Ścieżka nawigacji

Wymiar sprawiedliwości w sprawach karnych

Młotek i flaga Unii Europejskiej © Gina Sanders, fotolia

Zwalczanie przestępczości wiąże się z usprawnieniem dialogu i działań władz odpowiedzialnych za wymiar sprawiedliwości w sprawach karnych w krajach UE.

Przez długi czas UE usiłowała budować europejską przestrzeń sprawiedliwości w sprawach karnych, mając narzucone częściowe ograniczenia:

  • zasada jednomyślności, która wymagała zgody wszystkich rządów UE na podejmowane decyzje, prowadziła często do podejścia opartego na najmniejszym wspólnym mianowniku;
  • Komisja nie dysponowała uprawnieniami pozwalającymi jej egzekwować prawo; oraz
  • parlamenty i sądy miały niewiele do powiedzenia.

Postęp w tej dziedzinie był więc ograniczony - koncentrowano się głównie na kwestiach bezpieczeństwa.

Po wejściu w życie traktatu lizbońskiego możliwe będzie wreszcie przywrócenie równowagi między bezpieczeństwem i sprawiedliwością.

Budowa wzajemnego zaufania

Wprowadzona traktatem z Maastricht w 1993 roku współpraca sądowa w sprawach karnych funkcjonowała w ramach "trzeciego filaru". Usuwając podział na filary, Traktat z Lizbony koryguje niedostatki poprzedniego systemu. Docelowo pomoże on w budowie wspólnej europejskiej przestrzeni sprawiedliwości, w ramach której krajowe organy ścigania i sądownicze będą mogły wzajemnie sobie ufać i polegać na sobie.

Zwiększy to ufność obywateli w sprawiedliwość postępowania, a zwłaszcza ich przekonanie o tym, że ich prawa będą chronione w sytuacji, gdy staną przed sądem w innym kraju lub padną ofiarą przestępstwa.

Zwiększenie zaufania jest warunkiem koniecznym do wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych wydawanych w krajach UE. Aby umocnić to zaufanie, niezbędne jest wprowadzenie minimalnych wspólnych standardów dotyczących prawa do rzetelnego procesu sądowego i praw ofiar przestępstw.

Rada Europejska przyjęła w Sztokholmie w 2009 roku Program sztokholmski - otwarta i bezpieczna Europa dla dobra i ochrony obywatelipdf [1 MB] .

Aby uporać się z przyszłymi wyzwaniami i dodatkowo usprawnić działanie przestrzeni sprawiedliwości, Komisja przyjęła ambitny Plan działań służący realizacji programu sztokholmskiego. Określa on priorytety UE w tej dziedzinie na lata 2010-2014.

Wśród planowanych udoskonaleń w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych znajdują się:

  • wzmocnienie roli Eurojust;
  • utworzenie Urzędu Prokuratora Europejskiego;
  • bardziej spójne podejście do sankcji karnych; oraz
  • wzmocnienie praw procesowych ofiar przestępstw i zapewnienie im skuteczniejszej pomocy.

Tematy wymiaru sprawiedliwości na Twitterze