Stosunki z państwami trzecimi
Ze względu na transgraniczny charakter zagadnień takich jak ochrona danych, ściganie przestępców czy walka z handlem narkotykami, współpraca międzynarodowa jest niezbędnym warunkiem skutecznej reakcji. W zglobalizowanym świecie, w którym ludzie, towary, informacje i kapitał swobodnie przekraczają granice, współpraca w dziedzinie sprawiedliwości poza terytorium UE nabiera jeszcze większego znaczenia.
Traktat o Unii Europejskiej
zobowiązuje UE do umacniania i propagowania swoich wartości oraz przyczyniania się do ochrony praw człowieka w stosunkach zewnętrznych.
Działania zewnętrzne w dziedzinie sprawiedliwości mają dwojaki cel:
- Przyczyniając się do ochrony podstawowych praw i wartości w UE, wnoszą one również wkład w ich propagowanie w pozostałej części świata. Wśród celów politycznych stosunków zewnętrznych UE w tej dziedzinie znajdują się krzewienie praw człowieka, dobrych rządów oraz praworządności.
- Ścisłym związkom gospodarczym w zglobalizowanym świecie musi towarzyszyć współpraca sądowa oraz współpraca w dziedzinie praw podstawowych. W przypadku krajów ubiegających się o przyjęcie do UE warunkiem wstępnym członkostwa jest dostosowanie się do jej dorobku prawnego w dziedzinie sądownictwa, współpracy sądowej i praw podstawowych, jak również wystarczająca zdolność wdrożenia tego dorobku.
Współpraca w dziedzinie sprawiedliwości jest realizowana w praktyce poprzez ścisłą współpracę z organizacjami międzynarodowymi, jak też w ramach partnerstwa strategicznego oraz umów o partnerstwie i współpracy. Uwzględnia ją także polityka rozszerzenia 
i sąsiedztwa UE.
Różnorodności możliwych form współpracy odpowiada szeroka gama narzędzi prawnych służących jej wdrożeniu. Są wśród nich: umowy, deklaracje, plany działań, spotkania na szczeblu eksperckim i ministerialnym, monitorowanie i ocena oraz programy pomocy.