Navigation path

Additional tools

Irlandia Północna

Program PEACE III (2007–2013) jest wyodrębnionym programem funduszy strukturalnych Unii Europejskiej. Jego zadaniem jest wspieranie postępu w kierunku pokojowego i stabilnego społeczeństwa oraz promowanie procesu pokojowego i pojednawczego w Irlandii Północnej.

Program ten jest częścią celu Europejskiej Współpracy Terytorialnej (European Territorial Cooperation – ETC). Całkowity budżet programu wynosi 333 mln €, z czego 225 mln € pochodzi z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR). Obejmuje on Irlandię Północną oraz północną strefę graniczną Irlandii (hrabstwa: Cavan, Donegal Leitrim, Louth, Monaghan i Sligo).

Za realizację programu PEACE III odpowiada Specjalna Komisja Programowa UE [Special EU Programming Body EN].

Program realizuje następujące dwa priorytety:

Priorytet 1: Pojednanie między społecznościami

Celem tego priorytetu jest stawienie czoła nastrojom sekciarstwa i rasizmu oraz wspieranie procesów rozwiązywania konfliktów i mediacji na poziomie społeczności lokalnych. Wspiera on wdrażanie strategicznych modeli współpracy między sektorami publicznym, prywatnym i społecznym, skoncentrowanych na pojednaniu, uznaniu różnorodności kulturowej i równości. Jego celem jest stworzenie znaczących międzyspołecznościowych i ponadgranicznych inicjatyw zwiększających poziom wzajemnego zaufania i tolerancji oraz ograniczających nastroje sekciarstwa i rasizmu.

Priorytet 2: Wkład w budowę otwartego społeczeństwa

Jego celem jest odbudowa obszarów miejskich, wiejskich i nadgranicznych, które wydają się opuszczone, są dotknięte segregacją, niewystarczająco wykorzystane, stanowią zagrożenie i/lub są nieprzyjazne dla ludzi – oraz doprowadzenie do ich transformacji we wspólne obszary otwarte. Celem interwencji tego programu jest próba rozwiązania problemów, wynikających z separacji niektórych społeczności w ramach społeczeństwa i leżących u podstaw takiej segregacji problemów sekciarstwa, rasizmu i wzajemnych uprzedzeń, poprzez zachęcanie do rozwoju takich środowisk fizycznych, które nie będą „napiętnowane” symboliką określającą je jako jedną ze stron społeczności, ale raczej jako strefę otwartą i przyjazną dla wszystkich.


Grupa zadaniowa ds. Irlandii Północnej

Powołanie grupy zadaniowej ds. Irlandii Północnej (GZIP) było ważną inicjatywą Komisji na rzecz Irlandii Północnej. Inicjatywa ta opiera się na porozumieniu z maja 2007 r. w sprawie przywrócenia podziału władzy w Irlandii Północnej z udziałem dwóch największych partii politycznych. Przewodniczący Komisji José Manuel Barroso był pierwszym czołowym międzynarodowym politykiem, który udał się z wizytą do obejmującego urząd premiera Iana Paisleya i wicepremiera Martina McGuinnessa. José Manuel Barroso zaproponował utworzenie w Komisji grupy zadaniowej, która miałaby ustalić, w jaki sposób Irlandia Północna mogłaby czerpać większe korzyści z unijnej polityki i bardziej angażować się w działania z nią związane, tak aby zwiększać swój dobrobyt. Rok później w magazynie Parlamentu Europejskiego przewodniczący José Manuel Barroso zwrócił uwagę, że „(…) konflikt w regionie pozostawił po sobie ślady:dużą zależność od sektora publicznego, niechęć do podejmowania ryzyka, niski poziom przedsiębiorczości z niewielkimi inwestycjami w badania i innowacje, wciąż negatywny wizerunek regionu dla międzynarodowych inwestorów, choć teraz wyraźnie się to zmienia, i wysoki odsetek ludności sprawiającej wrażenie oderwanej od świata pracy”. W związku z tym, jak stwierdził, grupa zadaniowa zajmowałaby się przede wszystkim „udzielaniem pomocy regionowi w pobudzaniu wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, a tym samym w stwarzaniu większych szans na poprawę sytuacji materialnej mieszkańców, co wspomagałoby proces pokojowy”.

GZIP działa w ramach Komisji pod kierownictwem komisarza ds. polityki regionalnej i w ścisłej współpracy z władzami Irlandii Północnej. Skład grupy poszerzył się z biegiem lat i obejmuje obecnie przedstawicieli 17 dyrekcji generalnych (DG) Komisji Europejskiej, które odgrywają rolę we wzmacnianiu rozwoju społeczno-gospodarczego w najszerszym tego słowa znaczeniu (DG ds. rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich, działań w dziedzinie klimatu, konkurencji, sieci komunikacyjnych, treści i technologii, edukacji i kultury, energii, przedsiębiorstw i przemysłu, środowiska, zdrowia i konsumentów, spraw wewnętrznych, sprawiedliwości, badań i innowacji, gospodarki morskiej i rybołówstwa, podatków i unii celnej, mobilności i transportu, polityki regionalnej i miejskiej oraz Sekretariat Generalny). Bieżącym zarządzaniem grupy zajmuje się DG ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej. W posiedzeniach grupy zadaniowej uczestniczy również Europejski Bank Inwestycyjny. Obowiązki w zakresie przewodniczenia grupie i zarządzania nią pełni Ronnie HALL, główny doradca z DG ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej.

Grupa zadaniowa ds. Irlandii Północnej jest pierwszym tego rodzaju przedsięwzięciem Komisji, polegającym na nawiązaniu ścisłej współpracy z jednym konkretnym regionem w kilku najważniejszych obszarach polityki. Nieformalne kontakty, wymiana informacji i wspólne spotkania przyczyniły się do wytworzenia wzajemnego zaufania pomiędzy służbami Komisji a administracją Irlandii Północnej.

Sprawozdanie z działalności grupy zadaniowej ds. Irlandii Północnej

W kwietniu 2008 r. Komisja opublikowała raport , w którym przedstawiono szereg pomysłów i kierunków działania dla Irlandii Północnej pdf enw poszczególnych obszarach polityki. Irlandia Północna z zadowoleniem przyjęła sprawozdanie i opracowała własny plan działania w celu wdrożenia zaproponowanych rozwiązań. Działania dotyczyły rozmaitych obszarów, w tym współpracy transnarodowej i transgranicznej, tworzenia sieci kontaktów (w tym sieci w ramach programu PEACE i w obszarze innowacji z innymi regionami Europy), efektywności energetycznej i zmiany klimatu, tworzenia i utrzymywania miejsc pracy oraz rozwijania umiejętności, inwestycji badawczych i wsparcia dla przedsiębiorstw.

Przez wszystkie lata swojej działalności grupa była stale aktywna, często za kulisami rozległej historii politycznej regionu, w miarę jak nowe instytucje i przedstawiciele polityczni umacniali swoją pozycję i nawiązywali stosunki robocze. W dniu 9 grudnia 2010 r. w Brukseli na spotkaniu z nowym premierem Peterem Robinsonem i wicepremierem Martinem McGuinnessem przewodniczący José Manuel Barroso potwierdził zaangażowanie Komisji Europejskiej w działania na rzecz Irlandii Północnej. Tutaj dostępne jest oświadczenie wydane po spotkaniu.

Konferencja programu PEACE – styczeń 2013 r.

W dniu 31 stycznia 2013 r. w Brukseli odbyło się ważne wydarzenie – konferencja programu PEACE zorganizowana z inicjatywy komisarza Johannesa Hahna. Po złożeniu oficjalnej wizyty w regionie w związku z otwarciem Mostu Pokoju (ang. Peace Bridge) w Derry/Londonderry, sfinansowanego z funduszy programu PEACE, komisarz Johannes Hahn stwierdził, że chciał „podzielić się tym doświadczeniem w Brukseli. Chcę, aby jak najwięcej osób usłyszało o dokonaniach Irlandczyków – po pierwsze dlatego, że zasługują oni na nasze uznanie i podziękowanie, ale także dlatego, że jestem przekonany, że inne części świata mogą czerpać wiedzę z ich działań”.

Przyznał, że był „wzruszony opowieściami osób”, które spotkał podczas swojej podróży. „Ludzie z obu społeczności, którzy stracili swoich bliskich i których konflikt okaleczył fizycznie i psychicznie. Ich historie zapierają dech w piersiach. Te same osoby kilka lat temu życzyły sobie wszystkiego, co najgorsze, a teraz ramię w ramię budują nową wspólną przyszłość. Ich gorące zaangażowanie i pełna determinacja zasługują na prawdziwe uznanie”.

Jak stwierdził dalej, „wyrazem uznania dla ludzi, którzy pracowali nad programami PEACE, jest fakt, że ich osiągnięcia wzbudziły już zainteresowanie na całym świecie: w Rosji, w Palestynie, na Bałkanach, w Kolumbii, w Korei Południowej. To powód do dumy”. Przeczytaj całe przemówienie

Nowe centrum na rzecz budowy pokoju i pojednania po konflikcie

Chęć udzielania pomocy innym częściom świata uwalniającym się od konfliktów i przekazywania zdobytej wiedzy fachowej doprowadziła do podjęcia decyzji o utworzeniu – w ramach unijnego programu PEACE – Peace Building and Conflict Reconciliation Centre (Centrum na rzecz budowy pokoju i pojednania po konflikcie, PBCRC).  Centrum udostępniać będzie zainteresowanym z całego świata rozwiązania umożliwiające: wymianę międzynarodową poprzez dzielenie się praktycznymi doświadczeniami z regionami wychodzącymi z konfliktu; kształcenie i prowadzenie badań poprzez wspieranie studiów i badań oraz organizowanie konferencji, warsztatów i szkół letnich; korzystanie z przestrzeni wystawienniczej i archiwum pozwalających na organizację stałych i tymczasowych wystaw odnoszących się do doświadczeń wszystkich grup społecznych; korzystanie ze wspólnej infrastruktury i przestrzeni przez organizacje działające w obszarze stosunków ze społecznościami lokalnymi i budowania pokoju.

Pomysł utworzenia Centrum ma swoje początki w sprawozdaniu Komisji z 2008 r. z działalności grupy zadaniowej ds. Irlandii Północnej. Przewodniczący José Manuel Barroso stwierdził wówczas, że jest „pełen uznania dla regionalnych przywódców politycznych, którzy chcą spłacić swój dług wobec Europy, np. poprzez utworzenie ośrodka na rzecz rozwiązywania konfliktów, który stanowiłby źródło wiedzy i doświadczenia dla innych części Europy i reszty świata w przezwyciężaniu konfliktów pomiędzy społecznościami”.

Zespół projektantów Centrum wyznaczony został w czerwcu 2012 r. i obejmuje Studio Daniel Libeskind (SDL) z Nowego Jorku. Daniel Libeskind nadzorować będzie prace nad projektem. Udział Daniela Libeskinda w znacznym stopniu przyczyni się do nadania proponowanemu nowemu Centrum rangi ośrodka międzynarodowego. SDL realizowało projekty na całym świecie, a światową sławę zdobyło dzięki zaprojektowaniu szeregu znaczących budynków, np. Daniel Libeskind był głównym autorem projektu odbudowy tzw. strefy zero w Nowym Jorku.
Centrum otwarte zostanie w 2015 r.

Użyteczne linki:

  • Polityka spójności w latach 2007–2013 w Irlandii Północnej DEENFR
  • Polityka spójności w latach 2007–2013 w Irlandii DEENFR
  • Biuro Komisji Europejskiej w Irlandii Północnej EN
  • Special EU Programmes Body EN [Specjalna Komisja Programowa Unii Europejskiej]
Polityka regionalna UE: bądź na bieżąco
Media społecznościowe