramma INTERREG IVC valt onder de doelstelling Europese territoriale samenwerking van het Cohesiebeleid voor 2007-2013. Het programma moet het regionaal ontwikkelingsbeleid doeltreffender maken en bijdragen tot de modernisering van de economie en de verhoging van het concurrentievermogen in Europa. Meer

JASMINE

JASMINE staat voor "Joint Action to Support Microfinance Institutions in Europe", ofwel technische ondersteuning ter verbetering van de toegang tot microkredieten. Het is een van de vier nieuwe financiële instrumenten die in het kader van het EU-cohesiebeleid voor 2007-2013 zijn geïntroduceerd. JASMINE, waarvoor in totaal 50 miljoen euro beschikbaar is, is een gezamenlijk initiatief van de Europese Commissie, de Europese Investeringsbank (EIB) en het Europees Investeringsfonds (EIF) . Meer

JASPERS

JASPERS (Joint Assistance to Support Projects in the European Regions) is een gezamenlijk instrument van de Europese Commissie, de Europese Investeringsbank (EIB), de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO) en, sinds juli 2008, ook de Kreditanstalt für Wiederaufbau (KfW). Het gaat om technische ondersteuning van de twaalf EU-landen die in 2004 en 2007 lid van de Europese Unie zijn geworden, voor de voorbereiding op grote projecten waarvoor zij EU-steun zullen krijgen. JASPERS bundelt expertise om deze nieuwe EU-landen te helpen zo goed mogelijk van de beschikbare financiering te profiteren. Er kan hulp worden geboden voor projectstructurering en voor de voorbereidingsfase voorafgaand aan het financieringsbesluit. JASPERS is operationeel sinds 2006 en heeft qua personeel nu bijna zijn maximimale omvang bereikt van 60 deskundigen, waarvan de meeste dicht bij de begunstigden gestationeerd zijn in de drie regionale kantoren in Warschau, Wenen en Boekarest. Meer

JEREMIE

JEREMIE staat voor Joint European Resources for Micro to Medium Enterprises. Het is een gezamenlijk financieel instrument van de Europese Commissie, de Europese Investeringsbank (EIB) en het Europees Investeringsfonds (EIF) om de financieringsmogelijkheden voor microbedrijven en het midden- en kleinbedrijf in EU-regio's te verbeteren. Meer

JESSICA

JESSICA (Joint European Support for Sustainable Investment in City Areas) is een gezamenlijk initiatief van de Europese Commissie, de Europese Investeringsbank (EIB) en de Ontwikkelingsbank van de Raad van Europa (CEB). Meer

Lissabonstrategie

De Lissabonstrategie is een actie- en ontwikkelingsplan voor werkgelegenheid en groei in de EU dat de staatshoofden en regeringsleiders op de Europese Raad van maart 2000 in Lissabon hebben vastgesteld. Beleidsmaatregelen in het kader van de Lissabonstrategie hebben betrekking op tal van nationale en EU-initiatieven die kennis en innovatie moeten bevorderen, Europa aantrekkelijk moeten maken als plaats om te investeren en werken, en meer en betere werkgelenheid moeten opleveren. Meer

Milieu

Het milieubeleid van de Europese Unie is gericht op behoud, bescherming en verbetering van het milieu voor de huidige en voor toekomstige generaties, alsmede op bevordering van duurzame ontwikkeling.

De belangrijkste beleidsprioriteiten zijn: klimaatbescherming, instandhouding van de biodiversiteit, bestrijding van de milieuvervuiling en de gevolgen daarvan voor de volksgezondheid, en het promoten van een verstandig gebruik van de natuurlijke hulpbronnen. Meer

Monitoring

Middelen uit de Structuurfondsen en het Cohesiefonds moeten effectief en aan het vooraf bepaalde doel worden besteed. Daarom zorgt de EU-wetgeving voor uitvoerige evaluatie- en toezichtsprocedures om te controleren of operationele programma's die middelen ontvangen uit deze fondsen, behoorlijk functioneren en resultaten opleveren die aan afgesproken criteria kunnen worden getoetst. Meer

N+2, n+3

N+2 en n+3 gaan over financieringsregels voor de jaarlijkse toewijzing van middelen uit de Structuurfondsen en het Cohesiefonds van de EU.

Als de middelen tegen die datum niet zijn uitgegeven, kan de Commissie toekomstige begrotingskredieten annuleren. Automatische annulatie gebeurt wanneer middelen niet uitgegeven of verzoeken om betaling niet gemaakt zijn tegen het einde van het tweede jaar (n+2). Tot in 2010 geldt een verlenging tot drie jaar (n+3) voor de nieuwe EU-landen plus Griekenland en Portugal. Meer

NUTS

De "nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek" (NUTS) is door het bureau voor de statistiek (Eurostat) uitgewerkt om in de hele Europese Unie een gemeenschappelijke statistische norm te kunnen hanteren. Meer

Nationaal strategisch referentiekader (NSRK)

Ieder EU-land heeft voor de programmeringsperiode 2007-2013 een nationaal strategisch referentiekader (NSRK) opgesteld. Dit is een referentiedocument voor programmering van de bijstandsverlening uit de Structuurfondsen en het Cohesiefonds overeenkomstig de strategische richtsnoeren inzake cohesie 2007-2013. Het beschrijft de strategie waarvoor het EU-land gekozen heeft en somt de geplande nationale en regionale operationele programma's op met de bijhorende indicatieve jaarlijkse financiële toewijzing. Het NSRK moet consistent zijn met het nationale hervormingsprogramma van het land in verband met de Lissabon-strategie voor groei en werkgelegenheid. Meer

Operationeel programma

De EU-landen dienen hun operationele programma's in op basis van de strategische richtsnoeren inzake cohesie en het nationaal strategisch referentiekader (NSRK). Ieder operationeel programma houdt verband met een van de drie nieuwe doelstellingen en beschrijft een onwikkelingsstrategie met coherente prioriteiten die worden nagestreefd met steun van één fonds of, voor de convergentiedoelstelling, met steun van het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling. Meer

Partnerschap

De Europese Unie heeft altijd partnerschappen met een aanzienlijke inbreng van de EU-landen gebruikt voor de ontwikkeling van het regionaal beleid en de besteding van de Structuurfondsen en het Cohesiefonds. Meer

Plattelandsontwikkeling

Het EU-plattelandsontwikkelingsbeleid helpt landelijke gebieden bij de uitdagingen waarmee zij worden geconfronteerd, en past in het horizontale beleid om groei en banen te scheppen. Strategische EU-richtsnoeren zorgen voor een algemeen beleidskader en Verordening nr. 1698/2005 inzake steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO) bevat algemene voorschriften. Die verordening onderscheidt drie prioritaire terreinen of "zwaartepunten": Meer

Pretoetredingssteun

De Europese Unie verstrekt pretoetredingssteun aan landen die toetreding tot de EU aanvragen. Deze steun helpt de kandidaatlanden om te voldoen aan de toetredingsvoorwaarden die onder meer omvatten dat hun instellingen en normen in overeenstemming worden gebracht met het "acquis communautaire": het geheel van gemeenschappelijke rechten en plichten van alle EU-landen ten aanzien van de EU. Meer

Pretoetredingsstrategie

Een pretoetredingsstrategie is een kader dat kandidaat-lidstaten houvast geeft terwijl zij naar het EU-lidmaatschap dingen. De strategie beschrijft de procedures en prioriteiten die alle kandidaat-lidstaten in acht moeten nemen tijdens de gestructureerde dialoog met de EU-instellingen. Meer

Programmering

Programmering is het beheersmechanisme waarmee de doelstellingen van de Structuurfondsen en het Cohesiefonds worden nagestreefd. Meerjarenprogramma's - bekend als de "operationele programma's" - zorgen zeven jaar lang voor samenhang en continuïteit. De programma's hebben, afhankelijk van de bestuursregelingen, betrekking op specifieke geografische gebieden op nationaal of sub-nationaal niveau. De programmering stelt strategische prioriteiten, indicatieve maatregelen en financiële verdelingen vast en vat de beheers- en controlesystemen samen. De huidige programmeringsperiode loopt van 2007 tot 2013. Meer

Regio's voor economische verandering

Het initiatief "Regio's voor economische verandering" vormt een aanvulling op de doelstelling "Territoriale samenwerking 2007-2013" van het cohesiebeleid. Het is de bedoeling innoverende activiteiten te stimuleren door het uitwisselen van beproefde methoden tussen de Europese regio's. Dit initiatief is een van de manieren waarop het regionaal beleid van de EU de groei en de werkgelegenheid in heel Europa kan bevorderen. Meer

RegioStars-prijzen voor vernieuwende projecten

De RegioStars-prijzen maken deel uit van het EU-initiatief "Regio's voor economische verandering", dat innoverende activiteiten stimuleert door het uitwisselen van ervaringen en beproefde methoden tussen de Europese regio's. Meer

Staatssteun

De staatssteunregels van de Europese Unie zijn ingevoerd om ervoor te zorgen dat er geen overheidsmiddelen worden gebruikt om op de Europese interne markt de concurrentie te verstoren of oneerlijke voordelen toe te kennen. Meer

Stadsontwikkeling

Stadsontwikkeling moet duurzame investeringen, groei en banen in de Europese stedelijke gebieden bevorderen. In de periode 2007-2013 bestaat het voormalige URBAN-programma niet meer als een afzonderlijk initiatief maar is het geïntegreerd in de regionale programma's. De nieuwe verordeningen van het cohesiebeleid zorgen voor instrumenten om de stedelijke dimensie in de nieuwe generatie van programma's te versterken. Deze instrumenten benadrukken de noodzaak om lokale en regionale autoriteiten bij de planning en tenuitvoerlegging te betrekken. De strategische EU-richtsnoeren inzake cohesie beschrijven twee belangrijke soorten maatregelen specifiek voor stedelijke gebieden die regionale EU-steun kunnen krijgen. Meer

Subsidiabiliteit

De subsidiabiliteitscriteria zijn er om te bepalen welke uitgaven in aanmerking komen voor steun uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), het Europees Sociaal Fonds (ESF) of het Cohesiefonds. Meer

Subsidiariteit

Het subsidiariteitsbeginsel moet ervoor zorgen dat beslissingen zo dicht mogelijk bij de burger worden genomen. Behalve in gevallen waarin de EU over exclusieve bevoegdheden beschikt, mag er niet op Europees niveau worden opgetreden tenzij dat doeltreffender is dan optreden op nationaal, regionaal of lokaal niveau. Subsidiariteit is nauw verwant met de beginselen van evenredigheid en noodzakelijkheid, waardoor het optreden van de Unie niet verder hoort te gaan dan wat nodig is om de doelstellingen van het Verdrag te bereiken. Meer

Technische bijstand

Er is technische bijstand beschikbaar om belanghebbenden te helpen bij de tenuitvoerlegging van door de Commissie gefinancierde programma's en projecten. Binnen het EU-cohesiebeleid kan dergelijke financiële steun gebruikt worden om voorbereiding, beheer, evaluatie, monitoring, audit en controle te bekostigen. Meer

Territoriale samenhang

De economische en sociale samenhang vergroten door de ongelijkheid tussen regio's binnen de EU te verminderen is een duidelijke doelstelling van de Unie. Het Verdrag van Lissabon voegt een derde dimensie toe: territoriale samenhang. Meer

Terugvordering (van middelen)

De Europese Commissie moet betalingen van de Structuurfondsen terugvorderen van de lidstaten in drie gevallen.

Ten eerste moeten volgens de EU-regels financiële bijdragen die uiteindelijk niet nodig blijken, worden terugbetaald. Meer

Toetredingsonderhandelingen

Voordat een land lid kan worden van de Europese Unie, vinden er toetredingsonderhandelingen plaats.

In een zogenaamd onderhandelingskader worden richtsnoeren vastgelegd voor die onderhandelingen, die de vorm krijgen van een bilaterale intergouvernementele conferentie (EU/kandidaat-lidstaat). Meer

Toetredingspartnerschap

Een toetredingspartnerschap is een overeenkomst tussen de Raad van ministers van de Europese Unie en een kandidaat-lidstaat. Daarin staan de belangrijkste gebieden waarop de kandidaat-lidstaat vooruitgang moet boeken om te voldoen aan de EU-wetgeving. Ook de hulp die de EU aan dat land geeft, is in de overeenkomst geregeld. Financiële steun wordt echter alleen verleend als het land de doelstellingen op de aangewezen gebieden haalt. Meer

Toezichtcomité

Elk EU-land moet een toezichtcomité aanstellen om de correcte uitvoering te controleren van de operationele programma's (OP's) die middelen besteden uit de Structuurfondsen en het Cohesiefonds. Deze comités worden voorgezeten door het betrokken EU-land (of de betrokken beheersautoriteit) en zijn samengesteld uit regionale, economische en sociale partners. Meer

Trans-Europese netwerken (TEN)

Trans-Europese netwerken betreffen grensoverschrijdende vervoers-, energie- en telecommunicatie-infrastructuur, en worden vermeld in de artikelen 170, 171 en 172 van de geconsolideerde versie van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. Hun doel is de werking van de Europese interne markt te ondersteunen en te bevorderen door gemakkelijker vrij verkeer van goederen, personen en diensten. TEN-acties moeten de interoperabiliteit van nationale netwerken bevorderen en de toegang ertoe vergemakkelijken. Meer

Transnationale samenwerking

Transnationale samenwerking bevordert sterk geïntegreerde partnerschappen met effecten buiten de nationale grenzen in een zone voor transnationale samenwerking. Dergelijke partnerschappen omvatten en vertegenwoordigen verschillende niveaus van overheid en administratie, met zowel instanties uit de openbare als de particuliere sector en uit verschillende beleidsterreinen. Meer

URBACT - netwerkprogramma voor stadsontwikkeling

Het URBACT II-netwerk wordt door de Commissie gefinancierd in het kader van de doelstelling "territoriale samenwerking" en loopt van 2007 tot 2013. Het netwerk heeft tot doel innovatie op het gebied van stadsvernieuwing te bevordereren door steden en gemeenten aan te moedigen om goede werkmethoden te bepalen, over te dragen en te verspreiden. Meer

Uitbreiding

Sinds de toetreding van Bulgarije en Roemenië op 1 januari 2007 telt de Europese Unie 27 lidstaten. Uitbreiding is de term die wordt gebruikt voor het toetreden van nieuwe landen tot de EU. Tot dusverre hebben zich 21 landen bij de zes stichters van de Europese Gemeenschappen (België, Duitsland, Frankrijk, Italië, Luxemburg en Nederland) gevoegd: Meer

Uitgavencategorieën

De uitgaven van de EU worden ingedeeld in categorieën. Dat maakt het makkelijker te bepalen in hoeverre een programma of project dat steun van de Structuurfondsen en het Cohesiefonds krijgt, ook werkelijk bijdraagt aan de groei en werkgelegenheid. Meer

Ultraperifere regio's

De Europese Unie telt zeven ultraperifere regio's: de vier Franse overzeese gebieden (Guadeloupe, Frans Guyana, Martinique en Réunion), één Spaanse autonome regio (de Canarische eilanden) en twee Portugese autonome regio's (Madeira en de Azoren). Meer

Verordeningen

Verordeningen zijn de sterkste vorm van EU-wetgeving. Ze zijn overal van toepassing, volledig bindend en in de hele EU rechtstreeks afdwingbaar. Wetgeving in verband met het Europees cohesiebeleid bestaat meestal uit verordeningen. Meer

Vervoer

De EU heeft in de vervoerssector gezorgd voor een juridisch kader dat het vrije verkeer van personen en goederen in de Unie moet vergemakkelijken. Volgens het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie zullen de maatregelen die binnen dit kader worden genomen betrekking hebben op: Meer

Voorlichting en publiciteit

De Europese Commissie en de EU-landen moeten het publiek op de hoogte houden van het cohesiebeleid en de gefinancierde projecten. Omdat er via de structuurfondsen miljarden euro's worden uitgegeven, is het essentieel dat lokale gemeenschapppen duidelijke informatie krijgen over hoe zij hiervan profiteren en waar het geld van de Europese belastingbetalers naartoe gaat. Meer

Werkgelegenheid

De EU doet er alles aan om te zorgen dat Europa een koploper blijft in de wereldeconomie en wil ook bijdragen aan goede voorwaarden voor groei en werkgelegenheid. In 2000 heeft de EU haar economische agenda bijgestuurd met de Lissabonstrategie. In 2005 kreeg die strategie nog een extra impuls en werd nog meer nadruk gelegd op groei en banen. Meer

Regionaal beleid van de EU: Blijf op de hoogte