Cosán nascleanúna

Tionchar bhallraíocht AE ar Éirinn
Print

Ní raibh breis agus leathchuid den daonra atá in Éirinn faoi láthair ar an saol nuair a chaith an náisiún vóta i bhfabhar dul isteach sa Chomhphobal Eacnamaíoch Eorpach (CEE) siar i 1972.

Gan aon amhras, ba í sin an chéim ba mhó a ghlac an tír ó bhain sí neamhspleáchas amach mar náisiún ach níl formhór an phobail aosta go leor le cuimhneamh ar an gcineál saoil a bhí ann in Éirinn sular ghlacamar le ballraíocht sa Chomhphobal.

Le dhá scór bliain anuas, chuidigh ballraíocht san Aontas Eorpach chun feabhas a chur ar bheagnach gach uile ghné de shaol na hÉireann – ár modhanna oibre, taistil agus siopadóireachta, cáilíocht ár gcomhshaoil, ár ndeiseanna foghlama agus an tslí a gceannaíonn agus a ndíolann lucht gnó a gcuid earraí agus seirbhísí.

Faoin am seo, déantar talamh slán de na hathruithe sin de thairbhe iad a bheith ina ndlúthchuid den ghnáthshaol atá againn inniu agus is mór an gar sin.

Fiú agus neamhspleáchas bainte amach againn don tír i bhfad sular ghlacamar le ballraíocht san Aontas Eorpach, i 1973 bhí Éire fós i dtuilleamaí na Ríochta Aontaithe ó thaobh geilleagair de agus bhí obair aici teacht i méadaíocht sa chomhphobal idirnáisiúnta.

Ní hamhlaidh atá a thuilleadh as siocair go bhfuil earraí á n-easpórtáil as Éirinn go tíortha ar fud an domhain agus tá tionchar anois aici ar imeachtaí domhanda toisc gur ball den Aontas Eorpach í.

Amharcaimis ar chuid de na dóigheanna ar chuidigh beartais, reachtaíocht agus maoiniú an Aontais Eorpaigh feabhas a chur ar shaol mhuintir na hÉireann.

Geilleagar agus Fostaíocht

  • Beirt fhear ag croitheadh lámh le chéile os comhair bhratach an Aontais Eorpaigh.De bharr Éire a bheith ina ball den Aontas Eorpach, éascaíodh go mór an t-athrú ó gheilleagar traidisiúnta, bunaithe ar an talmhaíocht, go geilleagar nua-aimseartha atá dírithe go mór ar thionscail ardteicneolaíochta agus ar easpórtálacha domhanda.
  • Ó chuaigh Éire isteach san Aontas Eorpach, is 'glanfhaighteoir' í de mhaoiniú ó chistí Eorpacha agus sin mar a bheidh go fóill fad agus a bheidh an plean airgeadais AE atá ann faoi láthair i bhfeidhm, an Creat Airgeadais Ilbhliantúil 2014-2020, i bhfeidhm. Go bunúsach, ciallaíonn sin gur mó a fhaighimid amach as cistí AE ná mar a chuirimid isteach iontu.
  • Díríonn AE isteach ar théarnamh geilleagrach trí infheistíocht a dhéanamh i bhfás agus i bhfostaíocht, mar shampla trí chiste a bhunú ar fiú na billiúin euro é chun dul i ngleic le dífhostaíocht daoine óga. Tá Baile Muna i mBaile Átha Cliath ar cheann d'ocht gceantar déag san Eoraip a roghnaíodh chun an Scéim Ráthaíochta don Aos Óg a thriail, scéim atáthar le cur i bhfeidhm i mBallstáit eile anois.
  • Is geilleagar beag oscailte atá i ngeilleagar na hÉireann atá ag brath go mór ar easpórtálacha. Toisc gur cuid de Mhargadh Aonair an Aontais Eorpaigh sinn, is fusa trádáil a dhéanamh ar mhargaí Eorpacha agus idirnáisiúnta araon.
  • As siocair go bhfuil geilleagar oscailte againn táimid leochaileach ó thaobh imeachtaí domhanda freisin, mar a bhí in 2008 le linn na géarchéime airgeadais. Mar sin féin, mar gheall ar fhreagairt na hEorpa ar an ngéarchéim sin agus toisc gur ball den Aontas Eorpach agus den limistéar euro sinn, is fearr an chosaint a bheidh againn in aghaidh clampar airgeadais as seo amach.
  • De bharr Éire a bheith ina ball den Aontas, bhí sí in ann na billiúin euro a mhealladh isteach sa tír trí infheistíocht dhíreach ón gcoigríoich, rud a chruthaigh cuid mhór post d'Éireannaigh. A bhuí le comhaontuithe idirnáisiúnta trádála AE tá sé níos éasca agus níos saoire ag easpórtálaithe na hÉireann freisin a n-earraí a dhíol ar mhargaí domhanda brabúsacha, mar shampla an Chóiré Theas, an Afraic Theas agus Meiriceá Láir.
  • Toisc gur saoránaigh den Aontas Eorpach sinn, is féidir le muintir na hÉireann dul chun cónaithe nó ag obair in aon Bhallstát eile, rud a chiallaíonn go bhfuil go leor deiseanna agus roghanna fostaíochta ann d'oibrithe na hÉireann.
  • Tá feabhas curtha ar chearta oibrithe trí rialacháin AE ina bhfuil bearta maidir le huaireanta oibre, dálaí oibre agus conarthaí a fheabhsú.
  • Mar gheall ar reachtaíocht Eorpach maidir le comhionannas san ionad oibre, tá fir agus mná na hÉireann i dteideal pá comhionann a fháil as an obair chéanna a dhéanamh, is gá caitheamh go comhionann agus go cothrom leo ag an obair agus tá teidlíocht ag mná ar shaoire mháithreachais.
  • Tá breis agus leathchuid de mhná na hÉireann (55.9%) fostaithe faoi láthair agus tá isteach agus amach le 35% díobh ag obair go páirtaimseartha. Siar sa bhliain 1973, tráth a chuaigh Éire isteach san Aontas Eorpach, ba mhná iad 25.4% den lucht saothair iomlán. Inniu, is mná iad 46% den lucht saothair.

Barr

Oideachas agus Oiliúint

  • Páiste ina shuí os comhair léarscáil na hEorpa agus leabhar ina lámh aigeChabhraigh maoiniú ó AE caighdeáin oideachais na hÉireann a fheabhsú agus chruthaigh sé a lán deiseanna le dul staidéar a dhéanamh thar lear.
  • Ón tráth a d'aontaigh Éire leis an Aontas Eorpach tá breis agus €6 billiún infheistithe ag Ciste Sóisialta na hEorpa (CSE) in oideachas, oiliúint agus cruthú fostaíochta in Éirinn. Is é CSE príomhionstraim airgeadais na hEorpa a thugann tacaíocht d'oibrithe agus don fhostaíocht. Tá an ciste ceaptha poist, oideachas agus oiliúint a chur ar fáil i gceantair atá faoi mhíbhuntáiste.
  • Faoin tionscamh nua Scéim Ráthaíochta don Aos Óg, infheisteofar suas le €8 billiún i bhfostaíocht, oiliúint agus oideachas do dhaoine óga faoi bhun 25 bliain d'aois san Eoraip. Tugadh maoiniú €302,000 cheana don Ballymun Youth Guarantee Scheme (Scéim Rathaíochta don Aos Óg i mBaile Muna) agus is ón gCoimisiún Eorpach a tháinig €250,000 de agus ó Rialtas na hÉireann a tháinig an €52,000 eile.
  • Maidir le saoránaigh na hÉireann a roghnaíonn tréimhse staidéir a dhéanamh thar lear, aithneofar a gcáilíochtaí Éireannacha ar fud an Aontais Eorpaigh anois faoin gCreat Eorpach um Cháilíochtaí.
  • I 1973, níor bhain ach 27,135 mac léinn Éireannacha oideachas tríú leibhéal amach. Faoi 2013 tháinig méadú ar an bhfigiúr sin go dtí 164,863. Má leanann patrúin oideachais orthu mar sin, gheobhaidh 89% de dhaoine óga na hÉireann cáilíocht ardteistiméireachta le linn a saoil. Tá oideachas tríú leibhéal bainte amach ag beagnach 60% de mhná na hÉireann atá idir 30 agus 34 bliain d'aois de réir figiúirí ó Eurostat in 2014.
  • D'fhreastal 2,782 mac léinn as Éirinn ar an áiméar staidéar a dhéanamh thar lear le linn 2012/13 mar chuid de Chlár Erasmus AE. Faoi Chlár Erasmus, clár a sheol an t-iarChoimisinéir Éireannach Peter Sutherland i 1985, is féidir le mic léinn tréimhse a chaitheamh ag staidéar in ollscoil i dtír eile san Eoraip.
  • Chuir Éire fáilte roimh 6,277 mac léinn ó thíortha eile san Aontas le linn 2012/13. Tá UCD, UCC agus UL ar chuid de na 100 ollscoil is mó a chuireann fáilte roimh mhic léinn ó thíortha eile san Eoraip.
  • In 2013, le linn Uachtaránacht na hÉireann ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh, thángthas ar chomhaontú faoi chiste nua Erasmus+ ar fiú €16 billiún é don oideachas, oiliúint, óige agus spórt. Cuideoidh an ciste leis na mílte mac léinn Éireannach staidéar, oiliúint, obair nó obair dheonach a dhéanamh thar lear.

Barr

Talmhaíocht

  • Feirmeoir agus a thréadIs tríd an gCreat Airgeadais Ilbhliantúil den chuid is mó a mhaoinítear an Comhbheartas Talmhaíochta (CBT). Tugann sé tacaíocht d'fheirmeoirí Éireannacha agus d'fhorbairt phobail tuaithe na tíre trí infheistíocht a dhéanamh i dtionscadail a chuireann feabhas ar dhálaí maireachtála faoin tuath agus cuidíonn sé le gnólachtaí faoin tuath bheith níos iomaíche.
  • Faigheann feirmeoirí Éireannacha íocaíochtaí díreacha a íoctar leo faoin gComhbheartas Talmhaíochta. Tá sé mar aidhm leis an maoiniú sin tacaíocht a thabhairt d'ioncam feirmeoirí agus é a chosaint freisin.
  • Sa Chomhbheartas Talmhaíochta is deireanaí, tá bearta lena gcosnaítear an comhshaol, mar atá tionscnamh ar a dtugtar 'glasú' a spreagann feirmeoirí chun úsáid a bhaint as cleachtais talmhaíochta atá ar leas na haeráide agus an éiceachórais.
  • Is é a chiallaíonn sé d'Éirinn bheith páirteach i CBT go mbaineann Éire, ina cáil mar easpórtálaí glan, leas mór as an deis tráchtearraí talmhaíochta a thrádáil ar mhargaí AE, margaí ar a bhfaightear praghsanna níos fearr ná ar na margaí domhanda de ghnáth.
  • Ba mhór an leas d'earnáil talmhaíochta na hÉireann na híocaíochtaí a tháinig ón Aontas. Le scór bliain anuas, fuair Éire breis agus €30 billiún i nglanioncam ó AE, agus leis an talmhaíocht go díreach a bhain timpeall 70% den airgead sin.
  • Idir 2007 agus 2013, tugadh €5.778 billiún ó chláir forbartha tuaithe CBT do cheantair thuaithe faoi mhíbhuntáiste in Éirinn. Fuair na cláir sin maoiniú arbh fhiú €2.339 billiún é ón gCiste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe (CETFT).
  • I 1973 bhí geilleagar na hÉireann go mór i dtuilleamaí talmhaíochta, agus bhí beagnach ceathrúchuid den lucht saothair (24%) fostaithe san earnáil sin. Is tábhachtach an tionscal go fóill é agus is ann atá 7% den fhostaíocht náisiúnta. Mar sin féin, chuidigh ballraíocht AE le hÉirinn tionscail eile a fhorbairt, mar atá an tionscal seirbhísí, tionscal na cógaisíochta agus Teicneolaíocht na Faisnéise agus na Cumarsáide (TFC) agus tá geilleagar níos éagsúlaithe agus níos láidre againn dá bharr sin.
  • Meastar gurbh é 520,000 tona an táirgeacht iomlán mairteola in Éirinn in 2013. Ba chun na margaí Eorpacha a chuaigh an chuid is mó den mhairteoil sin agus díoladh dhá thrian den mhéid sin le haghaidh táirgí d'ardchaighdeán i ngnáthionaid mhiondíola, mar chuid de sheirbhís bhia d'ardchaighdeán agus leis na hearnálacha miondíola nó mearsheirbhíse.
  • Tá buiséad tuairim is €4 billiún beartaithe do Chlár Forbartha Tuaithe na hÉireann (CFT) 2014-2020, arna chómhaoiniú ag an gCiste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe (CETFT) agus ag an Státchiste náisiúnta.
  • Cuidíonn CBT freisin lena chinntiú go mbíonn bia sábháilte agus folláin ag tomhaltóirí. Tá rialacha diana AE ann maidir le sábháilteacht bia agus beatha ainmhithe agus is féidir le tomhaltóirí eolas a chur go héasca ar an áit as a dtagann an bia a cheannaíonn siad agus ar na comhábhair atá istigh ann. 

Barr

Comhshaol

  • Cruinneog i lámha daoine agus an Eoraip le feiceáil chun tosaigh.D'fhág rialacha AE go raibh ar Éirinn gníomhú ar thruailliú uisce, diúscairt dramhaíola, cáilíocht an aeir, astaíochtaí fuinnimh agus caomhnú na ngnáthóg nádúrtha.
  • Ní sceitear camras amh isteach i Muir Éireann a thuilleadh agus tá beathra na mara feadh chóstaí na hÉireann ag baint tairbhe as uisce farraige agus tránna atá níos glaine.
  • Is de thoradh Treoracha ón gCoimisiún Eorpach an chuid is mó de dhlíthe na hÉireann a bhaineann le bainistíocht dramhaíola, athchúrsáil, truailliú aeir agus dumpáil ar muir, dlíthe atá go mór chun leasa an chomhshaoil.
  • Faoin Treoir maidir le hUiscí Snámha de chuid AE ní mór d'Éirinn faireachán a dhéanamh ar uiscí snámha lena chinntiú go bhfuil siad sábháilte do shnámhóirí. Cuireadh caighdeáin nua níos déine i bhfeidhm in 2014.
  • Mar thoradh ar bhreithiúnas ó Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh i ndiaidh don Choimisiún Eorpach cás a thionscain, thug Éire reachtaíocht nua isteach chun sceitheadh fuíolluisce a rialú i gcás na dtithe ar fad nach bhfuil nasctha leis an ngréasán poiblí séarachais. Ciallaíonn sin gur fusa cigireacht a dhéanamh ar ár ndabhacha séarachais agus ar ár gcórais uisce phríobháideacha agus go dtugtar cosaint níos fearr do shláinte an phobail agus don chomhshaol.
  • Cinntíonn Clár Gníomhaíochta Comhshaoil an Aontais Eorpaigh go gcuirtear aire don chomhshaol agus cosaint ar athrú aeráide san áireamh ag gach céim i bpróiseas déanta cinntí an Aontais.
  • Infheistíodh na milliúin euro ó chistí AE i gcaomhnú chomhshaol na hÉireann tríd an gclár LIFE. Ó 1992 i leith, tá isteach is amach le €3.4 billiún tugtha ag an gclár LIFE do chosaint an chomhshaoil ar fud na hEorpa. San iomlán tugadh cómhaoiniú do 55 tionscadal in Éirinn agus baineann 38 díobh sin le nuálaíocht i réimse an chomhshaoil agus 17 díobh le caomhnú an nádúir.

Barr

Taisteal

  • Líon tí ar a mbealach trí aerfortIs féidir le saoránaigh na hÉireann taisteal go dtí aon cheann de na Ballstáit agus fanacht ansin chomh fada agus is mian leo agus níl aon víosa de dhíth chuige sin.
  • Tá sé níos saoire ná riamh taisteal ar fud an domhain a bhuí le dírialú thionscal na n-aerlínte i mBallstáit AE agus le reachtaíocht maidir leis an Aerspás Eorpach Aonair, reachtaíocht a chuireann srian ar chleachtais neamhiomaíocha.
  • Fágann rialacháin AE gur féidir le paisinéirí aerlíne cúiteamh a fháil ar fiú suas le €600 é as eitiltí a bheith mall, curtha ar ceal nó mar gheall ar ró-áirithintí ar eitilt. Má chailltear do chuid bagáiste nó má dhéantar damáiste dó, tá ceart agat ar aisíocaíocht ar fiú suas le €1,220 í.
  • Tugadh isteach rialacha nua AE a neartaigh cearta do phaisinéirí a bhíonn ag taisteal ar eitleáin, ar thraenacha nó ar longa, agus tháinig rialacháin nua i bhfeidhm le déanaí a chumhdaíonn taisteal ar bhus agus ar chóiste.
  • In 2003, bhunaigh an tAontas Eorpach an Ghníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Eitlíochta agus tá eitiltí níos sábháilte dá bhrí sin agus níos éifeachtúla mar gheall ar an gcomhar idir na Ballstáit i dtaca le bainistíocht aerthráchta.
  • Mar gheall ar rialacháin AE maidir le táillí fánaíochta, tá titim mhór ar chostas úsáide d'fhón póca agus tú ag taisteal san Aontas. Ní chosnaíonn sé níos mó ná19c (+CBL) sa nóiméad ar ghlaoch a dhéanamh agus 5c (+CBL) ar ghlaoch a fháil.
  • Leis an gCárta Eorpach Sláinte is féidir le saoránaigh na hÉireann bunchúram sláinte a fháil agus iad ag taisteal san Aontas Eorpach. Leis an gcárta sin tá tú i dteideal cúram sláinte a fháil tríd an gcóras poiblí i dtíortha AE agus LEE nó san Eilbhéis má éiríonn tú tinn nó má ghortaítear thú agus tú thar lear go sealadach.

Barr

Tomhaltóirí

  • Tralaí siopadóireachta agus nótaí euroA bhuí le Straitéis um Beartas Tomhaltóirí an Choimisiúin Eorpaigh, tá sé níos sábháilte anois ag saoránaigh na hÉireann earraí agus seirbhísí a cheannach ar fud an Aontais Eorpaigh.
  • Is féidir le tomhaltóirí Éireannacha bheith cinnte faoin áit as ar tháinig a gcuid bia agus na comhábhair atá istigh ann a aithint freisin. Agus rialacha nua ag teacht i bhfeidhm de réir a chéile ón 13 Nollaig 2014 amach, ní mór faisnéis a áireamh ar lipéid gach táirge bia amhail faisnéis faoi chothú i gcás bia próiseáilte agus mionsonraí faoin áit as ar tháinig feoil neamhphróiseáilte ó mhuca, caoraigh, gabhair agus ó éanlaith clóis. Lena chois sin, ní mór aird a chur ar alléirginí amhail cnónna nó bainne ar liosta na gcomhábhar ar an lipéad agus ní mór an lipéad a bheith soléite. Beidh feidhm ag an oibleagáid faisnéis faoi chothú a thabhairt ó mhí na Nollag 2016 amach.
  • Ní mór táirgí cosmaideacha a dhíoltar san Aontas Eorpach a chur faoi mheasúnú sábháilteachta scotheolaíoch sula gcuirtear ar an margadh iad. Tá cosc curtha ag reachtaíocht AE freisin ar thástáil chun críocha cosmaideacha.
  • Sa bhliain 1973, bhí ar ghnólachtaí agus ar thomhaltóirí Éireannacha fanacht ar feadh míonna sular cuireadh líne teileafóin isteach. Chuidigh AE le léirscaoileadh an mhargaidh cumarsáide, rud a fhágann go bhfuil rogha níos fearr againn sa lá atá inniu ann de sholáthraithe seirbhísí idirlín agus teileachumarsáide.
  • Déanann an líonra forfheidhmiúcháin Eorpach seiceálacha córasacha i mBallstáit éagsúla ag an am céanna chun imscrúdú a dhéanamh ar sháruithe dhlí cosanta an tomhaltóra, go háirithe i dtaca le díoltóirí ar líne.
  • Tá táirgí a dhíoltar in AE faoi réir diancheanglais sábháilteachta. Le Córas Mear-rabhaidh AE maidir le táirgí neamhbhia contúirteacha (RAPEX), is féidir earraí contúirteacha a bhaint den mhargadh go tapa.
  • Faoi dhlí AE, tá cearta ag tomhaltóirí Éireannacha nuair a bhíonn siad ag siopadóireacht in aon Bhallstát nó má cheannaíonn siad earraí ó Bhallstát eile. San áireamh tá an ceart go ndeiseofaí earraí lochtacha nó go bhfaighfí cinn úra ina n-ionad; an ceart earraí a cheannaítear ar líne a chur ar ais faoi cheann 14 lá ó uair a gceannaithe; agus an ceart comhairle chuiditheach a fháil in Éirinn má tá agóid ann le trádálaí ó thír eile AE.

Barr

Taighde agus Nuálaíocht

  • Íomhá le taighde agus nuálaíocht a chur chun cinnTá Éire ar cheann de na náisiúin is nuálaíche san Eoraip anois, de thairbhe gur ball den Aontas Eorpach í. Mheall sí na billiúin euro in infheistíocht dhíreach ón gcoigríoch ó ghnólachtaí in earnálacha ardteicneolaíochta, mar shampla, Teicneolaíocht na Faisnéise agus na Cumarsáide, tionscal na Cógaisíochta, na Meáin Dhigiteacha agus na Meáin Shóisialta.
  • As na 28 mBallstát a measadh faoin Táscaire Aschuir Nuálaíochta nua atá beartaithe ag an gCoimisiún Eorpach agus a foilsíodh i Meán Fómhair 2013, tháinig Éire sa tríú háit.
  • Faoin Seachtú Creatchlár de chuid AE le haghaidh Taighde agus Nuálaíochta (CC7) 2007-2013, fuair eagraíochtaí Éireannacha maoiniú níos mó ná €572 milliún dá gcuid tionscadal.
  • I dtaca le comhfhoilseacháin eolaíochta idirnáisiúnta agus ioncam ó cheadúnais agus ó phaitinní ó thar lear, léirigh Scórchlár Nuálaíochta an Aontais don bhliain 2014 go n-éiríonn níos fearr le hÉirinn ná formhór na dtíortha eile san Aontas Eorpach.
  • Is féidir le heagraíochtaí Éireannacha €1 billiún ar a laghad a fháil faoin gclár Fís 2020, clár an Aontais Eorpaigh um thaighde, nuálaíocht agus eolaíochta atá ann faoi láthair agus a bhfuil buiséad aige ar fiú beagnach €80 billiún é.
  • Bhí an ráta is mó rathúlachta ag fiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna) as Éirinn (20%) sa chéad bhabhta iarratas ar Ionstraim FBM de chuid an Aontais Eorpaigh ar fiú €3 billiún é, atá ceaptha cuidiú le gnólachtaí beaga nuálaíocha dea-smaointe a aistriú ón tsaotharlann go dtí an margadh.

Barr

Sochair eile

  • Institiúid Teicneolaíochta na Gaillimhe-Mhaigh EoChabhraigh ballraíocht AE leis an bpróiseas síochána i dTuaisceart Éireann trí infheistíocht a dhéanamh i gcláir thrasteorann.
  • Chuir an tAontas Eorpach tacaíocht airgeadais ar fáil do chuid mhór conláistí turasóireachta in Éirinn, mar shampla an t-ionad léirithe ag Aillte an Mhothair.
  • Idir 2007 agus 2013, fuair bailte agus cathracha na hÉireann €28 milliún ó chistí an Aontais Eorpaigh tríd an scéim infheistíochta 'Gateways and Hubs' (Tairsigh agus Molbhailte). Seo a leanas cuid de na tionscadail a fuair an cómhaoiniú - bealaí iompair glasa, ionaid ealaíona, ionaid turasóireachta, tionscadail athnuacháin uirbeacha, soláthar áiseanna, éifeachtúlacht fuinnimh, infheistíocht i mbonneagair chultúrtha.
  • Mar gheall ar an mBarántas Gabhála Eorpach ní féidir le coirpigh Éireannacha an dlí a sheachaint a thuilleadh trí theitheamh go Ballstát eile den Aontas Eorpach.
  • Thug ballraíocht san Aontas Eorpach cosaint don Ghaeilge. Cuirtear eolas ar an nGaeilge san áireamh chun críocha earcaíochta in institiúidí an Aontais Eorpaigh agus aistrítear na rialacháin ar fad isteach inár dteanga náisiúnta.

Barr




Nuashonrú is déanaí: 05/11/2014  |Barr