Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

Trybunał Sprawiedliwości UE, z siedzibą w Luksemburgu, składa się z 27 sędziów (po jednym z każdego państwa członkowskiego) oraz ośmiu rzeczników generalnych (Attorneys General).

Sędziowie są wyznaczani za wspólnym porozumieniem rządów państw członkowskich, na okres sześciu lat. Po tym okresie, mogą zostać wyznaczeni na dodatkowy jeden lub dwa okresy trzyletnie.

Rzecznicy generalni mają za zadanie wspomaganie Trybunału Sprawiedliwości, przedkładając opinie w sprawach, to znaczy uzasadnione propozycje orzeczeń. Niemniej jednak opinie rzeczników nie są wiążące dla Trybunału. Zarówno sędziowie, jak i rzecznicy generalni działają przy zachowaniu całkowitej bezstronności i niezależności.

Zadaniem Trybunału jest dbać o to, by prawo UE było przestrzegane, a traktaty właściwie interpretowane i stosowane. Trybunał może orzec, że dane państwo członkowskie nie wypełnia swoich obowiązków wynikających z traktatów. Może również sprawdzić, czy przepisy prawa UE zostały prawidłowo przyjęte oraz może uznać, że Parlament Europejski, Rada lub Komisja są winne zaniechania wymaganego działania.

Trybunał Sprawiedliwości jest jedyną instytucją, która może, na wniosek sądów krajowych, orzekać w zakresie interpretacji traktatów i ważności oraz interpretacji prawa UE. Taki system gwarantuje, że prawo UE będzie interpretowane i stosowane w ten sam sposób w całej Unii Europejskiej.

Sąd Pierwszej Instancji, ustanowiony przy Trybunale w 1989 r. zajmuje się skargami wniesionymi przez Państwa Członkowskie przeciwko Komisji i skargami na niektóre akty Rady. Orzeka również w pewnych rodzajach spraw, w szczególności w przypadku skarg wnoszonych przez przedsiębiorstwa lub osoby fizyczne przeciw instytucjom UE w przypadku, gdy były adresatem krzywdzącej ich decyzji lub też dany akt prawny dotyczył ich bezpośrednio i indywidualnie.

Trybunał orzeka we wnoszonych do niego sprawach. Najbardziej powszechnych jest pięć następujących rodzajów spraw:

1. wnioski o orzeczenia w trybie prejudycjalnym– kiedy sądy państw członkowskich zwracają się do Trybunału Sprawiedliwości o dokonanie wykładni danego zagadnienia prawa UE
2. skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom– wnoszone przeciwko rządom państw UE w związku z niestosowaniem prawa UE
3. skargi o stwierdzenie nieważności– przeciwko aktom prawnym UE, które są uznawane za niezgodne z traktatami UE lub prawami podstawowymi
4. skargi na bezczynność– przeciwko instytucjom UE za zaniechanie działania w celu podjęcia decyzji od nich wymaganych
5. skargi bezpośrednie– wnoszone przez osoby fizyczne, przedsiębiorstwa lub organizacje przeciwko decyzjom lub działaniom UE.

Utworzony w 2005 r. Sąd do spraw Służby Publicznej ma za zadanie rozstrzyganie sporów między instytucjami unijnymi a ich pracownikami.

UWAGA: Trybunał Sprawiedliwości nie rozpatruje skarg obywateli UE na działanie instytucji krajowych lub przeciwko jednemu z państw członkowskich. Nie jest także sądem odwoławczym od orzeczeń wydanych przez sądy krajowe i nie może nigdy uchylić lub zmienić wydanych przez nie orzeczeń.