Ας χτυπήσει η καρδιά μιας πόλης χωρισμένης στα δύο

Στην παλιά Λευκωσία, έργα ανάπλασης του αστικού ιστού που χρηματοδοτήθηκαν κατά 100% από την ΕΕ, επέτρεψαν τη βελτίωση της ανάπτυξης μιας πόλης εδώ και δεκαετίες χωρισμένης στα δύο.

 Πρόσθετα εργαλεία

 
Σύμβολο της αποκατάστασης της παλιάς Λευκωσίας, τα ανακαινισμένα Οθωμανικά Λουτρά και οι τρούλοι τους ακτινοβολούν. Σύμβολο της αποκατάστασης της παλιάς Λευκωσίας, τα ανακαινισμένα Οθωμανικά Λουτρά και οι τρούλοι τους ακτινοβολούν.

Γενικό πλαίσιο

Από το 1963, μια διαχωριστική γραμμή διασχίζει τη Λευκωσία, τελευταία χωρισμένη πρωτεύουσα της Ευρώπης, χωρίζοντας την ελληνική από την τουρκική κοινότητα της Κύπρου. Τα γεγονότα του 1974 μετέτρεψαν αυτή την «πράσινη γραμμή» σε αποστρατικοποιημένη νεκρή ζώνη, πραγματική «no man's land» στην καρδιά μιας πόλης 200.000 κατοίκων, τέμνοντας το ιστορικό της κέντρο. Ο διαχωρισμός αυτός δεν μπορούσε παρά να έχει καταστρεπτικά αποτελέσματα για την ανάπτυξη της Λευκωσίας και τις συνθήκες ζωής του πληθυσμού της. Ακμάζουσες παλαιότερα συνοικίες, που έχουν κληρονομήσει την παλιά και κοσμοπολίτικη νοοτροπία, εγκαταλείφθηκαν και μαράζωσαν.

Ωστόσο, ήδη από τα τέλη του 1979, εκπρόσωποι των δύο κοινοτήτων της πόλης κατέληξαν σε συμφωνία για την εκπόνηση ενός κατευθυντηρίου σχεδίου, το Ρυθμιστικό Σχέδιο της Λευκωσίας, που εκπονήθηκε από τον Δήμο Λευκωσίας και το Τμήμα  Πολεοδομίας και Οικήσεως του Υπουργείου Εσωτερικών και τέθηκε υπό την αιγίδα του προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για την ανάπτυξη (UNDP). Στόχος ήταν η συνδυασμένη βελτίωση της αστικής, οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης της πόλης. Το 1981, για τον σκοπό αυτό συστάθηκε μια ομάδα από τις δύο κοινότητες και από πολλούς διαφορετικούς τομείς. Με βάση αυτά τον Οκτώβριο 2001 ξεκίνησε το πρόγραμμα «Εταιρική σχέση για το μέλλον» που χρηματοδοτείται από την ΕΕ και εφαρμόζεται από το UNDP και την τεχνική του υπηρεσία, το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για Υπηρεσίες Έργων (UNOPS). Το πρόγραμμα αυτό περιλαμβάνει μια πτυχή αφιερωμένη στην «αποκατάσταση της παλιάς Λευκωσίας» σύμφωνα με τις αρχές του Ρυθμιστικού Σχεδίου μέσα από έργα που θα λειτουργήσουν ως παράδειγμα και θα ενθαρρύνουν τη συνέχιση αυτής της προσπάθειας.

Πνοή αναζωογόνησης για την παλιά Λευκωσία

Στην Ομεριέ, μία από τις συνοικίες που γειτνιάζουν με τη νεκρή ζώνη στην παλιά εντός των τειχών πόλη, το πρώτο στάδιο ήταν η ανάπλαση της οδού Τυλληρίας και η αποκατάσταση των υποδομών (δίκτυο αποχέτευσης, οδικό δίκτυο κ.ά.). Στη συνέχεια, ανακαινίστηκε το παλαιό αρχιτεκτονικό σύνολο των Οθωμανικών Λουτρών (τέλη του 16ου αιώνα) και του περιβάλλοντος χώρου. Αφού τους απεδόθη η αρχική τους λειτουργία, μετετράπησαν σε πόλο έλξης για τους κατοίκους και τους επισκέπτες, διευκολύνοντας έτσι την ανάπτυξη εμπορικών δραστηριοτήτων. Το πρόγραμμα αυτό βραβεύτηκε με το πρώτο βραβείο της κατηγορίας 1 (αρχιτεκτονική κληρονομιά) στο πλαίσιο του «Βραβείου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την πολιτιστική κληρονομιά / Europa Nostra Award". Η παρέμβαση ολοκληρώθηκε με την ανακαίνιση της βόρειας πρόσοψης και των κήπων του τεμένους Ομεριέ, παλαιού μεσαιωνικού μοναστηριού.

Πάντα στην καρδιά της εντός των τειχών πόλης, ολοκληρώθηκε με επιτυχία και ένα άλλο πρόγραμμα για τη συνοικία της Φανερωμένης: ανακαίνιση των δρόμων της δυτικής ζώνης της οδού Λήδρας, βελτίωση των υποδομών και του αστικού εξοπλισμού, αποκατάσταση των χαρακτηριστικών προσόψεων και, σε μια δεύτερη φάση, αποκατάσταση του ιστορικού χώρου της Εκκλησίας της Φανερωμένης και του περιβάλλοντος χώρου, με τα παραδοσιακά κτήρια και τους πεζόδρομους, μεταξύ του εμπορικού άξονα της Λήδρας και της περιοχής του Γυμνασίου Φανερωμένης στα ανατολικά.

Αποτελέσματα

Βελτιώνοντας το περιβάλλον και ενθαρρύνοντας την ιδιωτική πρωτοβουλία, κυρίως στον τομέα της οικοδομής και του λιανεμπορίου, τα δύο αυτά προγράμματα, που χρηματοδοτήθηκαν κατά 100% από την ΕΕ, συνέβαλλαν στην αναζωογόνηση του οικονομικού και κοινωνικού ιστού της παλιάς Λευκωσίας. Προετοίμασαν το έδαφος για την εφαρμογή, από την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ, το 2004, άλλων προγραμμάτων αστικού αλλά και κοινωνικού, πολιτιστικού  και εκπαιδευτικού χαρακτήρα, όπως οι πολυχώροι για την παροχή υπηρεσιών σε ηλικιωμένους και νέους, τόσο στην εντός των τειχών πόλη όσο και στις ιστορικές περιοχές του Καϊμακλί και της Παλλουριώτισσας. Οι παρεμβάσεις αυτές που πραγματοποιούνται πάντα σε συνδυασμό με το Ρυθμιστικό Σχέδιο της Λευκωσίας επωφελούνται, την περίοδο 2004-2006, της συγχρηματοδότησης από τα διαρθρωτικά ταμεία κατά 50% επί του συνολικού κόστους ύψους 15.959.250 ευρώ.


Ημερομηνία σύνταξης

01/07/2005