Cosán nascleanúna

Ceisteanna Coitianta faoi Shoghluaisteacht san Aontas Eorpach
Print

Taisteal san Aontas Eorpach

Tá sé de cheart ag saoránaigh an Aontais Eorpaigh, cé is moite de shaoránaigh na hÉireann agus na Ríochta Aontaithe, dul isteach agus taisteal in aon Bhallstát eile gan foirmiúlachtaí speisialta a chomhlíonadh. Ní gá ach cárta aitheantais nó pas bailí a thaispeáint.  De bhrí nach bhfuil Éire ná an Ríocht Aontaithe ina bpáirtithe i gComhaontú Schengen, bíonn ar shaoránaigh na hÉireann agus na Ríochta Aontaithe pas a thaispeáint le dul isteach i mBallstáit eile.

An féidir bac a chur ar an gceart taistil atá ag saoránaigh an Aontais Eorpaigh?

Ní féidir bac a chur ar an gceart taistil go Ballstát eile ach amháin ar chúiseanna a bhaineann le beartas poiblí, slándáil phoiblí nó sláinte phoiblí. Sa chás go ndiúltaítear cead do náisiúnach de Bhallstát amháin dul isteach i mBallstát eile, ba cheart na fáthanna leis an gcinneadh cead isteach a dhiúltú a nochtadh dó.  Deimhníodh an méid sin le déanaí i gcinneadh a thug an Chúirt Bhreithiúnais sa chás ZZ v Secretary of State for the Home Department C-300/11 i Meitheamh 2013.

An bhfuil aon srianta taistil ar bhaill teaghlaigh saoránaigh den Aontas nach náisiúnaigh den Aontas iad féin?

Baill teaghlaigh saoránaigh den Aontas nach náisiúnaigh den Aontas iad féin agus atá ag taisteal in éineacht le baill teaghlaigh ar saoránaigh den Aontas iad nó atá ag taisteal chun dul ina gcónaí leo, ba cheart an cead a bheith acu taisteal ach cárta cónaithe bailí a thaispeáint mar mhalairt ar víosa i gcomhréir le hAirteagal 5 de Threoir 2004/38.  Tá go leor Ballstát ann fós, áfach, a iarrann víosa ar bhaill teaghlaigh saoránaigh den Aontas nach náisiúnaigh den Aontas iad féin.  Tá an cás sin á scrúdú faoi láthair ag an gCoimisiún Eorpach.

I gcás ina dteastaíonn víosa, ba cheart d'Ambasáid na tíre cinn scríbe an víosa sin a bhronnadh gan mhoill, gan táille, gan fhoirmiúlacht, ar choinníoll go bhfuil an duine nach bhfuil saoránacht den Aontas aige ag taisteal in éineacht le ball teaglaigh as an LEE nó chun dul ina chónaí leis.

Is saoránach Francach mé atá pósta le saoránach Téalannach. Tá cónaí orainn in Éirinn.  Tá sé beartaithe againn taisteal chun na Polainne ar saoire i mí Mheán Fómhair. An féidir a fháil amach céard iad na doiciméid taistil a theastóidh uainn le taisteal chun na Polainne? Dá dtaistileoimis chuig tíortha eile san Aontas Eorpach, an iad na doiciméid chéanna a bheadh ag teastáil?

Mar shaoránach Francach, is féidir leat taisteal chun na Polainne nó chuig aon tír eile san Aotas Eorpach ach pas nó cárta aitheantais bailí a thaispeáint, má iarrtar sin. I gcás do chéile, áfach, foráiltear i dTreoir 2004/38 go bhfuil sé i dteideal taisteal i dteannta leat chun na Polainne ach a chárta cónaithe Éireannach a thaispeáint gan aon ghá víosa a fháil.

Mar sin féin, tá go leor Ballstát ann fós a iarrann víosa bailí a thaispeáint agus nach nglacann leis an gcárta cónaithe mar a fhoráiltear faoi Threoir 2004/38.   Tá an cás sin á scrúdú faoi láthair ag an gCoimisiún Eorpach.  Go dtí go mbeidh toradh ar an scrúdú sin, má iarrann Ballstát ar bhall teaghlaigh saoránaigh den Aontas nach náisiúnach den Aontas é féin víosa a thaispeáint agus é ag taisteal in éineacht le ball teaghlaigh atá ina shaoránach den Aontas nó atá ag taisteal chun dul ina chónaí leis an mball teaghlaigh sin, ba cheart an víosa sin a bhronnadh gan mhoill, gan táille, gan fhoirmiúlacht. 

Ba cheart duit teagmháil a dhéanamh le hAmbasáid na Polainne in Éirinn i bhfad roimh an dáta taistil le seiceáil an mbeidh d'fhear céile in ann taisteal gan víosa a fháil.

Sula dtéann tú ag taisteal, bí cinnte agus do Chárta Eorpach um Árachas Sláinte agus árachas taistil oiriúnach a fháil.

Is náisiúnach Éireannach mé atá pósta le náisiúnach Síneach.  Tá cónaí orainn in Éirinn.  Tá súil againn dul chun na Fraince an mhí seo chugainn.  An bhfuil sé fíor nach dteastóidh víosa ó mo bhean chéile agus go bhféadfaidh sí a stampa cónaithe Éireannach a úsáid mar mhalairt ar víosa?

Ós rud é gur náisiúnach Éireannach thú a bhfuil cónaí ort in Éirinn, tá cónaí ar do bhean chéile in Éirinn de bhun dhlí na hÉireann seachas de bhun dhlí an Aontais Eorpaigh mar nach meastar go bhfuil tú ag baint feidhme as cearta faoi Chonradh AE trí bheith i do chónaí nó bheith ag obair i dtír eile seachas sa tír ina bhfuil tú i do náisiúnach.  Is é a chiallaíonn sé sin nach faoi dhlí an Aontais Eorpaigh a bronnadh doiciméad cónaithe do mhná céile agus níl aon teidlíocht aici an doiciméad sin a úsáid mar mhalairt ar víosa mar a dhéanfaí dá mba rud é gur bronnadh an doiciméad sin uirthi faoi dhlí an Aontais Eorpaigh.  Mar sin féin, nuair a dhéanfaidh do bhean chéile iarratas ar víosa in Ambasáid na tíre a bhfuil sé beartaithe aici dul ann, ba cheart don Ambasáid sin an víosa a bhronnadh gan mhoill, gan táille, gan fhoirmiúlacht, más rud é go mbeidh sí ag taisteal in éineacht leat nó le bheith in éineacht leat.  Níor cheart ach go mbeadh uirthi a pas agus bhur dteastas pósta a thaispeáint agus níor cheart go mbeadh uirthi fianaise a thabhairt maidir le neamhspleáchas airgid nó áirithintí óstáin, srl.

Cad is féidir liom a dhéanamh má chuirtear bac ar mo cheart taistil chuig Ballstát eile nó chuig tríú tír agus mé ag pointe iontrála na tíre sin?

Más saoránach de chuid na hÉireann thú agus má chuirtear bac ar do cheart taistil chuig Ballstát eile nó chuig tríú tír agus má tá comhairle nó cúnamh uait, déan teagmháil le hambasáid nó le consalacht na hÉireann sa tír sin. Mura bhfuil ambasáid ná consalacht ag Éirinn sa tír sin, tá sé de cheart agat cúnamh a lorg ó ambasáid nó ó chonsalacht aon cheann de na seacht mBallstát is fiche eile atá sa tír sin a dteastaíonn uait dul isteach inti. Má tá aon deacrachtaí eile agat ionadaíocht taidhleoireachta nó chonsalach a fháil, ba cheart teagmháil a dhéanamh leis an Roinn Gnóthaí Eachtracha. Ní gá ach glaoch ar an uimhir 01 4082308.

Más saoránach de thír eile thú, ba cheart teagmháil a dhéanamh le hAmbasáid nó le Consalacht do Stáit bhaile sa tír sin a dteastaíonn uait dul isteach inti.

Barr

Ag tiomáint san Aontas Eorpach

Ón 19 Eanáir 2013 amach, is i bhfoirm "cárta creidmheasa" plaisteach atá gach ceadúnas tiomána nua a eisítear san Aontas Eorpach. Is i bhfoirm chaighdeánach Eorpach atá na ceadúnais nua seo agus cosaint slándála níos fearr acu.

Ní chuireann sin isteach ar cheadúnais a eisíodh roimh Eanáir 2013, ach iompófar ar an bhformáid nua iad ag am a n-athnuaite nó faoi 2033 ar a dhéanaí.

An bhfuil ceadúnas tiomána a eisíodh i mBallstát amháin aitheanta i mBallstáit eile?   Is saoránach Éireannach mé agus tá ceadúnas tiomána Éireannach agam. Tá mé le pósadh níos déanaí sa bhliain agus tá súil agam dul chun cónaí sa Phortaingéil in éineacht le m'fhear céile Portaingéalach. An mbeidh orm ceadúnas tiomána Portaingéalach a fháil nuair a bhogaim chun na Portaingéile nó an dtabharfaidh na húdaráis aitheantas do mo cheadúnas Éireannach?

Déantar foráil i dTreoir 2006/126/CEE maidir le ceadúnais tiomána a aithint go frithpháirteach laistigh den Aontas Eorpach. I bhfianaise na Treorach sin, agus ar choinníoll go bhfuil an ceadúnas bailí in Éirinn, tá do cheadúnas tiomána bailí sa Phortaingéil agus ba cheart é a bheith aitheanta sa tír sin. Ní gá duit ceadúnas tiomána Portaingéalach a fháil nuair a rachaidh tú chun cónaí sa Phortaingéil.

Mar sin féin, is é an riail ghinearálta má tá ceadúnas tiomána bailí agat agus má théann tú chun "gnáthchónaí" i mBallstát eile seachas sa Bhallstát a d'eisigh an ceadúnas, go bhféadfaidh an Ballstát sin, an Phortaingéil sa chás seo, aon fhaisnéis a theastaíonn chun críocha riaracháin a iontráil ar an gceadúnas agus féadfaidh sé a rialacha náisiúnta féin a chur i bhfeidhm maidir leis na nithe seo a leanas:

  • tréimhse bhailíochta an cheadúnais;
  • scrúduithe leighis (chomh minic céanna agus is gá i gcás náisiúnaigh na tíre);
  • socruithe cánach (a bhaineann le ceadúnas a bheith agat);
  • pionóis (m.sh. ceadúnas pointí pionóis);
  • srianadh, fionraí, tarraingt siar nó cealú an cheadúnais.

An gá árachas gluaisteáin breise a fháil agus mé ag taisteal chuig Ballstát eile?

Go huathoibríoch, beidh an clúdach is íosta atá ceangailte faoin dlí agat faoi pholasaí árachais do ghluaisteáin (dlitanas tríú páirtí), gan costas breise a íoc. Tá an dlí sin i bhfeidhm sna Ballstáit uile agus san Íoslainn, san Iorua agus san Eilvéis.
Má tá mótarárachas cuimsitheach agat sa bhaile, ba cheart seiceáil an bhfuil an clúdach sin bailí i dtíortha eile. B'fhéidir go mba cheart árachas a chlúdaíonn cliseadh feithicle a fháil chomh maith.

Cá bhfaighidh mé tuilleadh eolais faoi chúrsaí taistil san Aontas Eorpach?

Tá breis eolais faoi chúrsaí taistil san Aontas Eorpach le fáil ar an suíomh gréasáin seo:  http://europa.eu/travel/index_en.htm

Barr

Cosaint taidhleoireachta agus chonsalach lasmuigh den Aontas Eorpach

Tá mo mhac ar saoire faoi láthair i gCúba agus tá súil aige taisteal chun na hAirgintíne agus Peiriú ina dhiaidh sin. Cad a tharlódh dá mbeadh fadhb aige i gceann de na tíortha sin nuair nach bhfuil ionadaíocht taidhleoireachta ná chonsalach ag Éirinn iontu?

Ceann de na buntáistí a bhaineann le saoránacht den Aontas Eorpach, i gcás ina mbeadh fadhbanna ag do mhac i dtír nach bhfuil san Aontas Eorpach agus nach bhfuil aon ionadaíocht taidhleoireachta ná chonsalach ag Éirinn inti, gur féidir leis cúnamh a lorg ó aon cheann de na hionadaithe taidhleoireachta nó consalacha atá ag na seacht mBallstát is fiche eile. Beidh orthu déileáil le do mhac ar an mbonn céanna agus a ndéileálann siad le náisiúnaigh a dtíre féin. Tá an ceart sin tábhachtach do náisiúnach as tír bheag ar nós na hÉireann mar nach mbíonn ionadaíocht taidhleoireachta nó chonsalach aici i ngach tír ar domhan.

Barr

Comharbas trasteorann

Go dtí le déanaí, mar gheall ar rialacha náisiúnta éagsúla, má fágadh oidhreachtaí i níos mó ná aon Bhallstát amháin bhí sé an-chostasach agus an-chasta déileáil leo. Le Rialachán 650/2010/AE (an Rialachán maidir le Comharbas), reachtaíocht nua de chuid AE, déantar soiléiriú ar cé acu Ballstát a mbeidh dlínse ag a chúirteanna maidir leis an oidreacht agus cé acu dlí a chuirfidh na cúirteanna sin i bhfeidhm, rud a fhágfaidh go mbeidh sé i bhfad níos simplí déileáil le hoidreacht trasteorann.  De réir na rialacha nua, is iad cúirteanna an Bhallstáit ina raibh gnáthchónaí ar an duine tráth a bháis a dhéileálfaidh leis an oidhreacht agus is é dlí an Bhallstáit sin a chuirfear i bhfeidhm. Mar sin féin, féadfaidh saoránach a roghnú go gcuirfear dlí a thíre náisiúntachta i bhfeidm maidir lena eastát, is cuma cé acu atá an tír sin ina Ballstát nó nach bhfuil. Breithiúnais maidir le hoidreacht a thugtar i mBallstát amháin, tabharfar aitheantas dóibh láithreach sna Ballstáit eile as seo amach.   Níl an Rialachán maidir le Comharbas i bhfeidhm in Éirinn, sa Ríocht Aontaithe ná sa Danmhairg, áfach.  Cé nach bhfuil na tíortha sin faoi réir fhorálacha an Rialacháin maidir le Comharbas, is féidir le saoránaigh Éireannacha, Briotanacha agus Danmhargacha atá ina gcónaí i dtír ina bhfuil feidhm ag an Rialachán maidir le Comharbas leas a bhaint as rialacha an Rialacháin sin.

Is saoránach Éireannach mé atá i mo chónaí sa Fhrainc.  Tá réadmhaoin bheag agam agus ba mhaith liom í a fhágáil ag mo gharmhac is sine.  An féidir liom dlí na hÉireann a chur i bhfeidhm le bheith cinnte go dtabharfar an réadmhaoin do mo gharmhac gan aon fhadhb?

Is féidir.  Faoin Rialachán maidir le Comharbas, ós rud é go bhfuil gnáthchónaí ort sa Fhrainc, is féidir leat dlí na hÉireann a roghnú mar an dlí is infheidhme maidir le comharbas do réadmhaoine sa Fhrainc.  Má dhéantar an comharbas a láimhseáil sa Fhrainc, cuirfidh na húdaráis Fhrancacha dlí na hÉireann i bhfeidhm maidir le d'eastát ina iomláine.

Tá sé tábhachtach, mar sin féin, go ndéanfaidh tú dlí na hÉireann a roghnú go sainráite mar an dlí is infheidhme. Mura ndéanfaidh tú é sin, is é dlí na Fraince a chuirfear i bhfeidm maidir le d'eastát ina iomláine ós rud é go raibh gnáthchónaí ort sa Fhrainc tráth do bháis. 

Barr




Nuashonrú is déanaí: 05/11/2015  |Barr