Wymiar sprawiedliwości w sprawach karnych
Zwalczanie przestępczości wiąże się z usprawnieniem dialogu i działań władz odpowiedzialnych za wymiar sprawiedliwości w sprawach karnych w krajach UE.
Przez długi czas UE usiłowała budować europejską przestrzeń sprawiedliwości w sprawach karnych, mając narzucone częściowe ograniczenia:
- zasada jednomyślności, która wymagała zgody wszystkich rządów UE na podejmowane decyzje, prowadziła często do podejścia opartego na najmniejszym wspólnym mianowniku;
- Komisja nie dysponowała uprawnieniami pozwalającymi jej egzekwować prawo; oraz
- parlamenty i sądy miały niewiele do powiedzenia.
Postęp w tej dziedzinie był więc ograniczony - koncentrowano się głównie na kwestiach bezpieczeństwa.
Po wejściu w życie traktatu lizbońskiego 
możliwe będzie wreszcie przywrócenie równowagi między bezpieczeństwem i sprawiedliwością.
Budowa wzajemnego zaufania
Wprowadzona traktatem z Maastricht w 1993 roku współpraca sądowa w sprawach karnych funkcjonowała w ramach "trzeciego filaru". Usuwając podział na filary, Traktat z Lizbony
koryguje niedostatki poprzedniego systemu. Docelowo pomoże on w budowie wspólnej europejskiej przestrzeni sprawiedliwości, w ramach której krajowe organy ścigania i sądownicze będą mogły wzajemnie sobie ufać i polegać na sobie.
Zwiększy to ufność obywateli w sprawiedliwość postępowania, a zwłaszcza ich przekonanie o tym, że ich prawa będą chronione w sytuacji, gdy staną przed sądem w innym kraju lub padną ofiarą przestępstwa.
Zwiększenie zaufania jest warunkiem koniecznym do wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych wydawanych w krajach UE. Aby umocnić to zaufanie, niezbędne jest wprowadzenie minimalnych wspólnych standardów dotyczących prawa do rzetelnego procesu sądowego i praw ofiar przestępstw.
Rada Europejska przyjęła w Sztokholmie w 2009 roku Program sztokholmski - otwarta i bezpieczna Europa dla dobra i ochrony obywateli 
.
Aby uporać się z przyszłymi wyzwaniami i dodatkowo usprawnić działanie przestrzeni sprawiedliwości, Komisja przyjęła ambitny Plan działań służący realizacji programu sztokholmskiego . Określa on priorytety UE w tej dziedzinie na lata 2010-2014.
Wśród planowanych udoskonaleń w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych znajdują się:
- wzmocnienie roli Eurojust;
- utworzenie Urzędu Prokuratora Europejskiego ;
- bardziej spójne podejście do sankcji karnych; oraz
- wzmocnienie praw procesowych ofiar przestępstw i zapewnienie im skuteczniejszej pomocy.