Już 23 listopada br. Komisja Europejska przedstawiła pakiet rozwiązań sektorowych dotyczących finansowania edukacji i kultury w nowych wieloletnich ramach finansowych Unii Europejskiej na lata 2014-2020. Odnoszą się one do nowych programów realizowanych w tych obszarach przez Komisję Europejską: Erasmus dla Wszystkich i Kreatywna Europa.

W porównaniu z poprzednim okresem budżetowym 2007-2013 Komisja Europejska proponuje znaczne (o około 70% w porównaniu z obecnym siedmioletnim budżetem) zwiększenie wydatków w obszarze edukacji do 19,5 miliarda €. Program „Erasmus dla wszystkich” połączy wszystkie obecne inicjatywy w dziedzinie kształcenia, szkolenia, młodzieży i sportu, obejmujące UE i państwa trzecie, zastępując jednym programem siedem dotychczasowych („Uczenie się przez całe życie”, „Młodzież w działaniu”, Erasmus Mundus, Tempus, Alfa, Edulink oraz program dwustronnej współpracy z państwami uprzemysłowionymi programów). Dzięki temu wzrośnie efektywność wydatkowania, łatwiej będzie ubiegać się o dofinansowanie, a powielanie działań i ich fragmentacja zostaną ograniczone.

Nowością dotyczącą konstrukcji finansowania kultury będzie połączenie dotychczasowych programów Culture, MEDIA i MEDIA Mundus. Zgodnie z propozycją Komisji Europejskiej program Kreatywna Europa w latach 2014-2020 otrzymałby finansowanie w wysokości 1, 8 miliarda €.

Dziś propozycje Komisji dotyczące obszarów edukacji i kultury zaprezentowano zainteresowanym podczas spotkania zorganizowanego przez Przedstawicielstwo KE w Polsce i Uniwersytet Warszawski.

Zaprezentowali je Jan Pakulski, szef Wydziału Współpracy Międzynarodowej i Programów Dyrekcji Generalnej ds. Edukacji i Kultury Komisji Europejskiej; Mirosław Sielatycki, podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej; prof. Zbigniew Marciniak, podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego; Tomasz Bratek, zastępca dyrektora generalnego Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji; Ewa Suska, dyrektor Departamentu Współpracy Międzynarodowej w Ministerstwie Sportu i Turystyki oraz Joanna Bębenkowska, kierownik Punktu Kontaktowego ds. Kultury.

[257 KB]

[276 KB]

Ewelina Jelenkowska-Luca', zastępca dyrektora Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce, zwróciła uwagę na fakt, iż mimo ogólnej tendencji do oszczędności budżetowych, Komisja zaproponowała znaczny wzrost środków na cele związane z kulturą i edukacją. Podkreśliła, że inwestycje w te dziedziny mają istotne znaczenie dla wyzwalania potencjału Europy.

Jan Pakulski przytoczył wybrane dotychczasowe osiągnięcia w sferze edukacji i kultury. Nowe projekty przedstawił jako wynik bardziej strategicznego podejścia (wpisują się w strategię "Europa 2020"). Podkreślił, że w wyniku programu "Erasmus dla wszystkich", 5 milionów osób będzie mogło studiować lub pracować za granicą – to niemal dwa razy tyle, co obecnie. Studenci będą także mogli skorzystać z nowego systemu gwarancji kredytowych pozwalających na studia poza własnym krajem na terenie Unii. Nowy program oznacza także nowe możliwości rozwoju dla miliona nauczycieli, instruktorów, dyrektorów szkół i osób pracujących z młodzieżą i wolontariuszy. Jan Pakulski dużo uwagi poświęcił także potrzebie tworzenia konkurencyjnego sektora edukacyjnego. – Strategiczne podejście w dziedzinie edukacji jest niezbędne, by Europa mogła wyjść z kryzysu – powiedział.

Uproszczeniu i konsolidacji ulegnie także finansowanie sektora kultury, na który wydatki wzrosną jednocześnie o 37% do kwoty 1,8 mld €. 30% budżetu zostanie alokowany na komponent "Kultura", 55% zaś na "Media". Oznacza to nowe możliwości rozwoju m.in. dla artystów, pracowników kultury i branży audiowizualnej, tłumaczy literatury czy producentów filmów, programów telewizyjnych i gier wideo.

Prezentację Jana Pakulskiego można znaleźć TUTAJ [5 MB] .

Ewa Suska wyraziła zadowolenie, że program wyodrębnia także element związany stricte ze sportem, zważywszy na integrujący potencjał aktywności sportowej.

Mirosław Sielatycki, przy aprobacie dla zaprezentowanych niedawno propozycji, wskazał szereg pytań, jakie warto na tym etapie postawić. – Powinniśmy się zastanowić, w jaki konkretnie sposób propozycje wpisują się w strategię "Europa 2020". Czy zarysują się pewne priorytety, z jakiego rodzaju inwestowaniem będziemy mieć do czynienia, czy będziemy promować inicjatywy łatwo mierzalne i zarządzane, czy również te o efekcie oddalonym w czasie? Jednym słowem, czy wykorzystamy dostępne środki na inteligentny rozwój – powiedział.

Również Tomasz Bratek, oprócz wskazania szeregu pozytywów płynących z nowych propozycji, podniósł kilka kwestii, które zdaniem Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji warto wziąć pod uwagę podejmując ostateczną decyzję o zakresie programów i środkach budżetowych. Znalazły się wśród nich m.in.: brak wyodrębnienia programu wyłącznie dla młodzieży, ograniczona możliwość wyrównywania szans młodzieży narażonej na wykluczenie, groźba uprzywilejowania szkolnictwa wyższego, faworyzowanie dużych i silnych partnerstw czy brak wyraźnych wytycznych w zakresie nauczania języków. Stąd jedną z rekomendacji było utrzymanie dwóch programów – jednego wspierającego młodzież i edukację nieformalną i odrębnego dla edukacji formalnej.

Joanna Bębenkowska, kierownik Punktu Kontaktowego ds. Kultury, zwróciła natomiast uwagę na rolę programu wspierającego kulturę. – W latach 2000-2007 odnotowaliśmy 3,5% wzrost zatrudnienia w sektorze kultury. Pieniądze wydane na kulturę są inwestycją, a nie kosztem. Kultura generuje pieniądze, a nie je trwoni – powiedziała.

Podczas dyskusji z udziałem gości podnoszone były m.in. takie kwestie, jak utworzenie systemu pozwalającego wygenerować wiarygodne rankingi uczelni wyższych w zależności od przyjętych wag, likwidowanie asymetrii w europejskim szkolnictwie, konsultacje z partnerami społecznymi, szkolenie z kompetencji medialnych, czy zapobieganie kierowaniu strumienia funduszy do najbardziej doświadczonych w pozyskiwaniu środków, zamiast do najbardziej potrzebujących beneficjentów. 

[340 KB]

[338 KB]

Główne cele europejskiej polityki w dziedzinie edukacji i kultury obejmować będą: 

• wsparcie mobilności studentów, stażystów, nauczycieli, młodych pracowników, artystów i osób zatrudnionych w sektorze kultury,
• podniesienie poziomu umiejętności i kompetencji europejskich uczniów i studentów oraz pracowników sektorów edukacji i kultury,
• realizację założeń strategii Europa 2020, której celem jest przywrócenie Europy na ścieżkę szybkiego wzrostu oraz umocnienie UE jako obszaru dynamicznego rozwoju opartego na wiedzy i kreatywności,
• uwolnienie potencjału i wsparcie rozwoju sektora kultury i przemysłów kreatywnych,
• ułatwienie międzynarodowej współpracy przedstawicieli sektora kultury i przemysłów kreatywnych,
• promowanie różnorodności kulturalnej i językowej Europy.

W spotkaniu w siedzibie BUW wzięło udział ponad 100 osób zainteresowanych unijnymi programami dla młodzieży.

Zobacz także: Erasmus dla wszystkich

Zobacz też: Erasmus dla młodych przedsiębiorców