Jeden Pawilon, a ile odmian pomagania

Pojawił się w Warszawie, na placu Defilad 1 września. To znaczy dwa dni wcześniej coś tam zaczęli już składać, ale na odwiedzających otworzył się właśnie wtedy. I od razu był wyjątkowy, bo nigdzie indziej w Europie, wymyślony przez Komisję Europejską, Pawilon Europejskiego Roku Wolontariatu nie gościł przez 2 tygodnie.

Dzięki wsparciu Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej udało się zaangażować w projekt wiele instytucji i organizacji pozarządowych. I w tym tkwi tajemnica sukcesu.

Odkąd pojawił się w Warszawie, tętnił życiem. Był otwarty dla wszystkich, dla których pomaganie innym jest sensem życia, ale także dla tych, którzy myślą dopiero o zaangażowaniu się w wolontariat. Odwiedzały go całe grupy młodzieży i pojedyncze osoby, ludzie młodsi i starsi. Było o nim głośno w mediach.

Pawilon ma promować wolontariat, jako pewną modę, chodzi w dużej mierze o to, aby wolontariat był zaszczytem dla osób, które się nim zajmują – mówiła podczas ceremonii otwarcia Ewa Synowiec, Dyrektor Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce i wskazywała na znaczenie faktu, że to święto wolontariatu jest organizowane w okresie polskiej prezydencji.

W Pawilonie mówiło się o integracji osób niepełnosprawnych, o wolontariacie młodzieżowym, wolontariacie w kulturze i sztuce, o wolontariacie ratowniczym, medycznym, pracowniczym, o wolontariacie seniorów i służby bliźniemu, nie zabrakło też wolontariatu międzynarodowego, sportowego i e-wolontariatu.

W dniu wolontariatu młodzieżowego, na zaproszenie Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce, przyjechała do Warszawy grupa wolontariuszy i ich podopiecznych z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z Sochaczewa. Na co dzień, oprócz tego, że chodzą do gimnazjum lub liceum w Sochaczewie, pomagają dzieciom.

Organizują dla nich zajęcia pozalekcyjne, konkursy, warsztaty, itp. Zaraz po przyjeździe młodzi wolontariusze rozstawili przywiezione ze sobą instalacje i zajęli się przygotowaniem wystawy, ukazującej ich wcześniejsze dokonania, raz dwa przygotowali dzieciakom stroje i zorganizowali mini-pokaz mody.

Parada Schumana i „EuroQuiz 2011” z wolontariatem…

Kilka tysięcy, w większości młodych ludzi, wzięło udział 7 maja br. w dorocznej Paradzie Schumana i obchodach Dnia Europy (9 maja – na pamiątkę ogłoszenia Deklaracji Schumana z 1950 roku – przyp.red.)

Jednym z tematów wiodących, podczas tegorocznej Parady, był właśnie Europejski Rok Wolontariatu. W Miasteczku Europejskim, Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce ustawiło cztery namioty tematyczne. Jeden z nich - "Dariusz Wolontariusz" był miejscem dyskusji na temat wolontariatu i tego jak najlepiej pomagać innym. Potwierdzeniem składanych na miejscu zobowiązań do pomagania była odrysowana na balonie "pomocna" dłoń. Balony trafiały do specjalnej "puszki" i w kulminacyjnym momencie pofrunęły w niebo.

Wolontariat był także jednym z tematów letniej akcji informacyjno – edukacyjnej Komisji Europejskiej w Polsce „EuroQuiz 2011”, która od połowy czerwca, do końca sierpnia, odbywała się w 15 polskich miastach.

Od Sochaczewa w połowie czerwca, aż po Czechowice – Dziedzice pod koniec sierpnia, spotykaliśmy na trasie naszej akcji lokalne organizacje, a przede wszystkim ludzi, zaangażowanych w działalność wolontariacką. Byli oni – zwłaszcza dla odwiedzających „mini-miasteczko europejskie” mieszkańców poszczególnych miast, dowodem, że warto pomagać innym i że pomaganie ma głęboki sens.

Co ważne, okazało się, że w wolontariat angażują się osoby w różnym wieku. Młodzi – bo czują, że pomaganie ich dowartościowuje, starsi – bo wiedzą, że mogą służyć innym swoim czasem i doświadczeniem.

Przepis na wolontariusza

O tym, dlaczego rok 2011 został ustanowiony Europejskim Rokiem Wolontariatu, w jaki sposób można zostać wolontariuszem i w jaki sposób zainteresowane organizacje mogą pozyskać wolontariuszy, informowała już na początku tego roku specjalna wkładka do tygodnika „Przekrój”.

W promocję idei wolontariatu włączyła się też telewizja AXN, która już w grudniu 2010 roku zainicjowała ogólnopolski program o charakterze społecznym pod nazwą „AXN. Nakręcamy wyobraźnię”.

„Wolontariusz to… wyjątkowa potrawa, w skład której wchodzą: szczypta optymizmu, korzeń cierpliwości, ząbek empatii, 5 ziarenek dobrej woli, wiadro miłości, 2 litry odpowiedzialności, 30dkg zaufania, 1 kg mobilizacji do pracy, 2 laski życzliwości i 2 łyżeczki śmiałości”.

Autorem tego przepisu są młodzi ludzie z Młodzieżowego Centrum Profilaktyki "Alternatywa" z Leszna, zwycięzcy konkursu, w którym trzeba było rozwinąć zdanie: „Wolontariusz to…..”

Do powyższego przepisu dzieciaki dołączyły też instrukcję: wszystkie składniki dokładnie wymieszaj w swoim sercu, ucieraj przy pomocy życzliwych ci osób do momentu powstania DOBRA.

Przez cały rok w promowanie idei Europejskiego Roku Wolontariatu włączały się 23, działające w Polsce punkty sieci informacyjnej Europe Direct, lekcje europejskie i wykłady otwarte na temat wolontariatu prowadził też Punkt Informacyjny UE, działający przy Jasnej 14/16 a w Warszawie (na parterze siedziby Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce).

Do tematu wolontariatu nawiązywał też, ogłoszony przez Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce, konkurs dla młodzieży gimnazjalnej i ponadgimnazjalnej „Mój pierwszy krok w wolontariat”. Jego laureaci mieli za zadanie opisać konkretne przypadki pomagania innym albo swoje pomysły na zaangażowanie się w wolontariat.

Na konkurs, w którym mogły brać udział 3-osobowe zespoły, nadeszło ponad 350 prac z gimnazjów i liceów z całej Polski. Zwycięzcy, na początku przyszłego roku, pojadą na wycieczkę do Brukseli.

Wolontariat a polska prezydencja w Radzie Unii Europejskiej

Mimo, że wolontariat nie jest wiodącym priorytetem polskiej prezydencji, Polsce udało się przeforsować na unijnym szczeblu zapisy o tym, że pomaganie innym jest ważne i zasługuje na wsparcie.

Agnieszka Łada z Instytutu Spraw Publicznych przypomina o ekspertyzie, przygotowanej dla MSZ w 2010 roku. ISP rekomendował w niej rządowi, by ten aktywnie zajął kwestią wolontariatu i doprowadził do wypracowanie unijnego stanowiska w tej sprawie. Jak wskazywał ISP, może to doprowadzić do zaprezentowania się przez Polskę z pozytywnej strony, jako kraju, któremu zależy na przyszłości Unii i jej rozwoju, a nie tylko na własnym interesie. Udało się.

Polska prezydencja była świetną okazją także do tego, by zorganizować w Warszawie dużą konferencję: "Europa aktywnego obywatelstwa: wolontariat".

Wzięli w niej udział przedstawiciele setek organizacji społeczeństwa obywatelskiego i wolontariuszy z krajów UE i Partnerstwa Wschodniego, którzy przyjechali na zaproszenie organizatorów: Grupy Innych Podmiotów w Europejskim Komitecie Ekonomiczno-Społecznym, Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, Kancelarii Prezydenta RP oraz Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce.

Prezydent RP Bronisław Komorowski wskazywał na bezpośrednią zależność między demokracją a aktywnym obywatelstwem i na fakt, że wolontariat jest świetnym sposobem realizacji wartości, jakie niesie aktywne obywatelstwo. Odniósł się także do roli, jaką wolontariat odgrywa w czasach gospodarczego kryzysu. Kryzys może być ozdrowieńczy, jeśli uwalnia energię obywatelską i zaangażowanie społeczne – powiedział prezydent RP .

Wolontariat poprawia szanse na zatrudnienie, pomagając nabywać nowe umiejętności – argumentował László Andor, komisarz UE ds. zatrudnienia, spraw społecznych i włączenia społecznego. Podkreślił, że zaangażowanie w wolontariat ma wpływ na rozwój rynku pracy – to sposób na zdobycie cennej wiedzy i umiejętności, nierzadko bardzo przydatnych w poszukiwaniu zatrudnienia.

Czasem oczekuje się, że wolontariat zastąpi funkcje wykonywane przez pracowników płatnych. Tymczasem rola wolontariatu musi pozostać uzupełniająca – zaznaczył. Wyraził także przekonanie, że po zakończeniu Europejskiego Roku Wolontariatu podjęte wysiłki będą kontynuowane. Zapowiedział przy okazji, że Komisja Europejska będzie walczyć o oficjalne uznawanie umiejętności nabywanych przez wolontariuszy.

Co dalej z wolontariatem?

O znaczeniu wolontariatu Komisja Europejska mówiła przez cały rok, a pod koniec września – po raz pierwszy w historii - przyjęła dokument strategiczny, poświęcony w całości wolontariatowi.

Liczba wolontariuszy w UE, którzy pomagają ulepszyć Europę i świat, sięga obecnie 100 milionów. Ogłoszenie 2011 r. Europejskim Rokiem Wolontariatu podkreśla ich osiągnięcia, zachęca innych do przyłączenia się, a także pomaga wolontariuszom i organizacjom wolontariackim osiągać jeszcze lepsze wyniki – komentowała wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej Viviane Reding, komisarz UE do spraw sprawiedliwości, praw podstawowych i obywatelstwa.

Komisja zaproponowała utworzenie Europejskiego Ochotniczego Korpusu Pomocy Humanitarnej do 2012 r. Prowadzone są już prace nad ustaleniem zasad udziału europejskich wolontariuszy w operacjach pomocy humanitarnej Unii Europejskiej.

Ponadto KE pracuje również nad poprawą uznawania umiejętności, nabytych w wyniku działalności wolontariackiej, poprzez rozwój „europejskiego paszportu umiejętności”. Paszport ma nawiązywać do istniejącego już projektu "Europass" (europejskie CV on-line), umożliwiając przejrzysty i porównywalny zapis umiejętności.

Europejski Rok Wolontariatu dobiega końca, ale przed nami rok 2012, czyli Europejski Rok Aktywności Osób Starszych i Solidarności Międzypokoleniowej, który z pewnością będzie okazją nie tylko do pomagania, ale także do tego, żeby zastanowić się nad swoim miejscem w społeczeństwie, gdy ma się na karku 60, 70, 80 i więcej lat.

Osoby powyżej 60 lat nadal mają wiele przed sobą, a społeczeństwo coraz bardziej docenia to, co mają do zaoferowania. Na tym właśnie polega aktywne starzenie się – na korzystaniu z licznych możliwości wynikających z dłuższego życia: czy to w miejscu pracy, w domu czy w społeczności lokalnej. I o tym będziemy mówić w 2012 roku.