Nowy pakiet wyjaśnia kluczowe zasady pomocy państwa i wprowadza zróżnicowane i proporcjonalne podejście: w stosunku do UOIG o niewielkim zakresie, o zasięgu lokalnym lub o wymiarze społecznym stosowane będą prostsze zasady, natomiast duże sprawy będą bardziej szczegółowo badane pod względem kwestii konkurencji.

- Nowy pakiet dotyczący UOIG daje państwom członkowskim prostsze, jaśniejsze i bardziej elastyczne przepisy, w ramach których mogą one wspomagać wysokiej jakości usługi publiczne na rzecz obywateli, które w czasie kryzysu stały się jeszcze bardziej niezbędne. Obowiązkiem Komisji jest oczywiście zapewnienie, aby przedsiębiorstwa, którym powierzona zostanie misja świadczenia usług w interesie ogólnym, nie otrzymały nadmiernej rekompensaty. W ten sposób chroniona jest konkurencyjna działalność i miejsca pracy oraz gwarantowane skuteczne wykorzystanie ograniczonych zasobów publicznych – stwierdził wiceprzewodniczący Komisji Joaquín Almunia, odpowiedzialny za politykę konkurencji.

Państwa członkowskie mają dużą swobodę w określaniu, które usługi mają wymiar interesu ogólnego. Komisja musi się jednak upewnić, że środki publiczne przyznane na świadczenie takiego rodzaju usług nie zakłócają nadmiernie konkurencji na rynku wewnętrznym.

Aby władzom krajowym, regionalnym i lokalnym ułatwić stosowanie zasad, nowe zasady, które zastępują tzw. „pakiet Monti-Kroes” z lipca 2005 r., wyjaśniają podstawowe pojęcia takie jak „działalność gospodarcza”.

Wszystkie usługi społeczne zostają wyłączone z obowiązku zgłaszania Komisji bez względu na kwotę rekompensaty przyznaną z ich tytułu. Dane usługi muszą zaspokajać „potrzeby społeczne w zakresie opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej, opieki nad dziećmi, dostępu do rynku pracy i reintegracji na tym rynku, mieszkalnictwa socjalnego, a także opieki nad słabszymi grupami społecznymi oraz włączenia społecznego tych grup. Poprzednio wyłączone były jedynie szpitale oraz mieszkalnictwo socjalne. Pozostałe rodzaje UOIG są wyłączone z obowiązku zgłaszania pod warunkiem, że przysługująca z tytułu ich świadczenia rekompensata nie przekracza 15 mln euro rocznie.

Komisja proponuje także ustalić minimalną kwotę rekompensaty dla wszystkich innych usług, poniżej której dany środek uznawany byłby za wolny od pomocy. Kwota de minimis w przypadku UOIG wyniosłaby 500 tys. euro w skali trzech lat. Zmniejszy to biurokratyczne obciążenie w przypadku UOIG o niewielkim zasięgu. Ostateczna decyzja zostanie podjęta na wiosnę.

Z drugiej strony w przyszłości prowadzona będzie ściślejsza kontrola pozostałych rodzajów UOIG, w przypadku których wysokość rekompensaty przekracza 15 mln euro rocznie a ewentualność powodowania zakłóceń konkurencji na jednolitym rynku jest wyższa. Wszędzie tam, gdzie możliwe UOIG powinny być powierzane w drodze otwartego i przejrzystego przetargu publicznego, aby zagwarantować jak najlepszą jakość po najniższym koszcie dla podatnika, który za te usługi płaci.

Dodatkowe informacje

Nowy pakiet składa się z czterech instrumentów, które będą miały zastosowanie do wszystkich władz (krajowych, regionalnych i lokalnych), które przyznają rekompensaty z tytułu świadczenia usług w ogólnym interesie gospodarczym:

1. nowego komunikatu wyjaśniającego podstawowe pojęcia pomocy państwa mające znaczenie w przypadku UOIG, takie jak pojęcie pomocy, UOIG, działalności gospodarczej, ujednolicenia procedur zamówień publicznych i braku pomocy itd.;
2. zmienionej decyzji zwalniającej państwa członkowskie z obowiązku zgłaszania Komisji rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych w przypadku pewnych kategorii UOIG. Zwolnienie to rozszerzono ze szpitali i mieszkalnictwa socjalnego na znacznie szerszy zakres usług społecznych, obniżono natomiast próg wysokości rekompensaty, w przypadku którego wymagane jest zgłoszenie w przypadku innych rodzajów UOIG. Próg zgłoszenia obniżono z 30 mln euro do 15 mln euro, co było wynikiem uwzględniania obaw zainteresowanych stron, że w przypadku poprzedniego progu bardzo duże kontrakty w ważnych dziedzinach rynku wewnętrznego były wyłączone z zakresu kontroli Komisji;
3. zmienionych ram oceny dużych kwot rekompensat przyznanych podmiotom spoza sektora usług społecznych. Przypadki takie muszą być zgłaszane Komisji i, jeśli spełniają określone kryteria, mogą zostać uznane za zgodne z zasadami. Nowe zasady wprowadzają przede wszystkim bardziej precyzyjne metody określania kwoty rekompensaty, wymóg, aby państwa członkowskie wprowadziły do mechanizmów rekompensaty zachęty do podniesienia wydajności, wymóg zgodności z unijnymi zasadami udzielania zamówień publicznych oraz równego traktowania podmiotów świadczących tę samą usługę przy ustalaniu wysokości rekompensaty. Komisja może ponadto wymagać od państw członkowskich przyjęcia środków, które ograniczyłyby antykonkurencyjne skutki niektórych rekompensat, z którymi wiąże się szczególnie duże zagrożenie zakłócenia konkurencji na rynku wewnętrznym.

Oczekuje się, że nowy wniosek w sprawie rozporządzenia de minimis, zgodnie z którym rekompensata poniżej pewnego progu nie podlega kontroli w kontekście pomocy państwa, zostanie przyjęty wiosną 2012 r. po zakończeniu ostatecznej rundy konsultacji.

Kontekst

W 2003 r. Europejski Trybunał Sprawiedliwości orzekł w sprawie oceny rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych w kontekście unijnych zasad pomocy państwa (sprawa C-280/00 Altmark Trans). W celu uwzględnienia wspomnianego orzeczenia Komisja przyjęła pierwszy pakiet UOIG (znany jako „pakiet Monti-Kroes”, zob. IP/05/937). Pakiet, który wszedł w życie w lipcu 2005 r., określał warunki, na jakich pomoc państwa w postaci rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych jest zgodna z Traktatem WE (obecnie Traktatem o funkcjonowaniu UE).

W marcu 2011 r. Komisja rozpoczęła zakrojoną na szeroką skalę debatę w sprawie zmiany pakietu, który wygasa z końcem 2011 r. (zob. IP/11/347). We wrześniu 2011 r. Komisja przeprowadziła konsultacje z zainteresowanymi stronami w sprawie wniosku dotyczącego nowych zasad (zob. http://ec.europa.eu/competition/consultations/2011_sgei/index_en.html). Na ręce Komisji wpłynął cenny wkład ze strony państw członkowskich, instytucji europejskich i zainteresowanych stron. Następnie projekty te zostały poddane przeglądowi w celu uwzględnienia uwag zainteresowanych podmiotów.

Nowy pakiet legislacyjny (trzy przyjęte już teksty) znajduje się na stronie: http://ec.europa.eu/competition/state_aid/legislation/sgei.html

Więcej informacji na ten temat znajduje się w IP/11/1579, MEMO/11/929.