Cosán nascleanúna

Ceisteanna Coitianta faoi Chearta Pinsin san Aontas Eorpach
E-mail this pageE-mail this pagePrintPrint

Cad iad na rialacha a rialaíonn íocaíocht pinsean má bhí mé ag obair i mBallstáit éagsúla le linn mo shaoil oibre?

Tá feidhm ag na rialacha seo a leanas má tá cónaí ort i gceann amháin nó níos mó de thíortha an AE, an Íoslainn, Lichtinstéin, an Iorua nó an Eilvéis, agus má bhí tú ag obair iontu.

  • I ngach tír, coimeádtar do thaifead árachais go dtí go mbaineann tú amach an aois inphinsin.

  • Gach tír ina raibh tú faoi árachas ar feadh bliana amháin ar a laghad, íocfaidh siad pinsean seanaoise leat nuair a bhainfidh tú amach an aois inphinsin náisiúnta.

Sampla

D'oibrigh mé mar mhúinteoir in Durham ar feadh dhá bhliain déag, nó mar sin, ó thús na 1980í. Ansin fuair ​​mé post i scoil i bPort Láirge, áit ar fhan mé go dtí anois. Toisc go bhfuilim ag druidim le haois scoir, ní fheadar conas a chinntiú go gcuirfear mo thréimhse oibre sa Ríocht Aontaithe san áireamh agus mo phinsean á ríomh.

An féidir leat comhairle a thabhairt?

Tá tú i dteideal pinsean ar leith a fháil ó gach tír ina raibh tú faoi árachas ar feadh bliana ar a laghad. I do chás-sa, beidh tú i dteideal pinsin ón Ríocht Aontaithe agus pinsin ó Éirinn. Beidh an méid a bhfaighidh tú ó gach tír i gcomhréir le do thréimhsí fostaíochta árachaithe i ngach tír. Íocfar na pinsin faoi seach nuair a bhainfidh tú amach aois inphinsin na tíre lena mbaineann. Íocfar na pinsin pé áit san AE ina bhfuil cónaí ort.

Barr

Conas a ríomhtar mo phinsean?

Ríomhfar do phinsean de réir do thaifid árachais i ngach tír: beidh an tsuim a gheobhaidh tú ó gach ceann de na tíortha ag freagairt don fhad a bhí tú faoi chumhdach slándála sóisialta sna tíortha sin. Gheobhaidh tú Achoimre (doiciméad P1) a thabharfaidh léargas duit ar na cinntí a rinne gach tír maidir le d'éileamh. 

Bhí Máire ag obair i roinnt Ballstát le linn a saoil oibre.  Tá sí díreach tar éis dul ar scor.   Tá deacrachtaí aici a teidlíocht pinsin a chruthú i dtír amháin inar oibrigh sí.   An féidir a pinsean i ngach Ballstát a choimeád siar go dtí go réiteofar an cheist ina hiomláine?

Ní féidir. Má chinneann aon cheann de na hinstitiúidí a raibh sí faoina gcuid reachtaíochta, agus a héileamh á imscrúdú acu, go sásaíonn sí na coinníollacha le bheith i dteideal pinsean seanaoise faoina reachtaíocht, ba chóir dóibh sochar neamhspleách a íoc léi láithreach, gan dul i muinín phrionsabal an chomhshuimithe tréimhsí. Más féidir go mbeadh tionchar ag toradh an nóis imeachta imscrúdaithe ar an tsuim iníoctha, measfar gur íocaíocht shealadach í.

Ón uair is léir go bhfuil sí i dteideal pinsean pro rata ó institiúid ar leith, déanfaidh an institiúid sin réamhíocaíocht de mhéid chomh gar agus is féidir don phinsean pro rata a íocfar léi sa deireadh.

An institiúid/na hinstitiúidí a dhéanfaidh na híocaíochtaí sealadacha nó roimh ré, tá sé de dhualgas orthu Máire a chur ar an eolas gan mhoill, agus a haird a tharraingt go sonrach ar chuma shealadach na n-íocaíochtaí agus ar aon chearta achomhairc atá aici faoin reachtaíocht ábhartha.

Barr

Cá háit ar chóir dom iarratas a dhéanamh?

Fiú má bhí tú ag obair i roinnt tíortha éagsúla, ba cheart duit iarratas a dhéanamh ar do phinsean sa tír ina bhfuil cónaí ort, ach amháin mura raibh tú riamh ag obair sa tír sin. Sa chás deireanach sin, ba chóir duit iarratas a dhéanamh sa tír dheiridh ina raibh tú ag obair. 

Scéimeanna Pinsin Fhorlíontaigh

An bhfuil aon reachtaíocht ag an AE le cearta a fabhraíodh faoi scéim pinsin phríobháidigh nó scéim pinsin fhorlíontaigh a chosaint nuair a ghlacaim le post i mBallstát eile?

Ar an drochuair, tá scéimeanna príobháideacha lasmuigh d'éirim reachtaíocht an AE.   Aithnítear gur féidir le daoine a bhogann go Ballstát eile le dul i mbun oibre ann cuid shuntasach dá dteidlíocht pinsin phríobháidigh a chailleadh.   Is réimse é seo atá á bhreithniú faoi láthair ag an AE.  Táthar tar éis teacht ar chomhaontú sa Chomhairle i dtaca le Treoir maidir le feabhas a chur ar iniomparthacht ceart pinsin fhorlíontaigh. Leis an Treoir sin cuirfear ar Bhallstáit ceanglais íosta a chur chun feidhme i dtaca le cearta pinsin a fháil agus a chaomhnú do dhaoine a théann go Ballstáit eile le hobair a dhéanamh.

Barr

Cá bhfaighidh mé tuilleadh eolais faoi chearta pinsin san AE?

Tá eolas ginearálta ar phinsin san AE le fáil ar an suíomh gréasáin seo a leanas:  http://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=860&langId=en

Barr




Nuashonrú is déanaí: 14/08/2014  |Barr