Cosán nascleanúna

Ceisteanna Coitianta faoi Chearta Paisinéirí Aeir san Aontas Eorpach
E-mail this pageE-mail this pagePrintPrint

Táillí aeir

Nuair atáim ag lorg praghsanna eitiltí chun taisteal thar lear, an bhfuil dualgas ar an aerlíne an praghas iomlán, cánacha agus táillí breise san áireamh, a thaispeáint dom?

Ceanglaítear le Rialachán 1008/2008/CE maidir le haersheirbhísí sa Chomhphobal go n-áireofar sa phraghas a fhoilsítear i leith na seirbhíse an táille iomlán, is é sin gach cáin, gach muirear, gach formhuirear agus gach táille atá intuartha agus dosheachanta tráth a fhoilsithe. Ní mór mionsonraí a thabhairt freisin faoi na comhpháirteanna éagsúla atá sa phraghas (táillí, cánacha, muirir aerfoirt agus costais eile). Tá súil go gcruthóidh an Treoir is déanaí um Chearta Tomhaltóirí, is é sin Treoir 2011/83/AE, breis trédhearcachta do phaisinéirí agus iad ag ceannach ticéid iompair ar líne. Cuireann an Treoir sin cosc ar bhoscaí réamhthiceáilte, ar ghaistí costais idirlín agus ar aon táillí breise nár cuireadh na paisinéirí ar an eolas fúthu roimh ré. Thairis sin, cuirtear cosc ar thrádálaithe táillí a ghearradh as modhanna íocaíochta (m.sh. cártaí creidmheasa) a úsáid má sháraíonn na costais sin an costas atá ar an trádálaí féin as na modhanna céanna a úsáid. Beidh an Treoir sin ina dlí ar fud an AE i Nollaig 2013.

Mar shampla

Teastaíonn ó Sheán dul go Páras. Tá níos mó ná aerlíne amháin ann a dhéanann freastal ar an mbealach sin. I bhfianaise an Rialacháin, tig le Seán bheith cinnte de gurb é an praghas deiridh a thug gach aerlíne dó agus nach gcuirfear táillí breise sa chuntas nuair a roghnóidh sé eitilt.
Laistigh den Chomhphobal tá toirmeasc ar idirdhealú i dtaobh rochtain ar tháillí a dhéanamh idir paisinéirí agus úsáideoirí seirbhísí lastais bunaithe ar a n-áit chónaithe nó ar a náisiúntacht.

Mar shampla

Tá Sinéad ina cónaí i mBaile Átha Cliath agus teastaíonn uaithi taisteal go Londain. Tagann sí ar an tuiscint gur saoire di eitilt a chur in áirithe le BA sa Ríocht Aontaithe seachas le BA in Éirinn. I bhfianaise an Rialacháin, níl cead cosc a chur uirthi suíochán a chur in áirithe le BA sa Ríocht Aontaithe cé go bhfuil cónaí uirthi in Éirinn.

Barr

Paisinéirí Aerlíne a Chosaint - Rialachán 261/2004/CE

An bhfuil cearta agam má chuirtear m'eitilt ar ceal, má chuirtear moill uirthi nó murar féidir liom dul ar bord de dheasca ró-áirithintí?

Faoi dhlí an AE, Rialachán 261/2004/CE ("an Rialachán"), tá cearta agat má chuirtear d'eitilt ar ceal, má chuirtear moill uirthi nó mura gceadaítear duit dul ar bord. Ní chuirtear an chosaint a thugtar faoin Rialachán ar fáil, áfach, ach faoi dhálaí áirithe réamhshainithe.

An bhfuil teorainn ann maidir le cén áit agus cén uair is féidir le paisinéir aerlíne cosaint a fháil faoin Rialachán sin?

Tá feidhm ag an Rialachán (Airteagal 3.1) maidir le gach paisinéir atá ag eitilt ó aerfort i mBallstát agus maidir le gach paisinéir atá ag eitilt ó aerfort i dtír nach bhfuil san AE go dtí aerfort san AE más aeriompróir Comhphobail é an t-aeriompróir.

Mar shampla

Tá Tomás ag taisteal go hÉirinn ar eitilt de chuid Aer Lingus ó aerfort Newark sna Stáit Aontaithe. Fuair sé scéala go bhfuil an eitilt curtha ar ceal. Tá cearta aige faoin Rialachán. Murab ionann agus scéal Thomáis, tá Mairéad ag taisteal go hÉirinn ón aerfort céanna ar aerlíne Mheiriceánach nach aeriompróir Comhphobail í. Níl aon chearta aici faoin Rialachán.

Cad is aeriompróir Comhphobail ann?

Sin aerlíne atá faoi cheadúnas i mBallstát den AE (Airteagal 2)

Má fhaighim cabhair i dtaobh moille nó cealú ó údarás aerfoirt nach bhfuil san AE, an bhfágfaidh sin nach féidir liom leas a bhaint as mo chearta faoin Rialachán?

Fágfaidh. In Airteagal 3.1.b den Rialachán déantar foráil nach mbeidh paisinéirí a fuair cabhair cheana i dtír lasmuigh den AE i dteideal tuilleadh cabhrach ón aerlíne lena mbaineann.

Mar shampla

Tá Séamus ag taisteal ó Iostanbúl go Baile Átha Cliath agus cuireadh a eitilt ar ceal. Fuair sé cabhair i bhfoirm dearbhán agus lóistín ón údarás aerfoirt sa Tuirc. Níl aon cheart aige, dá bhrí sin, cosaint a éileamh faoin Rialachán.

An bhfuil aon dualgais eile ormsa, mar phaisinéir, le go mbeidh mé in ann brath ar an Rialachán?

Tá. Faoi Airteagal 3.2, le go mbeidh paisinéirí in ann brath ar an Rialachán, beidh orthu áirithint dhearbhaithe a bheith acu ar an eitilt lena mbaineann agus, ach amháin i gcás inar tugadh fógra roimh ré dóibh gur cuireadh an eitilt ar ceal, beidh orthu teacht i láthair le seiceáil isteach roimh ré ag an am a ordaíodh dóibh, nó murar tugadh am sonrach le fios, 45 nóiméad roimh am imeachta sceidealaithe na heitilte ar a dhéanaí.

Mar shampla

Tá eitilt Aer Lingus ó Bhaile Átha Cliath go dtí an Bhruiséil curtha in áirithe ag Póilín. Tugtar le fios ar an ticéad nach mór di seiceáil isteach dhá uair an chloig roimh imeacht sceidealaithe na heitilte ar a dhéanaí. Tháinig sí le seiceáil isteach uair an chloig roimh an imeacht sceidealaithe agus níor ceadaíodh di dul ar bord mar go raibh a suíochán tugtha ag an aerlíne do phaisinéir eile. Fágtar nach bhfuil an ceart aici leas a bhaint as an Rialachán mar nár chloígh sí leis na coinníollacha faoinar eisíodh a ticéad.

Is tábhachtach a mheabhrú go bhfuil eisceacht ann i gcás paisinéirí a fuair fógra roimh ré ón aerlíne go raibh a n-eitilt curtha ar ceal agus nach bhfuil orthu teacht i láthair le seiceáil isteach ag an am sceidealaithe - tig leo cosaint a éileamh faoin Rialachán. Is é a chiallaíonn sé sin má tá tú ag taisteal ar eitilt ó Pháras go Baile Átha Cliath agus má fhaigheann tú téacs ón iompróir ag rá go bhfuil an eitilt curtha ar ceal de dheasca luaithreamhrán bolcánach agus go ndeirtear leat gan teacht i láthair ag an aerfort ag am sceidealaithe na heitilte, coimeádfaidh tú do chearta faoin Rialachán cé nár tháinig tú i láthair ag an aerfort.

Mar shampla

Tá suíochán curtha in áirithe ag Laoise ar eitilt ón tSionainn go Páras amárach. Chuala sí ar an nuacht nach ligfear d'aon eitilt imeacht ón tSionainn idir a 7 ar maidin agus a 7 tráthnóna amárach. Fuair sí téacs ón aerlíne ag insint di go gcuirfear a heitilt ar ceal. Moltar sa tuairisc nuachta do phaisinéirí a bhfuil eitiltí acu amárach gan teacht go dtí an t-aerfort. Thug an aerlíne an chomhairle chéanna di sa téacs. Tig léi cosaint a éileamh faoin Rialachán cé nár tháinig sí i láthair ag an aerfort.

Conas is féidir mo chearta a fheidhmiú faoin Rialachán?

Foráiltear in Airteagal 16 den Rialachán go n-ainmneoidh gach Ballstát comhlacht a bheidh freagrach as an Rialachán a chur i bhfeidhm. Is é an Coimisiún um Rialáil Eitlíochta a ghlacfaidh an fhreagracht sin chuige in Éirinn.

Má chreideann tú gur sáraíodh do chearta faoin Rialachán, féadfaidh tú gearán faoin sárú a líomhnaítear a bheidh déanta in aon aerfort ar chríoch Ballstáit nó a bhaineann le haon eitilt ó thír lasmuigh den AE chuig aerfort ar an gcríoch sin, a chur chuig comhlacht náisiúnta ainmnithe an Bhallstáit sin.

Mar shampla

Tá Róise ag eitilt ó Rennes na Fraince go Baile Átha Cliath. Cuireadh a heitilt ar ceal agus ní bhfuair sí aon chabhair ón aerlíne. Teastaíonn uaithi gearán a dhéanamh. Níl Fraincis ar a toil aici agus tá drogall uirthi gearán a chur isteach i bhFraincis. Tá dhá rogha aici faoin Rialachán. Tig léi gearán a chur chuig an gcomhlacht atá ainmnithe sa Fhrainc - Direction Générale de L'aviation Civile (DGAC), Direction du Transport Aérien, Mission du Droit des Passagers, Bureau des Passagers Aériens, 50 Rue Henry Farman, FR-75720 Paris Cedex 15. Teil: +33 1 58.09.39.79.  Facs: +33 1 58.09.38.45.

Más áisiúla di é tig léi a gearán a chur chuig an gCoimisiún um Rialáil Eitlíochta in Éirinn. Cuirfidh an comhlacht in Éirinn a gearán ar aghaidh chuig an gcomhlacht atá ainmnithe sa Fhrainc agus déanfaidh údaráis na Fraince an gearán a fhiosrú.

Tá mionsonraí na gcomhlachtaí uile atá ainmnithe le feiceáil ar leathanach gréasáin an Choimisiúin um Rialáil Eitlíochta.

Is féidir comhairle agus cúnamh a fháil freisin ón Lárionad Eorpach do Thomhaltóirí is gaire duitse. Tá Lárionad Eorpach do Thomhaltóirí i ngach Ballstát, agus san Íoslainn agus san Iorua. Is féidir na sonraí teagmhála uile a fháil ar an suíomh gréasáin seo: http://ec.europa.eu/consumers/citizen/my_holidays/index_en.htm

Féach http://apr.europa.eu le tuilleadh eolais a fháil faoi do chearta.

An dá mholadh déag is tábhachtaí do phaisinéirí

Barr

Paisinéirí a chur ar an eolas

An bhfuil dualgas ar an aerlíne paisinéirí a chur ar an eolas faoina gcearta faoin Rialachán?

Tá. Foráiltear in Airteagal 14 den Rialachán go gcaithfear fógra soléite a thaispeáint ag an deasc cláraithe ina mínítear do na paisinéirí gur cheart dóibh bileog a iarraidh ag an deasc cláraithe nó ag an ngeata bordála murar féidir leo dul ar bord nó má chuirtear a n-eitilt ar ceal nó má tá moill dhá uair an chloig ar a laghad ar a n-eitilt. Beidh a gcearta tugtha le fios ar an mbileog sin, go háirithe a gcearta maidir le cúiteamh agus cabhair.

Mura dtugann aerlíne cead do phaisinéirí dul ar bord nó má chuirtear eitilt ar ceal ba cheart di fógra i scríbhinn a thabhairt do gach paisinéir ina sonrófar na rialacha maidir le cúiteamh agus cabhair. Ba cheart di fógra den chineál céanna a thabhairt do gach paisinéir a bhfuil moill dhá uair an chloig ar a laghad ar a n-eitilt. Ba cheart sonraí teagmhála an údaráis forfheidhmiúcháin sa Bhallstát a thabhairt don phaisinéir i bhfoirm scríbhinn.

Barr

Moill ar eitiltí - cearta paisinéirí aeir

Cé na cearta atá agam má chuirtear moill ar m'eitilt?

In Airteagal 6 den Rialachán leagtar amach na cearta atá ag paisinéirí má bhíonn moill ar a n-eitilt. I gcás ina bhfuil súil ag an aerlíne go réasúnta go mbeidh moill ar eitilt thar am sceidealaithe an imeachta, beidh paisinéirí i dteideal béilí agus deochanna a bheidh i gcoibhneas réasúnta leis an am feithimh agus dhá ghlaoch gutháin nó dhá ríomhphost nó dhá fhacs saor in aisce. Beidh an tráth a gcuirfear na cearta sin i bhfeidhm ag brath ar an méid ama a mhairfidh an mhoill agus ar fhad na heitilte mar seo a leanas:

-          dhá uair an chloig nó níos faide i gcás eitiltí 1,500km nó níos giorra;
-          trí huaire an chloig nó níos faide i gcás eitiltí sa Chomhphobal atá níos faide ná 1,500km agus i gcás na n-eitiltí eile uile idir 1,500km agus 3,000km;
-          ceithre huaire an chloig nó níos faide i gcás eitiltí nach bhfuil folaithe sna catagóirí thuas

Más é ar a laghad an lá tar éis an ama imeachta a fógraíodh i dtosach an t-am imeachta a bhfuiltear ag súil leis go réasúnta, beidh paisinéirí i dteideal lóistín óstáin (má tá gá le lóistín thar oíche) agus iompar idir an t-aerfort agus an lóistín sin.

Mar shampla

Beidh Marcas ag taisteal ó Bhaile Átha Cliath go Heathrow ach tá moill trí huaire an chloig ar an eitilt. Tá sé i dteideal dhá fhacs, dhá ghlaoch gutháin nó dhá ríomhphost agus béilí agus deochanna atá i gcoibhneas réasúnta le fad na moille, m.sh. caife agus muifín nó ceapaire. Tá an eitilt a bhí ag Máire go Nua-Eabhrac ag 10 san oíche curtha siar go 7 a chlog ar maidin an lá dar gcionn. Tá Máire i dteideal na nglaonna gutháin srl. agus na mbéilí agus na ndeochanna céanna i gcoibhneas réasúnta le fad na moille. Ach, murab ionann agus Marcas, beidh gá ag Máire le rud éigin níos téagartha ná muifín agus caife. Beidh sí i dteideal lóistín óstáin freisin agus iompar idir an lóistín agus an t-aerfort.

Má mhaireann an mhoill cúig huaire an chloig nó níos faide, tá rogha ag na paisinéirí aisíoc chostas iomlán an ticéid a iarraidh i leith na gcodanna sin den turas nár taistilíodh agus i leith na gcodanna sin den turas a taistilíodh más rud é nach bhfuil aon leas le baint as an eitilt a thuilleadh de réir phleananna an turais, agus, más ábhartha, eitilt fillte chuig an gcéad phointe imeachta a luaithe is féidir.

Samplaí

Eitilt ó Chorcaigh go Páras

Tá Lisa ag taisteal ó Chorcaigh go Páras agus ar ais. Tá moill sé huaire an chloig ar an eitilt. Chinn sí gan taisteal. Ba cheart di a iarraidh ar an aerlíne a háirithint a chur ar ceal agus gheobhaidh sí aisíocaíocht faoi cheann seacht lá. Níl aon oibleagáid eile ar an aerlíne i leith Lisa má chuireann sí an eitilt ar ceal.

Eitilt ó Bhaile Átha Cliath go Londain agus uaidh sin go Dubai:

Tá Rónán ag taisteal ó Bhaile Átha Cliath go Londain agus uaidh sin go Dubai, agus ar ais arís. Má chuirtear moill níos faide ná cúig huaire an chloig ar an eitilt ó Bhaile Átha Cliath, agus má chuireann sé na heitiltí ina dhiaidh sin ar ceal, beidh sé i dteideal aisíoc iomlán na dticéad faoi cheann seacht lá. Má chuirtear moill níos faide ná cúig huaire an chloig ar an eitilt ó Londain, tig leis aisíocaíocht a éileamh maille le heitilt ar ais chuig Baile Átha Cliath.

An bhfuil an paisinéir i dteideal cúiteamh airgid ar bith i gcás moille?

Níl, mura mairfidh an mhoill níos faide ná trí huaire an chloig agus faoi dhálaí teoranta amháin fiú sa chás sin. An 19 Samhain 2009 rialaigh Cúirt Bhreithiúnais an AE sna cásanna comhcheangailte Sturgeon v Condor Flugdienst GmbH agus Bock and others v Air France SA C-402 agus 423/07 go bhféadfadh cúiteamh bheith iníoctha amhail is dá mba rud é gur cuireadh an eitilt ar ceal nuair atá an mhoill níos faide ná trí huaire an chloig. Mar sin féin, ní bheidh an cúiteamh iníoctha más féidir leis an aeriompróir cruthúnas a thabhairt gur dálaí eisceachtúla nach bhféadfaí a sheachaint fiú dá ndéanfaí gach beart réasúnta ab fhéidir ba chúis leis an moill.

Bhí drogall ar a lán aerlínte cloí le cinneadh na Cúirte Breithiúnais i gcás Sturgeon agus dhiúltaigh siad cúiteamh a íoc i gcás moille. Thángthas ar réiteach faoin ábhar sin i gcásanna C-581/10 Nelson and others v Deutsche Lufthansa AD agus C-629/10 TUI Travel and others v Civil Aviation Authority ar tugadh breith ina leith an 23 Deireadh Fómhair 2012. Sna cásanna sin, dhearbhaigh an Chúirt Bhreithiúnais an léirmhíniú a bhain sí ó dhlí an AE i gcás Sturgeon. D'athdhearbhaigh an Chúirt Bhreithiúnais go n-éilíonn prionsabal na córa cothroime go gcaithfear glacadh leis go bhfuil paisinéirí ar cuireadh moill ar a n-eitiltí agus paisinéirí ar cuireadh a n-eitiltí ar ceal 'ag an nóiméad deireanach' inchomparáide maidir lena gceart cúitimh a fheidhmiú, mar go ndearnadh an ciotaí céanna dóibh, is é sin gur chaill siad am. De bhrí go bhfuil paisinéirí ar cuireadh a n-eitiltí ar ceal i dteideal cúitimh má tá an t-am a chailleann siad cothrom le nó níos faide ná trí huaire an chloig, bhí an Chúirt den tuairim go bhfuil paisinéirí a raibh moill trí huaire an chloig ar a laghad ar a n-eitiltí in ann brath ar na cearta céanna amhail is dá mba rud é gur cuireadh a n-eitilt ar ceal.

Mar sin féin, rialaigh an Chúirt nach mbíonn paisinéirí i dteideal cúitimh de dheasca moille más féidir leis an aeriompróir cruthúnas a thabhairt gur dálaí eisceachtúla nach bhféadfaí a sheachaint fiú dá ndéanfaí gach beart réasúnta ab fhéidir, is é sin le rá dálaí nach bhfuil neart ag an aeriompróir orthu, ba chúis leis an moill.

I bhfianaise an chinnidh is déanaí sin ón gCúirt Bhreithiúnais, meastar go bhféadfaidh cúirteanna náisiúnta a chuir bac ar imeachtaí athchromadh ar na himeachtaí sin agus iad a chinneadh i bhfianaise bhreith Nelson. I gcás eitiltí a mbeidh moill orthu amach anseo, má mhaireann an mhoill sin níos faide ná trí huaire an chloig agus má tá neart ag an aerlíne ar an moill sin, beidh ar na haerlínte an cúiteamh cuí a íoc. €250-€600 a bheidh sa chúiteamh sin ag brath ar an bhfad a mhairfidh an mhoill agus ar fhad na heitilte.

Céard a tharlóidh mura gcuirfidh an aerlíne cabhair ar fáil dom agus moill ar m'eitilt? An bhfuil an paisinéir i dteideal aisíocaíocht a éileamh ón aerlíne i leith deochanna, bia agus glaonna gutháin?

Ní dhéantar tagairt shonrach dó seo sa Rialachán. Mar sin féin, thiocfadh sé salach ar mheon agus ar chuspóir an Rialacháin dá ndiúltódh aerlíne cúiteamh a thabhairt i leith caiteachas réasúnta ar earraí ba cheart di a sholáthar faoin Rialachán. Is tábhachtach féachaint don fhocal "réasúnta" anseo. Fiú mura gcomhlíonann an aerlíne a hoibleagáidí maidir leis an gcabhair ba cheart di a thabhairt faoin Rialachán, ní chiallaíonn sé sin gur cheart duit bheith ag súil le cúiteamh a fháil i leith béile mór murar mhair an mhoill ach trí huaire an chloig.

Mura dtugann an aerlíne an chabhair dá bhforáiltear sa Rialachán seo duit, ba cheart duit dul chomh fada le deasc cláraithe nó deasc bordála na haerlíne agus fógra i scríbhinn faoi do chearta de réir Airteagal 14 den Rialachán a iarraidh. Má dhiúltaítear sin a dhéanamh nó mura ndéanfaidh an aerlíne aon iarracht cabhair a thabhairt duit, ba cheart duit na hadmhálacha uile ar bhia, ar dheochanna agus ar ghlaonna a choimeád agus iad a chur faoi bhráid na haerlíne níos moille nó faoi bhráid an Choimisiúin um Rialáil Eitlíochta chun an Coimisiún a chur ar an eolas faoin sárú sin nó le go mbeidh siad agat le tabhairt do Chúirt na nÉileamh Beag má thograíonn tú caingean dlí a agairt leis na costais a fháil ar ais.

Barr

Cealú eitiltí - cearta paisinéirí aeir

Cé na cearta atá agam má chuirtear m'eitilt ar ceal?

Tá an chabhair atá ar fáil do phaisinéirí a gcuirtear a n-eitilt ar ceal leagtha amach in Airteagal 5 den Rialachán. Má chuirtear eitilt ar ceal, tá paisinéirí i dteideal aisíoc chostas iomlán an ticéid i leith na gcodanna sin den turas nár taistilíodh agus i leith na gcodanna sin den turas a taistilíodh más rud é nach bhfuil aon leas le baint as an eitilt a thuilleadh maidir le pleananna turais an phaisinéara, agus, más ábhartha, eitilt fillte chuig an gcéad phointe imeachta a luaithe is féidir nó turas malartach chuig an gceann scríbe a luaithe is féidir nó turas malartach ar chaoithiúlacht an phaisinéara chuig an gceann scríbe faoi réir suíocháin a bheith ar fáil.

Sa bhreis ar an méid sin, tá paisinéirí i dteideal béilí agus deochanna i gcoibheas réasúnta leis an am feithimh agus dhá ghlaoch gutháin, dhá fhacs nó dhá ríomhphost. Más ar an lá i ndiaidh lá na heitilte a bhí pleanáilte a tharlóidh an turas malartach, beidh paisinéirí i dteideal lóistín óstáin más gá fanacht thar oíche amháin nó níos mó nó más gá fanacht thar an dáta a bhí beartaithe ag an bpaisinéir. Ba cheart iompar a chur ar fáil idir an t-óstán agus an t-aerfort.

Murab ionann agus na cearta i gcás moille, tá paisinéirí a gcuirtear a n-eitilt ar ceal i dteideal cúiteamh airgid freisin. Braitheann an méid airgid ar fhad na heitilte. Ba cheart do na paisinéirí €250 a fháil más 1,500km nó níos lú fad na heitilte atá curtha ar ceal; €400 más mó ná 1,500km eitilt sa Chomhphobal a cuireadh ar ceal nó más idir 1,500km agus 3,500km eitilt nach bhfuil sa Chomhphobal agus €600 i gcás na n-eitiltí uile eile.

Is féidir na méideanna sin a laghdú 50% má thugtar tairiscint de thuras malartach don phaisinéir agus nuair nach mó ná ceithre huaire an chloig ó am teachta sceidealaithe na heitilte a cuireadh in áirithe an t-am teachta.

An bhfuil aon teorainn ama faoina gcaithfear aisíoc eitilte a íoc?

Foráiltear in Airteagal 8.1 nach mór aisíoc eitilte agus íocaíochtaí cúitimh dá bhforáiltear sa Rialachán a dhéanamh faoi cheann seacht lá in airgead tirim, trí aistriú leictreonach bainc, trí ordú bainc nó trí sheic bainc nó, ar chomhaontú sínithe an phaisinéara, i ndearbháin taistil agus/nó trí sheirbhísí eile.

Conas is féidir liom fad na heitilte a ríomh?

Ba cheart go gcuideodh an suíomh gréasáin seo a leanas leat fad na heitilte a ríomh: http://airportcitycodes.com/calcform.aspx.

Ní bheidh an cúiteamh sin iníoctha má fuair an paisinéir fógra seacht lá ar a laghad roimh an dáta imeachta maidir leis an gcealú eitilte nó fógra níos giorra ná seacht lá i gcás nach mbeidh ar an bpaisinéir imeacht níos luaithe ná uair an chloig roimh an am sceidealaithe agus i gcás nach mbainfidh sé ceann scríbe amach níos deireanaí ná dhá uair an chloig ón am sceidealaithe.

Samplaí

Cealú breis agus 14 lá roimh an dáta imeachta:

Fuair Aodh téacs ón aerlíne ag rá leis go bhfuil an eitilt a bheidh aige faoi cheann 16 lá curtha ar ceal. Níl aon cheart aige ar chúiteamh faoin Rialachán ach tig leis aisíoc ar chostas an ticéid a iarraidh.

Cealú idir 7 agus 14 lá roimh an dáta imeachta:

Fuair Cathal téacs ón aerlíne ag rá leis go bhfuil an eitilt a bheidh aige faoi cheann 10 lá curtha ar ceal. Tá sé i dteideal cúitimh mar gur cuireadh an eitilt ar ceal idir 7 agus 14 lá roimh an dáta imeachta agus imeoidh a eitilt dhá uair an chloig ar a laghad roimh an am imeachta sceidealaithe a chuir sé in áirithe agus bainfidh sé ceann scríbe amach ceithre huaire an chloig níos deireanaí ná an t-am teachta sceidealaithe a chuir sé in áirithe.

Cealú níos déanaí ná 7 lá roimh an dáta imeachta:

Fuair Pádraic téacs ón aerlíne ag rá leis go bhfuil an eitilt a bheidh aige faoi cheann dhá lá curtha ar ceal. Tá sé i dteideal cúitimh mar gur cuireadh an eitilt ar ceal níos déanaí ná 7 lá roimh an dáta imeachta agus imeoidh an eitilt nua breis agus uair an chloig roimh an am imeachta a chuir sé in áirithe agus bainfidh sé ceann scríbe amach dhá uair an chloig níos deireanaí ná an t-am teachta sceidealaithe a chuir sé in áirithe.

Tabhair faoi deara nach bhfuil aon dálaí eisceachtúla i gceist sna samplaí thuas.

An bhfuil dualgas ar an aerlíne cúiteamh a íoc mura bhfuil neart ar bith ag an aerlíne ar an gcealú?

Foráiltear in Airteagal 5.3 nach mbeidh dualgas ar an aeriompróir cúiteamh a íoc más féidir leis cruthúnas a thabhairt gur dálaí eisceachtúla nach bhféadfaí a sheachaint fiú dá ndéanfaí gach beart réasúnta ab fhéidir ba chúis leis an moill. Tugtar na samplaí seo a leanas de dhálaí eisceachtúla sa Rialachán: éagobhsaíocht pholaitíochta; drochaimsir; rioscaí slándála; easnaimh gan choinne i slándáil na heitilte; stailceanna a chuireann isteach ar oibriú aeriompróra agus cinntí bainistíochta aerthráchta.

An bhféadfaí a mheas gur dála eisceachtúil de réir bhrí Airteagal 5.3 é luaithreamhán bolcánach san aerspás?

Rialaigh Cúirt Bhreithiúnais an AE sa chás sin an 31 Eanáir 2013. Is é a rialaigh an Chúirt go bhfuil dualgas ar an aeriompróir cúram a chur ar fáil do phaisinéir ar cuireadh a eitilt ar ceal i ngeall ar dhálaí eisceachtúla ar nós dúnadh aerspáis de bharr phléascadh bholcán Eyjafjallajökull. Sa chás seo, Denise McDonagh v Ryanair C-12/11, dúirt an Chúirt Bhreithiúnais gurb é a chiallaíonn an dualgas atá ar aeriompróir cúram a chur ar fáil ná go bhfuil ar an aeriompróir deochanna agus béilí a chur ar fáil, saor in aisce, i gcoibhneas réasúnta leis an tréimhse feithimh. I gcásanna nuair is gá sin, beidh air lóistín óstáin agus iompar idir an t-óstán agus an t-aerfort, agus modh cumarsáide le tríú páirtithe, a chur ar fáil freisin. Tá dualgas ar an aeriompróir an oibleagáid sin a chomhlíonadh, fiú más dálaí eisceachtúla nach bhféadfaí a sheachaint dá ndéanfaí gach beart réasúnta ab fhéidir, ba chúis le cealú na heitilte.

Bhí Denise McDonagh ar dhuine de na paisinéirí a bhí ar eitilt idir Faro agus Baile Átha Cliath a bhí le fágáil an 17 Aibreán 2010. Cuireadh an eitilt sin ar ceal i ngeall ar an mbolcán a bhrúcht. Níor thosaigh eitiltí idir Éire agus an mór-roinn arís go dtí an 22 Aibreán 2010 agus ní raibh Denise McDonagh in ann filleadh ar Bhaile Átha Cliath go dtí an 24 Aibreán 2010. Níor chuir Ryanair aon chúram ar fáil di le linn na tréimhse sin. Chuir sí tús le himeachtaí dlí i gcoinne Ryanair, agus chuir sí ina leith go raibh dualgas ar an aerlíne cúiteamh de bheagnach €1,130 a íoc léi, sin suim a chlúdódh costais béilí, deochanna, lóistín agus iompair a bhí uirthi a íoc idir an 17 Aibreán agus an 24 Aibreán 2010.

Chuir Cúirt Dhúiche Chathrach Bhaile Átha Cliath ceist ar an gCúirt Bhreithiúnais. D'iarr sí soiléiriú ar an gCúirt Bhreithiúnais faoina bhfuil dúnadh aerspáis de bharr brúchtadh bolcánach cuimsithe faoin gcoincheap 'dálaí eisceachtúla', rud a chiallódh go mbeadh dualgas ar an aeriompróir cúram a chur ar fáil do phaisinéirí, nó an gcuimseofaí an cás sin faoi dhálaí eile nach ionann iad agus 'dálaí eisceachtúla', rud a chiallódh go mbeadh an t-aeriompróir díolmhaithe ón oibleagáid cúram a chur ar fáil do phaisinéirí.

Mar fhreagra ar an gceist sin, chinn an Chúirt go bhfuil dálaí áirithe, m.sh. dúnadh roinnt d'aerspás na hEorpa mar thoradh ar bhrúchtadh bolcánach mar a tharla in Eyjafjallajökull, cuimsithe faoi 'dhálaí eisceachtúla' agus nach bhfuil aeriompróirí díolmhaithe ón oibleagáid atá orthu cúram a chur ar fáil.

Iarradh ar Chúirt Bhreithiúnais an AE freisin rialú faoin gceist maidir lena mbeadh an oibleagáid cúram a chur ar fáil, i gcás den sórt sin, faoi réir srian ama agus/nó airgid, is é sin le rá an ar feadh tréimhse teoranta ama a mhair an oibleagáid cúram a chur ar fáil agus an raibh uasteorainn ann don mhéid costais a d'fhéadfaí a éileamh le linn na tréimhse feithimh.

Is é a d'fhreagair an Chúirt Bhreithiúnais nach bhfuil aon fhoráil ann i Rialachán AE maidir le haon srian, bíodh sé ina shrian ama nó ina shrian airgid, maidir leis an oibleagáid cúram a chur ar fáil do phaisinéirí ar cuireadh a n-eitilt ar ceal de bharr dálaí eisceachtúla. Is é a chiallaíonn sé sin go bhfuil an t-aeriompróir freagrach as cúram a chur ar fáil do phaisinéirí feadh na tréimhse iomláine a mbíonn ar na paisinéirí sin fanacht le turas malartach a fháil.

Má theipeann ar an aeriompróir cloí leis an oibleagáid cúram a chur ar fáil do phaisinéir aeir, ní fhéadfaidh an paisinéir sin aisíoc a fháil ach i leith na gcostas sin a bhí riachtanach, iomchuí agus réasúnta mar chúiteamh ar easnamh na haerlíne.

Samplaí

Bhí plean ag Pól eitilt abhaile go Baile Átha Cliathe ó Ghlaschú. Fuair sé téacs ag rá leis nach bhféadfadh a eitilt imeacht mar go raibh luaithreamhán bolcánach os cionn Bhaile Átha Cliath. Tá sé i dteideal aisíoc chostas iomlán a thicéid nó turas malartach a luaithe is féidir nó turas malartach ar a chaoithiúlacht féin. Tá sé i dteideal béilí agus deochanna i gcoibhneas réasúnta le fad na moille a chruthaigh an cealú. Tá sé i dteideal dhá ghlaoch gutháin nó dhá fhacs nó dhá ríomhphost. Más é an lá dar gcionn nó an tseachtain dar gcionn an turas malartach is luaithe atá ar fáil, tá sé i dteideal lóistín óstáin agus iompar idir an lóistín agus an t-aerfort go dtí go n-éireoidh leo turas malartach a eagrú.

Murar féidir leis an aerlíne deochanna, bia, lóistín, iompar go dtí an lóistín agus cumarsáid le tríú páirtithe a chur ar fáil dó, beidh sé i dteideal aisíocaíochta a fháil i leith costais réasúnta agus iomchuí.

Níl sé i dteideal an chúitimh airgid €250-€600 a íoctar i leith cealú arbh fhéidir é a sheachaint, mar gur féidir a mhaíomh gur dálaí eisceachtúla nárbh fhéidir a sheachaint ba chúis leis an gcealú.

An féidir le haerlíne brath i gcónaí ar "dheacrachtaí teicniúla" mar chúis cealaithe agus diúltú cúiteamh a íoc?

Ní féidir. Rialaigh Cúirt Bhreithiúnais an AE ar an gceist sin i Nollaig 2008 i gcás Wallentin Herman v Alitalia áit a dúradh nach féidir le haerlínte diúltú cúiteamh a íoc ach amháin má chealaítear eitilt de bharr fadhabanna teicniúla nuair a eascraíonn an fhadhb ó eachtraí nach mbaineann go dlúth, de bharr a nádúir nó a dtionscnaimh, le gnáthchleachtadh ghníomhaíocht an aeriompróra lena mbaineann agus nach bhfuil neart ar bith aige orthu.

Cad é an difríocht idir moill agus cealú?

Déantar cealú a shainmhíniú sa Rialachán in Airteagal 2: "nuair nach n-oibrítear eitilt a bhí beartaithe roimhe sin agus a raibh áit amháin ar a laghad curtha in áirithe inti". Ní thugtar aon sainmhíniú ar mhoill sa Rialachán agus ní fhoráiltear ann gurb ionann moill d'fhad áirithe agus cealú. Chun treoir a thabhairt, moltar gur cealú é aon athrú ar uimhir eitilte nuair a tharlaíonn moill freisin.

Má chaillim an chéad dá lá de mo laethanta saoire de bharr m'eitilt a bheith ar ceal, an féidir liom costas an lóistín a éileamh ar an aerlíne?

Faoi Airteagal 14 den Rialachán, is féidir le paisinéirí nár thug suas a suíocháin go deonach (a dhiúltaíonn dul ar bord go deonach) éileamh breise a dhéanamh ar chúiteamh. Is sna cúirteanna náisiúnta a dhéantar na héilimh sin. I bhfianaise an méid airgid atá i gceist, d'fhéadfaí formhór na n-éileamh a thabhairt os comhair Chúirt na nÉileamh Beag a dhéileálann le héilimh atá níos ísle ná €2,000.

Faoi Choinbhinsiún Montréal, lena rialaítear dliteanas na haerlíne, dlitear den aerlíne "gach damáiste a bhaineann le moill" go dtí 4,150 ceart speisialta tarraingthe (CST) (€4,796 an 6ú Bealtaine 2010) ar a mhéad. Ní bheidh an aerlíne faoi dhliteanas, áfach, má thugann sí cruthúnas go ndearna sí gach beart réasúnta a d'fhéadfaí a dhéanamh leis an damáiste a sheachaint nó go raibh sé dodhéanta na bearta sin a dhéanamh. Dá mba fhadhbanna teicniúla a bhaineann go dlúth le gnáthchleachtadh ghníomhaíocht na haerlíne ba chúis leis an gcealú, d'fhéadfaí a mhaíomh go bhféadfaí éileamh a dhéanamh ar chostais an lóistín nár úsáideadh. Dá mba luaithreamhán bolcánach san aerspás ba chúis leis an gcealú, áfach, gach seans nach mbeadh an aerlíne faoi dhliteanas faoi Choinbhinsiún Montréal.

Mar shampla

Bhí sé beartaithe ag Micheál agus a chéile, Máire, eitilt ó Bhaile Átha Cliath go Londain dá gcomóradh lae pósta. Bhí óstán sócúil curtha in áirithe acu don dhá oíche a mbeadh siad i Londain. An tráthnóna a bhí siad le n-imeacht, cuireadh an eitilt ar ceal. Ghearr an t-óstán an praghas iomlán as an gcéad oíche mar nár leor an fógra a thug siad le haisíoc a fháil. Dhiúltaigh an aerlíne costas an óstáin a íoc ar ais leo cé gur fhill Micheál agus Máire ar an mbaile i mBaile Átha Cliath agus iad ag feitheamh le scéala an imeodh nó nach n-imeodh an eitilt agus níor iarr siad ar an aerlíne íoc as lóistín oíche a raibh siad ina theideal. Rinne siad iarracht an costas sin a éileamh ón árachas ach tugadh le fios dóibh nach raibh aon chlúdach árachais acu ina leith sin. Tá súil acu an aerlíne a thabhairt chun na cúirte leis an gcostas lóistín €500 a fháil ar ais.

Sin caingean dlí is féidir le Micheál agus Máire a agairt iad féin, gan aturnae, os comhair Chúirt na nÉileamh Beag in Éirinn mar go bhfuil an luach níos ísle ná €2,000. Is féidir breis sonraí faoi Chúirt na nÉileamh Beag a fháil ar an suíomh gréasáin seo a leanas: http://www.courts.ie/Courts.ie/Library3.nsf/pagecurrent/C9A6DFDC008962218025721B00553F3B?opendocument&l=eny

Sula gcuirfidh Micheál agus Máire tús leis an nós imeachta sin, áfach, ba cheart dóibh smaoineamh faoin seans atá acu bua a fháil. Cé go gceapann siadsan gur míchóir a bhí ann, ní bheidh an aerlíne faoi dhliteanas más féidir léi cruthúnas a thabhairt go ndearna sí gach beart a d'fhéadfadh sí a dhéanamh go réasúnta leis an damáiste a sheachaint nó gur dhodhéanta na bearta sin a dhéanamh.

Barr

Cealú eitiltí agus saoirí láneagraithe (saoirí pacáiste)

Cé na cearta atá agam má chuirtear m'eitilt ar ceal agus mé ag taisteal ar shaoire láneagraithe?

Más cuid de shaoire láneagraithe an eitilt a cuireadh ar ceal, tá cearta breise agat faoi Threoir 90/314/CEE um Thaisteal Láneagraithe. Tá ceart agat aisíoc an phacáiste iomláin a iarraidh, an eitilt agus an lóistín agus cabhair má tá tú sáinnithe san áireamh.

Ceapadh an Treoir sin le tomhaltóirí a cheannaíonn conradh taistil láneagraithe san AE a chosaint. Folaíonn sí díol comhsheirbhísí réamheagraithe: Cumhdaítear na tomhaltóirí nuair a dhíoltar dhá cheann ar a laghad de na seirbhísí sin, nó nuair a thairgtear iad le díol, ar phraghas uileghabhálach agus má chlúdaíonn an tseirbhís tréimhse níos faide ná 24 uair an chloig nó má tá lóistín thar oíche san áireamh.

Tá rialacha sa Treoir maidir le dliteanas na n-eagraithe agus na miondíoltóirí saoirí láneagraithe, agus tá orthu freagracht a ghlacadh as feidhmíocht na seirbhísí a thairgeann siad. Tá roinnt eisceachtaí ann, cásanna "force majeure" mar shampla, nó dálaí cosúla nárbh fhéidir a thuar ná a shárú. Mar sin féin, fiú sna cásanna sin, tá dualgas ar an eagraí na hiarrachtaí is fearr is féidir a dhéanamh le teacht i gcabhair ar na tomhaltóirí.

Forordaíonn an Treoir rialacha maidir leis an eolas nach mór a thabhairt do na tomhaltóirí i dtráthanna éagsúla. Tá ceanglais shonracha ann maidir le hinneachar bróisiúr, sna cásanna sin ina n-eisítear a leithéidí. Mar shampla, ní mór an méid seo a leanas a thabhairt le fios go soiléir agus go cruinn ar aon bhróisiúr a chuirtear ar fáil don chustaiméir: an praghas, an ceann scríbe, an cúrsa taistil, na modhanna iompair, an cineál cóiríochta, plean béilí, ceanglais pasanna agus víosaí, gnásanna sláinte, amchlár íocaíochta agus an spriocdháta faoina gcuirfear custaiméirí ar an eolas i gcás cealú.

Tá na tomhaltóirí i dteideal an conradh a chur ar ceal má dhéanann an t-eagraí iarracht gnéithe bunúsacha de na socruithe a comhaontaíodh a athrú. Ní fhéadfar an praghas atá luaite sa chonradh a ardú sa tréimhse 20 lá roimh an imeacht.

Tá forálacha sa Treoir freisin lena sonraítear cearta na dtomhaltóirí más rud é, tar éis an imeachta, nach gcuirtear líon suntasach de na seirbhísí atá luaite sa chonradh ar fáil nó má theipeann ar an eagraí agus/nó ar an miondíoltóir feidhmiú de réir na n-oibleagáidí a thig ón gconradh.

Tá forálacha ann freisin a bhaineann leis an tslándáil atá le cur ar fáil ag tionscnóirí turais agus le haisíocaíocht an chostais agus le haisdúichiú na dtomhaltóirí i gcás dhócmhainneacht an tionscnóra.

Barr

Árachas taistil

Cén teorainn atá le dliteanas mo chuideachta árachais i leith caillteanas a thabhaím má dhúntar aerspás de dheasca luaithreamhán bolcánach?

Baineann an cheist seo go sonrach leis an gconradh atá agat leis an gcuideachta árachais. Beidh ort téarmaí agus coinníollacha an pholasaí árachais a léamh. Dhiúltaigh roinnt cuideachtaí árachais na caillteanais sin a sheasamh mar go n-eisiatar a leithéid d'eachtra ón bpolasaí mar thubaiste nádúrta nó de bhrí nach bhfuil aon tagairt shonrach déanta dó sa pholasaí. Beidh le feiceáil an dtabharfaidh caingne atá os comhair na gcúirteanna faoi láthair soiléiriú ar dhliteanas na gcuideachtaí árachais i leith luaithreamhán bolcánach.

Barr

Diúltú dul ar bord

Cad is brí le diúltú dul ar bord?

Is é an sainmhíniú a thugtar in Airteagal 2 ar Dhiúltú dul ar bord nuair a dhiúltaítear paisinéirí a iompar ar eitilt cé gur tháinig siad i láthair don bhordáil faoi na coinníollacha a leagadh síos ach amháin má tá cúiseanna réasúnta ann diúltú dóibh dul ar bord, amhail cúiseanna sláinte, sábháilteachta nó slándála, nó doiciméadacht taistil neamhleor.

Tá plé ar Dhiúltú dul ar bord in Airteagal 4 den Rialachán. Má tá súil réasúnta ag aerlíne go mbeidh orthu diúltú do dhaoine dul ar bord, iarrfaidh siad i dtosach ar dhaoine deonacha a n-áirithintí a thabhairt suas mar mhalairt ar shochair eile a bheidh le comhaontú idir an paisinéir lena mbaineann agus an aerlíne. Mura bhfuil a ndóthain daoine deonacha ann a thagann i láthair le go bhféadfaidh na paisinéirí eile dul ar bord, féadfaidh an aerlíne diúltú do phaisinéirí dul ar bord in aghaidh a dtola.

Mar shampla

Tagann Eibhlín go dtí an deasc cláraithe dá heitilt ó Shligeach go Baile Átha Cliath. Tagann sí i láthair in am. Cloiseann sí fógra go bhfuil an aerlíne ag lorg daoine deonacha lena suíocháin ar an eitilt a thabhairt suas agus taisteal ar eitilt níos déanaí de bharr ró-áirithintí ar an eitilt sin. Níl ach beirt paisinéirí toilteanach teacht i láthair. Roghnaítear Eibhlín ansin le feitheamh ar an gcéad eitilt eile. Tá cearta aici faoin Rialachán. Cuir an cás sin i gcomparáid le cás ina dtagann Eibhlín i láthair ag an deasc cláraithe gan aon aitheantas i bhfoirm grianghraif agus go ndiúltaítear di dul ar bord. Sa dara cás sin, níl sí i dteideal aon chabhrach faoin Rialachán.

Cad é an chabhair a thugtar do phaisinéirí a ndiúltaítear dóibh dul ar bord in aghaidh a dtola?

Tá paisinéirí a ndiúltaítear dóibh dul ar bord in aghaidh a dtola i dteideal an chúitimh chéanna agus paisinéirí ar cuireadh a n-eitiltí ar ceal. Tá paisinéirí i dteideal aisíoc chostas iomlán an ticéid i leith na gcodanna sin den turas nár taistilíodh agus i leith na gcodanna sin den turas a taistilíodh más rud é nach bhfuil aon leas le baint as an eitilt a thuilleadh maidir le pleananna turais an phaisinéara, agus, más ábhartha, eitilt fillte chuig an gcéad phointe imeachta a luaithe is féidir nó turas malartach chuig an gceann scríbe a luaithe is féidir nó turas malartach ar chaoithiúlacht an phaisinéara chuig an gceann scríbe faoi réir suíocháin a bheith ar fáil.

Sa bhreis ar an méid sin, tá paisinéirí i dteideal béilí agus deochanna i gcoibheas réasúnta leis an am feithimh agus dhá ghlaoch gutháin, dhá fhacs nó dhá ríomhphost. Más ar an lá i ndiaidh lá na heitilte a bhí pleanáilte a tharlóidh an turas malartach, beidh paisinéirí i dteideal lóistín óstáin más gá fanacht thar oíche amháin nó níos mó nó más gá fanacht thar an dáta a bhí beartaithe ag an bpaisinéir. Ba cheart iompar a chur ar fáil idir an t-óstán agus an t-aerfort.

Tá paisinéirí i dteideal cúiteamh airgid freisin. Braitheann an méid airgid ar fhad na heitilte. Ba cheart do na paisinéirí €250 a fháil más 1,500km nó níos lú fad na heitilte atá curtha ar ceal; €400 más mó ná 1,500km eitilt sa Chomhphobal a cuireadh ar ceal nó más idir 1,500km agus 3,500km eitilt nach bhfuil sa Chomhphobal agus €600 i gcás na n-eitiltí uile eile.

Is féidir na méideanna sin a laghdú 50% má thugtar tairiscint de thuras malartach don phaisinéir agus nuair nach mó ná ceithre huaire an chloig ó am teachta sceidealaithe na heitilte a cuireadh in áirithe an t-am teachta.

Cad a tharlaíonn má dhiúltaítear dom dul ar bord toisc gur athsceidealadh m'eitilt de dheasca stailce ag an aerfort cúpla lá roimhe sin?

Nuair atáthar ag caint ar dhiúltú do dhuine dul ar bord, ní bhaineann sin le ró-áirithintí amháin, ach d'fhéadfadh sé tarlú ar chúiseanna oibríochtúla freisin mar shampla. Dhearbhaigh Cúirt Bhreithiúnais an AE an pointe sin i gCás C-22/11 Finnair Oyj v Timy Lassooy. Déantar foráil i Rialachán 261/2004/CE maidir le cásanna inar féidir le hiompróir diúltú do dhuine dul ar bord. Cé is moite de na cásanna sin, tá paisinéirí i dteideal cúiteamh a fháil láithreach, aisíoc chostas a dticéad a fháil nó turas malartach chuig a gceann scríbe agus cúram a fháil agus iad ag fanacht ar eitilt níos déanaí.

Bhí eitilt curtha in áirithe ag Séarlas do 11.40 an 30 Iúil 2011. De dheasca stailce ag an aerfort óna raibh an eitilt ag imeacht, chuir an aerlíne an eitilt ag 11.40 an 29 Iúil 2011 ar ceal. Ionas nach mbeadh ar phaisinéirí na heitilte sin fanacht rófhada, rinne an aerlíne athsceidealú ar na heitiltí ina dhiaidh sin. Dá bhrí sin, iompraíodh go leor de na paisinéirí ón eitilt sin ar an eitilt ag 11.40 an lá dar gcionn. De thoradh an athsceidealaithe, bhí ar roinnt paisinéirí, Séarlas ina measc, a bhí in ainm is dul ar an eitilt ag 11.40 an 30 Iúil, dul ar eitilt níos déanaí an lá sin ag 21.00. Dhiúltaigh an aerlíne cúiteamh ar bith a thabhairt dó as an moill sin.

Bunaithe ar chás Lassooy thuas, tá Séarlas i dteideal cúiteamh a fháil toisc gur inchurtha an cás in raibh sé le diúltú dó dul ar bord de dheasca ró-áirithintí ag an iompróir ar chúiseanna eacnamaíocha.

Cad a tharlaíonn má dhiúltaítear dom dul ar bord nasceitilte de dheasca moille ar an gcéad eitilt, arbh é an aerlíne ba chúis léi?

Dhearbhaigh an Chúirt Bhreithiúnais i gCás C-321/11 (German Rodriguez Cachafeiro, Maria de los Reyes Martinez-Reboredo Varela-Villamor v Iberia Lineas Aereas de Espana SA) nach mór cúiteamh a thabhairt do phaisinéirí ar nasceitiltí má dhiúltaítear dóibh dul ar bord de dheasca moille ar an gcéad eitilt, arbh é an aerlíne ba chúis léi.

Mar shampla

Cheannaigh Aodh ticéid aerlíne ón aerlíne do thuras ina raibh dhá nasceitilt. Ag an deasc cláraithe, cláraíodh a chuid bagáiste le dul ar aghaidh go díreach chuig an gceann scríbe agus tugadh dhá chárta bordála dó don dá eitilt a bhí aige ina dhiaidh sin. Bhí moill uair go leith ar an gcéad eitilt. In ainneoin na moille sin, bhí Aodh ag an ngeata imeachta don ghlao deiridh do na paisinéirí. Diúltaíodh dó dul ar bord ar bhonn nach raibh sé i láthair in am agus mar sin go raibh a shuíochán tugtha do phaisinéir eile.

Bhí Aodh i dteideal cúiteamh a fháil láithreach, aisíoc chostas a thicéid a fháil nó turas malartach chuig a cheann scríbe agus cúram a fháil agus é ag fanacht ar eitilt níos déanaí.

Rinneadh cás a nasceitiltí a shoiléiriú tuilleadh i gCás C-11/11 (Air France SA v Heinz-Gerke Folkerts and Luz-Tereza Folkerts). Sa chás sin, bhí moill ar an gceann scríbe a bhaint amach. Chinn Cúirt Bhreithiúnais an AE nach mór cúiteamh a thabhairt do phaisinéir ar nasceitiltí díreacha i gcás ina gcuirtear moill air ag an bpointe imeachta ar feadh tréimhse faoi bhun na dteorainneacha atá sonraithe sa Rialachán, ach go mbaineann sé ceann scríbe amach trí uair a chloig ar a laghad níos déanaí ná mar a bhí sceidealaithe. Ní gá íostréimhse moille ag an bpointe imeachta chun cúiteamh a fháil.

An féidir leis an aerlíne coinníoll lena n-eisiafaí eitilt áirithe ón Rialachán a áireamh sna téarmaí agus sna coinníollacha?

Ní féidir. Tá an méid sin leagtha amach go soiléir in Airteagal 15 den Rialachán.

Athbhreithniú ar Rialachán 261/2004/CE

An bhfuil sé beartaithe an reachtaíocht seo a thabhairt cothrom le dáta nó a leasú?

I mí an Mhárta 2013, d'fhógair an Coimisiún Eorpach pacáiste beart lena chinntiú go bhfuil cearta nua agus cearta níos fearr ag paisinéirí aeir i dtaobh faisnéis, cúnamh agus turas malartach a fháil i gcás iad a bheith sáinnithe ag an aerfort. Tá sé beartaithe na nósanna imeachta gearáin agus na bearta forfheidhmiúcháin a fheabhsú chun go mbeidh paisinéirí in ann na cearta a bhfuil siad ina dteideal a chur i bhfeidhm. Le tuilleadh eolais a fháil, féach ar - http://europa.eu/rapid/press-release_MEMO-13-203_ga.htm#PR_metaPressRelease_bottom

Barr

Aerthaisteal do dhaoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe nó a bhfuil riachtanais speisialta acu

An bhfuil aon lamháltais speisialta faoin Rialachán do dhaoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe nó a bhfuil riachtanais speisialta acu?

Tá. Foráiltear in Airteagal 11 den Rialachán gur cheart do na haeriompróirí tosaíocht a thabhairt do dhaoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe agus do dhaoine nó do mhadraí seirbhíse creidiúnaithe atá mar thionlacan acu agus do pháistí gan tionlacan.

Má tharlaíonn moill nó cealú nó diúltú dul ar bord do dhuine de na daoine sin, ba cheart go mbeadh ceart cúnaimh acu faoin Rialachán a luaithe is féidir.

Ina theannta sin, foráiltear i Rialachán (CE) Uimh. 1107/2006 go bhfuil cearta ar leith ag daoine faoi mhíchumas agus ag daoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe le linn dóibh bheith ag taisteal le haeriompróir. Is é is cuspóir don Rialachán sin a chinntiú go bhfuil deiseanna taistil ag na paisinéirí sin atá inchomparáide leis na deiseanna taistil atá ag daoine eile.

Cad iad na cearta sin?

Seo roinnt de na cearta sin:

  • An ceart chun neamh-idirdhealaithe le linn áirithint a dhéanamh agus ticéad a cheannach
  • An ceart chun taistil ar an mbonn céanna le gach paisinéir eile
  • An ceart faisnéis a fháil faoi na rialacha sábháilteachta atá i bhfeidhm ag na haeriompróirí
  • An ceart cúnamh saor in aisce a fháil ag an aerfort agus ar bord aerárthaigh
  • An ceart dhá phíosa de threalamh gluaiseachta a iompar saor in aisce

Le gur féidir le paisinéirí faoi mhíchumas agus paisinéirí a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe leas a bhaint as na cearta sin, ba cheart an méid seo a leanas a bheith ar eolas acu:

Is ríthábhachtach do chuid riachtanas cúnaimh a thabhairt le fios don aerlíne, don ghníomhaire taistil nó don tionscnóir turais 48 uair an chloig ar a laghad roimh imeacht na heitilte. Cuirfear comhlachtaí bainistíochta na n-aerfort ar an eolas dá réir sin agus beidh freagracht orthu cúnamh a thabhairt duit suas go dtí geata an aerárthaigh agus go dtí do shuíochán; is ar na haerlínte a thitfidh an fhreagracht sin ina dhiaidh sin. Tá an cúnamh sin saor in aisce.

Cé nach bhfuil sé éigeantach fógra a thabhairt roimh ré, moltar é a dhéanamh, mar sin féin, lena chinntiú go bhféadfaidh na soláthraithe seirbhíse (bainisteoirí aerfoirt agus aeriompróirí) an cúnamh is oiriúnaí do do riachtanais agus do dhálaí do thurais a eagrú duit.

Ní mór aon chathaoir rotha leictreach nó aon mhíreanna eile a d'fhéadfadh a bheith contúirteach agus a bheidh le hiompar a thabhairt le fios don aeriompróir 48 uair an chloig roimh ré ar a laghad.

Tá breis eolais faoi do chearta faoi Rialachán 1107/2006/CE le fáil ar an suíomh gréasáin seo: http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=MEMO/12/422&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en

Barr

Bagáiste

Cé na cearta atá agam má chailltear nó má chuirtear moill ar mo bhagáiste?

Déantar cur síos i gCoinbhinsiún Montréal ar bhagáiste atá caillte nó a bhfuil moill air. Faoin gCoinbhinsiún sin a corpraíodh i ndlí an AE faoi Rialachán 889/2002/CE, tá an méid is mó dliteanais faoina bhféadfaidh aerlíne a bheith i gcás bagáiste atá caillte nó a bhfuil moill air teoranta ag 1,000 ceart speisialta tarraingthe (CST) in aghaidh an phaisinéara. Beidh luach éagsúil ar CST gach lá agus tá sé nasctha leis na rátaí malairte. Mar shampla, bhí luach €1,232.67 ar 1,000 CST an 16 Iúil 2012.

Rinneadh an teorainn 1,000 CST sin i leith bagáiste atá caillte, a bhfuil moill air, a ndearnadh damáiste dó nó atá scriosta a dhearbhú i gcinneadh ó Chúirt Bhreithiúnais an AE an 6 Bealtaine, i gcás Walz v Clickair SA, inar fhógair an Chúirt nach mór an teorainn 1,000 CST (€1134.71) sin a thuiscint mar dhamáiste ábharthach agus neamhábharthach.

Má tá an bagáiste caillte, scriosta, má tá moill air nó má rinneadh damáiste dó, ní mór don phaisinéir gearán i scríbhinn a chur chuig an aeriompróir a luaithe is féidir. I gcás damáiste a rinneadh do bhagáiste cláraithe, ní mór don phaisinéir gearán i scríbhinn a dhéanamh faoi cheann seacht lá, agus i gcás moille faoi cheann 21 lá, ón dáta ar cuireadh an bagáiste ar fáil don phaisinéir.

I gcás bagáiste a bhfuil moill air, tá an t-aeriompróir faoi dhliteanas i leith aon damáiste ach amháin má rinne sé gach beart réasúnta arbh fhéidir leis chun an damáiste sin a sheachaint nó má bhí sé dodhéanta na bearta sin a dhéanamh. Tá an dliteanas i leith bagáiste a bhfuil moill air teoranta ag 1,000 CST (an tsuim choibhéiseach san airgeadra áitiúil).

Tá aerlínte áirithe ann a thairgeann íocaíocht láithreach aonuaire in airgead tirim ag ráta réamhshocraithe le haon earraí éigeandála is gá a cheannach a chúiteamh go dtí go seachadfar an bagáiste a bhfuil moill air. Tá aerlínte eile ann a íocann méid réamhshocraithe in aghaidh an lae, go dtí líon uasta laethanta.

Tá aerlínte eile ann, áfach, nach ndéanann íocaíochtaí láithreach, ach a aisíocaíonn an paisinéir as aon earraí éigeandála a bhí air a cheannach agus is minic a bheidh ar an bpaisinéir na hadmhálacha a thaispeáint.

Murar tugadh do bhagáiste ar ais duit tar éis 21 lá i ndiaidh d'eitilte, ba cheart don aerlíne déileáil leis an gcás mar bhagáiste caillte agus an t-éileamh uait a shocrú ar an mbonn sin.

Mar shampla

D'eitil Áine ó Bhaile Átha Cliath go La Rochelle i gcomhluadar cairde ar feadh saoire cúig lá. Ar an drochuair, ní raibh tásc ná tuairisc ar a bagáiste nuair a tháinig sí go dtí an timpeallán bagáiste agus dúirt an aerlíne léi go ndéanfaidís gach iarracht lorg an bhagáiste a fháil agus go dtabharfaidís ar ais di é a luaithe arbh fhéidir. Chaith Áine cúig lá sa Fhrainc ag feitheamh ar a bagáiste ach níor tháinig sé. Rinneadh an bagáiste a sheachadadh chuig an mbaile seacht lá i ndiaidh dó dul amú. Chuir sí éileamh ar €500 isteach mar go raibh sí den tuairim gur suim réasúnta a bhí ann a chlúdódh na costais éigeandála a raibh uirthi íoc astu agus í sa Fhrainc. Thairg an aerlíne €30 di mar chúiteamh ar an ábhar gur bagáiste é a raibh moill air agus nach raibh caillte.

Tá sé tábhachtach go mbeadh Áine ar an eolas cé go bhforáiltear i gCoinbhinsiún Montréal gur 1,000 CST an t-éileamh is mó is féidir léi a dhéanamh, nach bhfuil aon chinnteacht ann go n-éireoidh lena héileamh má thugann sí an aerlíne os comhair Chúirt na nÉileamh Beag leis an difríocht idir a héileamh agus an tsuim a thairg an aerlíne di a fháil ar ais, mar nach bhfuil aon rialacha soiléire ann maidir le dliteanas i leith bagáiste a bhfuil moill air.

Cad a tharlaíonn i gcás bagáiste caillte?

Is faoi dhliteanas an aeriompróra aon scrios, cailleadh nó damáiste a dhéantar do bhagáiste go dtí luach 1,000 CST (an tsuim choibhéiseach san airgeadra áitiúil). I gcás bagáiste cláraithe, is faoi dhliteanas an aeriompróra atá sé fiú mura bhfuil an locht air féin, ach amháin i gcás bagáiste a bhí lochtach. I gcás bagáiste nach bhfuil cláraithe, níl an t-aeriompróir faoi dhliteanas ach amháin má tá an locht air féin.

Is é atá leagtha síos i gCoinbhinsiún Montréal go bhfuil dualgas ar an aerlíne, tar éis tréimhse 21 lá, déileáil le bagáiste a raibh moill air amhail is gur bagáiste caillte é. Le linn don aerlíne do éileamh a mheas, d'fhéadfadh sí liosta de na míreanna a bhí sa bhagáiste a chuaigh amú a iarraidh ort, maille leis na hadmhálacha bunaidh. 1,000 CST an dliteanas is mó faoinar féidir leis an aerlíne a bheith.

An féidir liom éileamh a dhéanamh ar m'árachas baile nó taistil?

B'fhéidir go bhféadfá socrú níos fearr a fháil ón árachas taistil nó baile atá agat féin, fiú agus an t-anbharr ar an bpolasaí curtha san áireamh.

Beidh fianaise den chaillteanas nó den damáiste ag teastáil ón árachóir. D'fhéadfadh sé go mbeadh ort an damáiste a thabhairt le fios do na póilíní áitiúla, taobh istigh de 24 uair an chloig, más féidir. Má bhí ort na míreanna riachtanacha a cailleadh a athsholáthar, mar shampla earraí maisíochta nó éadaí, bí cinnte agus admhálacha a fháil, mar go mbeidh ort cóipeanna a thabhairt don árachóir. Iarr admháil i gcónaí i gcás seirbhísí riachtanacha a mbeidh ort íoc astu.

An bhfuil aon teorainn ama faoinar gá éileamh a dhéanamh?

Má tá an bagáiste caillte, scriosta, má tá moill air nó má rinneadh damáiste dó, ní mór don phaisinéir gearán i scríbhinn a chur chuig an aeriompróir a luaithe is féidir. I gcás damáiste a rinneadh do bhagáiste cláraithe, ní mór don phaisinéir gearán i scríbhinn a dhéanamh faoi cheann seacht lá, agus i gcás moille faoi cheann 21 lá, ón dáta ar cuireadh an bagáiste ar fáil don phaisinéir.

Cad a tharlaíonn i gcás bagáiste a ndearnadh damáiste dó nó i gcás míreanna atá ar iarraidh ó mo bhagáiste?

Má rinneadh damáiste don bhagáiste, is minic a iarrfaidh an t-aeriompróir ort meastachán i scríbhinn a thabhairt ar an gcostas a bheidh ar dheisiú an bhagáiste.

Má chuaigh míreanna ar iarraidh ón mbagáiste, is minic a bhíonn sé an-deacair aon chúiteamh a fháil, mar go bhfuil sé dodhéanta, nó geall leis, a chruthú go raibh na míreanna sin sa bhagáiste a chéaduair.

Cad a dhéanfaidh mé má tá gearán ginearálta agam faoi bhagáiste nó faoi aerthaisteal?

Má tá fadhb agat agus má theastaíonn uait gearán a dhéanamh:

-       Déan iarracht labhairt le duine éigin ar an láthair. B'fhéidir go mbeidís in ann an fhadhb a réiteach ar an toirt.

-       Mura bhfuil tú sásta fós, faigh amach cén duine atá freagrach as an gciotaí a rinneadh. (B'fhéidir nach é an aerlíne í).

-       Breac síos ainmneacha na mball foirne, na hamanna agus aon eolas ábhartha eile. B'fhéidir go mbeadh sé úsáideadh, freisin, ainmneacha agus seoltaí paisinéirí eile a chonaic an ciotaí a fháil.

-       Cuir do ghearán i scríbhinn. Tabhair achoimre ar an gciotaí a rinneadh. Tabhair le fios an réiteach atá uait. Má tá cúiteamh uait, tabhair an méid sin le fios, maille leis an tsuim a bhfuil tú ag súil leis.

-       Bí ionraic agus cloígh leis na fíricí. Seol do litir chuig an roinn caidrimh le custaiméirí de chuid na heagraíochta a bhfuil tú ag déanamh gearán fúithi.

-       Mura bhfuil tú sásta leis an bhfreagra a fhaigheann tú ón roinn caidrimh le custaiméirí, tig leat an gearán a chur chuig údarás níos airde. D'fhéadfá an cás a phlé leis an Lárionad Eorpach do Thomhaltóirí; ná dearmad gur féidir leat an t-éileamh a thabhairt os comhair Chúirt na nÉileamh Beag.

-       Coimeád cóip de gach comhfhreagras. Seol cóipeanna de na ticéid nó de na hadmhálacha i dteannta na chéad litreach gearáin. Coimeád na bunchóipeanna go dtí go bhfaighidh tú gealltanas aisíocaíochta i scríbhinn (ach amháin más féidir leat dul chuig an ngníomhaire taistil nó oifig na haerlíne tú féin, agus an aisíocaíocht a fháil ar an toirt).

Barr

Leachtanna ar eitiltí

Cad iad na rialacha faoi láthair maidir le leachtanna a iompar ar eitiltí?

Níl cead ach coimeádáin 100ml nó níos lú de leachtanna, glóthacha, taosanna, lóiseanna agus cosmaidí a iompar trí na pointí criathraithe slándála in aerfoirt an Aontais Eorpaigh. Ní mór na míreanna sin a thabhairt i láthair ag na pointí criathraithe slándála i mála trédhearcach in-athdhúnta nach mó ná lítear amháin an toilleadh ann .i. 20cmx20cm.

Baineann na rialacha sin freisin le huisce agus deochanna eile, cannaí aerasóil agus earraí maisíochta eile amhail taos fiacla, glóthach ghruaige, snas béil agus uachtair.

Tá dhá eisceacht ann ó na rialacha sin: bia naíonáin a bheidh ag teastáil le linn na heitilte agus cógais leighis a bheidh ag teastáil le linn na heitilte. Ní mór na míreanna sin a chur i mála trédhearcach in-athdhúnta ar leith agus iad a thabhairt i láthair leo féin sa limistéar criathraithe slándála.

Mar shampla

Is diaibéiteach í Cáit. Beidh sí ag taisteal ó Chnoc Mhuire go Lanzarote. Tá eolas uaithi faoin tslí leis an inslin a bheidh uirthi a thabhairt ar bord don eitilt ceithre huaire a phacáil.

Ba cheart do Cháit dhá mhála thrédhearcacha in-athdhúnta nach mó ná lítear amháin an toilleadh iontu a phacáil. Ba cheart di aon lóiseanna, glóthacha nó cosmaidí atá i gcoimeádáin 100ml nó níos lú a bheidh aici ina bagáiste cábáin a chur sa chéad mhála. Ba cheart di an inslin a chur sa dara mála agus é a thabhairt i láthair don phearsanra slándála le linn an chriathraithe slándála.

Má tá aon eolas breise uait faoi na srianta atá i bhfeidhm maidir le leachtanna ar eitiltí, amharc ar an suíomh gréasáin seo a leanas: http://ec.europa.eu/transport/air/security/security_en.htm

An bhfuil sé beartaithe an dlí sa réimse seo a athbhreithniú?

Tá. D'fhógair an AE sprioc shoiléir Aibreán 2013 chun na srianta ar leachtanna i mbagáiste cábáin a bhaint. Faoin sprioc sin, beidh ar gach aerfort san AE trealamh nua criathraithe a bheith acu le go bhféadfar leachtanna a bhfuil criathrú slándála déanta orthu a thabhairt ar bord i mbagáiste cábáin.

Idir an dá linn, ón 29ú Aibreán 2011, ar a dhéanaí, ceadófar mar bhagáiste cábáin leachtanna a ceannaíodh sa limistéar saor ó dhleacht in aerfoirt lasmuigh den AE nó ar bord aerlínte ó thíortha lasmuigh den AE atá pacáilte i málaí crioscaíldíonach agus déanfar criathrú slándála orthu.

Barr




Nuashonrú is déanaí: 15/05/2013  |Barr