Ścieżka nawigacji


PRZYDATNE LINKI
Litewska prezydencja w UE
Europejski Rok Obywateli
Portal Unii Europejskiej
Infolinia Europe Direct
José Manuel Barroso - przewodniczący Komisji Europejskiej
Viviane Reding - Wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej, sprawiedliwość, prawa podstawowe i obywatelstwo
Twoja Europa
Europejski portal e-sprawiedliwość
Opuszczają Państwo portal Europa i wchodzą na inną stronę internetową, której polityka ochrony prywatności może się różnić od tej w portalu Europa.
Europejskie Centrum Konsumenckie POLSKA
SOLVIT
Europe 2020
Kącik dla dzieci
Kącik dla nauczycieli
Biuro Informacyjne Parlamentu Europejskiego
Opuszczają Państwo strony Komisji Europejskiej i wchodzą na stronę PRESSEUROP, która jest siecią wydawnictw prasowych
Opuszczają Państwo stronę Komisji Europejskiej i wchodzą na stronę EURANET - to wspólne przedsięwzięcie kilkunastu radiofonii europejskich poświęcone tematyce UE
Parlamenty narodowe a Parlament Europejski
Wyślij tę stronę pocztą elektronicznąWyślij tę stronę pocztą elektronicznąPrintPrint

13/07/2009 00:00:00

SPECJALNIE DLA INTERNAUTÓW* odwiedzających stronę Przedstawicielstwa KE dr Justyna Miecznikowska**, adiunkt w Zakładzie Instytucji Europejskich INP Uniwersytetu Warszawskiego, pisze o formach współpracy i sposobach komunikacji między parlamentami państw członkowskich a europarlamentem. Pomimo postępów poczynionych w traktatach z Maastricht i Amsterdamu w tym względzie, koordynacja pracy legislatyw krajowych z legislatywą UE – w opinii autorki – pozostawia wiele do życzenia. Dopiero w Traktacie Lizbońskim, wraz z przypisaniem (...) parlamentom narodowym roli strażników przestrzegania zasad pomocniczości i proporcjonalności, można będzie spodziewać się – jak twierdzi ekspertka – sprawnie funkcjonującej współpracy i wymiany informacji między parlamentami na płaszczyźnie krajowej i unijnej, a także nadania formy sankcjonowanej wnioskom z tej współpracy.

    Parlamenty narodowe a Parlament Europejski

    Rola parlamentów narodowych w procesie tworzenia prawa krajowego zostaje znacząco (nawet o ponad połowę – zdaniem prof. Jana Barcza) umniejszona w wyniku akcesji. Zwiększenie kontroli sprawowanej przez parlamenty nad procesem stanowienia prawa wspólnotowego mogłoby przeciwdziałać marginalizacji znaczenia władzy legislacyjnej w Unii Europejskiej i w państwach członkowskich. Ponadto wpływ narodowych organów przedstawicielskich na decyzje podejmowane na płaszczyźnie UE jest ograniczony. Małe znaczenie dla kształtowania struktur unijnych odgrywają także istniejące od wielu lat formy współpracy między krajowymi legislatywami a Parlamentem Europejskim. Dopiero Traktat Lizboński, wyznaczając parlamentom narodowym ważne zadanie kontroli respektowania zasady subsydiarności w UE, zdecydowanie wzmocni ich rolę oraz zachęci do zacieśnienia współpracy z PE.

    Obowiązująca w Unii Europejskiej zasada autonomii proceduralnej (art. 10 TWE) nie narzuca żadnych odgórnych rozwiązań włączenia parlamentów narodowych w procesy decyzyjne. Państwa samodzielnie decydują się na zagwarantowanie legislatywie funkcji europejskich poprzez zapisanie tych kompetencji w konstytucjach lub/i ustawach. Niezależnie od tego, do głównych zadań parlamentów narodowych należy implementacja prawa, wyrażenie zgody na rewizję traktatów założycielskich oraz przystąpienie nowych państw do Unii, nadzorowanie i kontrolowanie prac rządu w sprawach europejskich poprzez przyjmowanie sprawozdań z działalności egzekutywy w gremiach unijnych, opiniowanie kandydatów na stanowiska unijne oraz zatwierdzanie budżetu.

    Kluczową kwestią wpływającą na poziom kontroli rządów przez parlamenty jest stopień ich poinformowania o sprawach unijnych oraz przedsięwzięciach podjętych przez krajową egzekutywę. Przeważnie parlamenty narodowe dysponują wąskim instrumentarium działań: mogą zgłosić niewiążące opinie, skierować zapytania poselskie do właściwego ministra lub poddać daną sprawę pod kontrolę pod katem zgodności z konstytucją. Swoje funkcje europejskie parlamenty narodowe realizują poprzez specjalnie wyodrębnione komisje parlamentarne ds. UE. Komisja, w skład której wchodzą wyłaniani na początku kadencji eksperci z różnych frakcji parlamentarnych, działa w imieniu całej izby.

    Zdecydowana dominacja władzy wykonawczej w polityce europejskiej większości państw członkowskich wyraża się poprzez bardzo ograniczone możliwości parlamentów do wprowadzenia zmian w stanowiskach rządu (wyjątkiem są szerokie kompetencje legislatywy w Austrii, Danii i RFN) oraz niewielki wpływ na ostateczny kształt projektów wspólnotowych aktów prawnych.

    Niezależnie od uregulowań krajowych od lat 90-tych opracowywano na płaszczyźnie wspólnotowej mechanizmy udziału legislatyw krajowych w kształtowaniu polityki europejskiej państw członkowskich, jak i przy współtworzeniu prawa wspólnotowego. O ile przyjęte wraz z Traktatem z Maastricht Deklaracje nr 13 i 14 w sposób niewiążący zachęcały rządy państw członkowskich do ustanowienia reguł współpracy w sprawach europejskich, o tyle Protokół nr 9 stanowiący integralną część Traktatu Amsterdamskiego nałożył na Komisję Europejską obowiązek przysłania określonych materiałów i projektów prawa wspólnotowego (dotyczącego I filaru) do legislatyw krajowych.

    Od Traktatu Amsterdamskiego cykliczne spotkania między parlamentami narodowymi a PE zostały objęte regulacją traktatową. Zaprogramowanym celem współpracy miała być wymiana informacji, dokumentów i dobrych praktyk. Wcześniej, zanim Parlament Europejski był wybierany bezpośrednio przez obywateli (przed 1979 r.) w jego skład wchodzili delegaci parlamentów narodowych. Wówczas w sposób naturalny legislatywy krajowe były zaangażowane w proces integracji, a i PE włączany był poprzez instytucję podwójnego mandatu eurodeputowanych w politykę wewnętrzną państw członkowskich.

    Najbardziej znaną płaszczyzną sformalizowanej współpracy międzyparlamentarnej i komunikacji legislatyw z PE jest, obok istniejącej od 1963 r. Konferencji Przewodniczących Parlamentów UE, powołana w 1989 r. Konferencja Organów Wyspecjalizowanych w Sprawach Wspólnotowych Parlamentów Państw Członkowskich i PE – COSAC (fr.). W spotkaniach COSAC, które odbywają się co pół roku w państwie sprawującym przewodnictwo w UE, uczestniczą reprezentanci komisji parlamentarnych ds. UE z 27 państw członkowskich oraz delegaci z PE. Konferencja może przedkładać wszelkie uwagi, które uzna za właściwe pod rozwagę PE, Radzie UE i Komisji Europejskiej, jeśli uzna, że istnieje zagrożenie naruszenia zasady subsydiarności. Ustalenia COSAC nie są wiążące ani dla parlamentów narodowych ani dla instytucji unijnych. Fakt ten bardzo obniża rangę oraz znaczenie prac COSAC.

    Najprawdopodobniej rola form współpracy organów przedstawicielskich będzie sukcesywnie wzrastać wraz z przypisaniem w Traktacie Lizbońskim parlamentom narodowym roli strażników przestrzegania zasad pomocniczości i proporcjonalności. Wspólne stanowisko legislatyw krajowych, nastawionych niechętnie do projektu aktu wspólnotowego, oznaczać będzie konieczność ponownego rozpatrzenia wniosku legislacyjnego przez KE. Parlamenty narodowe zostały wyposażone w prawo zaskarżenia do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości projektu aktu prawnego naruszającego zasadę subsydiarności, a wprowadzony 8 tygodniowy mechanizm wczesnego ostrzegania wyznacza czas, w którym parlamenty analizują inicjatywy Komisji Europejskiej. Zgłaszane zastrzeżenia będą musiały być uwzględnianie przez instytucje unijne oraz rządy krajowe, ponieważ odrzucenie opinii legislatyw zostało w tym traktacie bardzo utrudnione.

    Efektywność i przejrzystość działań ma gwarantować stale rozbudowywana Międzyparlamentarna Wymiana Informacji w Sprawach UE (ang. Interparliamentary EU Information Exchange) – www.ipex.eu. Głównym zadaniem tej ogólnoeuropejskiej strony internetowej jest wymiana dokumentów i doświadczeń między parlamentami narodowymi w kontekście realizowanej demokratycznej kontroli zastosowania zasady subsydiarności na najwcześniejszym etapie procesu prawodawczego.

    Wybory do Parlamentu Europejskiego odsunęły od bezpośredniego udziału w unijnym życiu politycznym deputowanych krajowych, co spowodowało potrzebę wypracowania zinstytucjonalizowanych form współpracy międzyparlamentarnej. Dotychczasowe doświadczenia wskazują, że współpraca ta ma na celu zagwarantowanie krajowym parlamentom dostępu do informacji i prawa składania sugestii odnoszących się do procesu integracji w formie opinii i zaleceń. Parlamentarzyści krajowi mają możliwość bezpośredniego kontaktu z eurodeputowanymi nie tylko podczas prac wyspecjalizowanych komisji parlamentarnych w państwach członkowskich, ale i w ramach sprawnie funkcjonującej współpracy i wymiany informacji pomiędzy parlamentami krajowymi oraz PE. Nowelizacje traktatowe (Traktat z Lizbony) przewidują dalszy wzrost tej współpracy, a także nadanie formy sankcjonowanej wnioskom z tej współpracy.

     

    * Powyższy tekst stanowi wyraz osobistych opinii i poglądów autora.

     

    **Justyna Miecznikowska – politolog, doktor nauk humanistycznych. Od 2006 roku na stanowisku adiunkta, obecnie w Zakładzie Instytucji Europejskich Instytutu Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Stypendystka uniwersytetów we Wiedniu, w Berlinie i Bonn. Od 2006 r. sekretarz naukowy "Przeglądu Europejskiego". Do jej zainteresowań badawczych należy tematyka koordynacji polityk europejskich w państwach członkowskich, rola i znaczenie Parlamentu Europejskiego, analiza procesów integracyjnych zachodzących w Europie, problematyka polityk wspólnotowych, systemy polityczne, partie i systemy partyjne oraz niemiecka chadecja.

    Ostatnia aktualizacja: 30/10/2010  |Początek strony