Cosán nascleanúna

Siopadóireacht san Eoraip
E-mail this pageE-mail this pagePrintPrint

Siopaeirí ar Shráid GraftonIs féidir le tomhaltóirí na hÉireann earraí a cheannach agus seirbhísí a ordú ar fud na hEorpa anois agus iad lánchinnte go bhfuil a gceannacháin cosanta ag reachtaíocht láidir.

Príomhchuspóir an AE is ea cáilíocht beatha mhuintir na hEorpa ar fad a fheabhsú, agus cuid fhíorthábhachtach de sin is ea leas agus sábháilteacht tomhaltóirí a chosaint.

De thairbhe an Mhargaidh Aonair níl teorainn a thuilleadh ar dheiseanna iomaíochta, agus cuidíonn sé sin chun praghsanna a choinneáil íseal do thomhaltóirí. Ach le go bhfeidhmeoidh an margadh ar an mbealach is fearr is féidir, is gá a lán muiníne a bheith ag tomhaltóirí ann.

Is é sin an fáth ar caitheadh an oiread sin dua lena chinntiú go raibh muintir na hEorpa cosanta ag deich gcinn de bhunphrionsabail , is cuma céard a cheannóidh siad nó cá gceannóidh siad é.

Is iad seo a leanas na bunphrionsabail sin:

1. Ceannaigh an rud is mian leat, pé áit is mian leat

2. Mura n-oibríonn sé, seol ar ais é

3. Ardchaighdeáin sábháilteachta i gcomhair bia agus earraí tomhaltóra

4. Bíodh fios do bhia agat

5. Ba cheart an cothrom a dhéanamh le tomhaltóirí i gconarthaí

6. Athraíonn tomhaltóirí a n-intinn uaireanta

7. Ba cheart é a bheith níos éasca praghsanna a chur i gcomparáid

8. Níor cheart tomhaltóirí a chur ar míthreoir

9. Cosaint duit ar do laethanta saoire

10. Sásamh éifeachtach i gcás díospóidí trasteorann

Léiríonn na prionsabail sin na cearta íosta cosanta do thomhaltóirí a chaithfidh a bheith ann i ngach tír den AE. Déantar níos mó arís i dtíortha áirithe chun gnáth-thomhaltóirí a chosaint agus leanann na Ballstáit de bheith ag obair le chéile chun an reachtaíocht a fheabhsú agus chun borradh a chur faoi mhuinín sa mhargadh.

Agus cé gur chuir tomhaltóirí ar fud na hEorpa fáilte roimh na dlíthe nua a dhéanann a gceannacháin a chosaint, ní bearta reachtacha amháin atáthar a dhéanamh le go mbeidh an AE ar an áit is sábháilte ar domhan do shiopadóireacht.

In 2007, ghlac an Coimisiún Eorpach Straitéis um Beartas Tomhaltóirí a mhairfeadh sé bliana. Tá an obair ag dul ar aghaidh ar an bplean sin, dar luach €156 milliún, agus is é is aidhm aige ceal a chur i ngach riosca a bhaineann le hearraí agus seirbhísí a cheannach faoi 2013.

Straitéis uaillmhianach is ea í ina n-aithnítear gurb iad na tomhaltóirí cuisle na beatha i ngeilleagar an hEorpa agus úsáidfidh an Coimisiún í chun cumhacht a thabhairt do thomhaltóirí an AE de bharr eolas níos cruinne a bheith ar fáil, de bharr an margadh a bheith níos trédhearcaí agus de bharr na muiníne a chruthaítear trí chosaint éifeachtach a thabhairt do thomhaltóirí.

Tá praghas, rogha, cáilíocht agus sábháilteacht a fheabhsú i gcroílár na straitéise freisin, agus is maith an scéala sin do shiopaeirí i ngach áit. Is í fís an Choimisiúin a léiriú do shaoránaigh uile an AE faoi 2013 gur féidir leo siopadóireacht a dhéanamh go muiníneach ó áit ar bith san AE.

Is mian leis a léiriú do mhiondíoltóirí freisin gur féidir leo nithe a dhíol i ngach áit ar bhonn aon sraithe amháin de rialacha simplí.

Cabhair don Tomhaltóir

Comhlánóidh aon reachtaíocht nua a thabharfar isteach i ndiaidh na straitéise an iliomad dlíthe atá ann cheana ar fud na hEorpa chun ceannacháin a chosaint.

Lógó na Gníomhaireachta Náisiúnta do ThomhaltóiríIn Éirinn is í an Ghníomhaireacht Náisiúnta do Thomhaltóirí a fhorghníomhaíonn an reachtaíocht tomhaltóra i gcás earraí agus seirbhísí a cheannaítear sa tír féin, agus tá comhlacht inchurtha leis ann a chuidíonn nuair a bhíonn fadhb le ceannachán a rinneadh san Eoraip.



Cuireann an Lárionad Eorpach do Thomhaltóirí in Éirinn comhairle ar shiopaeirí na hÉireann i dtaobh na gceart atá acu agus iad ag siopadóireacht san AE. Cuidíonn sé freisin i gcásanna díospóide idir tomhaltóirí agus trádálaithe trí dhul i dteagmháil le trádálaithe thar ceann custaiméirí.

Seirbhísí Airgeadais

Cumhdaíonn dlíthe an AE seirbhísí airgeadais freisin amhail polasaithe árachais agus iasachtaí creidmheasa i gcomhair rudaí ar nós carranna, laethanta saoire nó troscáin.

Cuireann reachtaíocht na hEorpa oibleagáid dlí ar chreidiúnaithe gníomhú go freagrach agus go cothrom ar feadh tréimhse aon chomhaontuithe creidmheasa. Tugann an reachtaíocht cearta áirithe d'iasachtaithe freisin amhail an deis luath-aisíocaíocht a dhéanamh ar iasachtaí.

Agus ní mór do ghnóthais a chuireann seirbhísí airgeadais ar fáil an t-eolas ar fad is gá a thabhairt do thomhaltóirí, amhail sonraí teagmhála, an praghas agus na socruithe íocaíochta, sula sínítear an conradh.

Bíonn íostréimhse mharana de 14 lá nó 30 lá ag an gcustaiméir freisin i gcás árachais saoil agus pinsean pearsanta. Le linn na tréimhse sin is féidir leo a n-intinn a athrú agus aon pholasaí nó conradh a shínigh siad a chur ar ceal.

Reic ionsaitheach

Tá toirmeasc ar chleachtais mhargaíochta ionsaitheacha, éagothroma agus mhí-úsáideacha faoi rialacha an AE. Tá srian dhocht ar chleachtais ghránna amhail glaonna gutháin agus ríomhphoist a thagann gan iarraidh agus tá sé in aghaidh an dlí teanndíol a dhéanamh ar leac an dorais.

Tá toirmeasc ar thrádálaithe freisin an chumhacht atá acu ar thomhaltóirí a úsáid chun iallach a chur orthu íoc as seirbhísí. Ciallaíonn sé sin nach féidir le tiománaí tacsaí do ghiuirléidí a choinneáil ná leictreoir do sholáthar leictreachais a ghearradh i gcás ina mbeadh díospóid agat leis faoi bhille.

Árasáin amroinnteTá rialacha tugtha isteach ag an gCoimisiún Eorpach freisin chun cur i gcoinne na gcleachtas teanndíola a úsáidtear uaireanta chun réadmhaoin saoire amroinnte a dhíol.

Caithfidh na cuideachtaí a dhíolann réadmhaoin amroinnte tréimhse mharana deich lá a thabhairt do chustaiméirí agus is féidir aon chomhaontú a chur ar ceal lena linn sin.

Tá toirmeasc orthu aon airgead a iarraidh roimh dheireadh na tréimhse marana freisin.

Cearta Eitilte

A bhuí le dírialáil thionscal na n-aerlínte ar fud an AE agus le reachtaíocht an Aerspáis Eorpaigh Aonair a glacadh in 2004 agus a chuireann srian ar chleachtais neamhiomaíocha, is saoire ná riamh taisteal ar fud an domhain.

Agus a bhuí le rialacha an AE tá cearta ag paisinéirí maidir le heolas, moill, cealú agus caillteanas bagáiste nó damáiste do bhagáiste.

Ní mór d'aerlínte béilí, sólaistí agus cóiríocht in óstán, más gá, a thabhairt do phaisinéirí má tá moill ar eitilt ar feadh méid áirithe ama.

Má tá breis is cúig uair a chloig moille ar eitilt, tá na paisinéirí i dteideal a gcuid airgid a fháil ar ais má chinneann siad gan taisteal. Má dhéantar ró-áirithint ar eitilt, tá na paisinéirí nach bhfaigheann dul ar bord i dteideal béilí, sólaistí, cóiríocht in óstán agus saoráidí cumarsáide.

Tá cosaint do shaoirí pacáiste faoi rialacha an AE freisin. Mura bhfreagraíonn an tsaoire don mhéid a tugadh le fios sa bhróisiúr, ní mór do thionscnóir an turais cúiteamh a chur ar fáil. Má chliseann ar ghnóthas thionscnóir do thurais le linn duitse a bheith ar saoire, ní mór socruithe a bheith déanta aige chun tú a thabhairt abhaile.

Tús áite don tsábháilteacht

Déantar tomhaltóirí a chosaint ar tháirgí contúirteacha trí chóras mear-rabhaidh an AE.

Má fhaightear amach go bhfuil táirge amhail bréagán nó fearas leictreach contúirteach tagann RAPEX i bhfeidhm. Éascaíonn sé malartú mear faisnéise idir na Ballstáit ionas gur féidir an táirge a bhaint den mhargadh a luaithe is féidir agus rabhaidh a chur amach.

Páistí ag spraoiBailíonn an Coimisiún Eorpach an fhaisnéis ar fad faoi tháirgí a d'fhéadfadh a bheith contúirteach ó phointí teagmhála náisiúnta agus foilsítear forbhreathnú seachtainiúil ar an idirlíon ar na hearraí nach bhfuil sábháilte agus ar na bearta a rinneadh chun deireadh a chur leis na rioscaí.

Baineann cur chuige comhtháite an AE le sábháilteacht bia, sláinte ainmhithe, leas ainmhithe agus sláinte plandaí laistigh den Aontas Eorpach freisin.

Baintear amach é trí bhearta comhsheasmhacha "ón bhfeirm go dtí an bord" a bheith ann maille le faireachán iomchuí, agus trína chinntiú go bhfeidhmíonn an margadh inmheánach go héifeachtach.

Tá ról sár-riachtanach ag an Údarás Eorpach um Shábháilteacht Bia chun a chinntiú go bhfuil ár gcuid bia sábháilte. Uirlis éifeachtach is ea an Córas Mear-Fholáirimh um Bia agus Beatha a mbaineann na Ballstáit úsáid aisti chun eolas a mhalartú go mear ionas gur féidir freagairt luath a thabhairt ar aon bhaol a aithneofar.

Nós Imeachta Eorpach um Éilimh Bheaga

An 1 Eanáir 2009 tháinig córas nua Chúirt na nÉileamh Beag i bhfeidhm i ngach Ballstát den AE cé is moite den Danmhairg. Amhail córas Chúirt na nÉileamh Beag in Éirinn, déileálann an nós imeachta nua le díospóidí faoi earraí nó seirbhísí ar fiú €2000 nó níos lú iad. Faoin Nós Imeachta um Éilimh Bheaga cuirtear meicníocht réitithe díospóide ar fáil, i gcás nach bhfuil an trádálaí sásta teacht ar chomhréiteach, nó i gcás nach bhfuil an fhadhb faoi chuimsiú shainchúram an Lárionaid Eorpaigh do Thomhaltóirí.

An Nós Imeachta

Ní mór foirm iarratais, atá ar fáil ag www.courts.ie nó ó Chúirt Dúiche áitiúil an tomhaltóra, a líonadh isteach. Teastaíonn ainm agus seoladh fisiceach iomlán an trádálaí i gceist a bheith ar eolas ag an tomhaltóir, fiú más gnóthas ar líne é, chun an fhoirm a líonadh isteach. Má theastaíonn aon chabhair uait le líonadh isteach na foirme, ba cheart duit dul i dteagmháil le Cláraitheoir na Cúirte Dúiche. Nuair a chuirfear an fhoirm isteach, cinnfidh an Cláraitheoir an leor na forais atá ag an iarratasóir don ghearán.

Má chinntear gur leor iad, ní mór an fhoirm a chur chuig an gcosantóir sa Bhallstát ábhartha laistigh de 14 lá. Bíonn 30 lá ag an gcosantóir freagra a thabhairt ansin. Má chuireann an cosantóir in aghaidh an éilimh, déanfaidh an Cláraitheoir iarracht teacht ar chomhréiteach idir na páirtithe. Má theipeann ar an iarracht sin, cuirfear an t-éileamh ar aghaidh chuig an gCúirt Dúiche (in Éirinn) i gcomhair breithiúnais. Ní gá don éilitheoir ná don chosantóir teacht os comhair na cúirte, ach is féidir le ceachtar acu, más mian leis, éisteacht ó bhéal a iarraidh. Bíonn cibé breithiúnas a thugtar ina cheangal ar an bpáirtí eile agus ní mór é a chur i bhfeidhm sa Bhallstát ábhartha. Is é an té a chailleann an cás a íocann costais an dá thaobh.

Tá tuilleadh eolais le fáil anseo.

Treoir Nua do Thomhaltóirí Ar Líne

Lógó Threoir eYou

Arbh eol duit go bhfuil na cearta céanna ag siopaeirí ar líne faoi dhlí an AE is atá ag lucht siopadóireachta na mórshráideanna, agus gur fearr an chosaint atá acu i gcásanna áirithe?

Lainseáil an Coimisiún Eorpach uirlis nua ar líne le déanaí, Treoir eYou, a thugann comhairle phraiticiúil maidir le cearta na dtomhaltóirí ar líne.

Tá an Treoir ar fáil ag: http://ec.europa.eu/information_society/eyouguide/index_en.htm

 




Nuashonrú is déanaí: 17/01/2013  |Barr