Inicjatywa na rzecz bibliotek cyfrowych :: Informacje naukowe

Informacje naukowe

Rewolucja cyfrowa radykalnie zmieniła sposób rozpowszechniania informacji naukowych. W zasadzie wszystkie publikacje są w tej chwili dostępne w Internecie. Dostęp do informacji naukowych w formacie elektronicznym ma pierwszorzędne znaczenie dla innowacji, ponieważ nowe koncepcje są oparte na wcześniejszych badaniach. Aby chronić dziedzictwo naukowe i zachować je dla kolejnych pokoleń, musimy odpowiednio dbać o całe to bogactwo informacji.

Kwestie związane z informacjami naukowymi on-line

Dostęp on-line

Wielu naukowców opowiada się za systemem otwartego dostępu, czyli za powszechnym i bezpłatnym udostępnianiem publikacji i danych naukowych on-line.

Nie zawsze zgadzają się z nimi wydawcy, motywując to tym, że inwestują duże kwoty w systemy wzajemnej weryfikacji oraz inne kosztowne usługi.

Wyzwanie polega więc na tym, aby pogodzić ideę jak najbardziej powszechnego dostępu z zabezpieczeniem wydawcom odpowiedniego zwrotu z inwestycji. Aktualnie rozważane są następujące warianty:

publikacje finansowane przez autora (ang. author-pays publishing) – za opublikowanie treści płaci autor artykułu (lub instytucja finansująca badania), a nie użytkownik,
samodzielna archiwizacja (ang. self-archiving) – autor umieszcza artykuł poddany wzajemnej weryfikacji w ogólnodostępnym archiwum, czasami po upływie okresu ochronnego, który umożliwia wydawcom uzyskanie zwrotu z poniesionych nakładów.

Konserwacja i archiwizacja

Zachować publikacje i dane naukowe dla przyszłych pokoleń
Podobnie jak książki czy obrazy materiały cyfrowe trzeba również chronić i konserwować. W przeciwnym wypadku grozi nam to, że:

wraz ze starzeniem się sprzętu i oprogramowania komputerowego wykorzystywanego do archiwizacji zasobów odczytywanie plików może stać się niemożliwe,
wraz ze starzeniem się nośników (cykl życia niektórych CD-ROMów to zaledwie 10 lat) możemy stracić cenne materiały,
systemy wykorzystywane do archiwizacji zasobów mogą nie podołać ilości nowych i ciągle zmieniających się treści..

W większości krajów UE nie stosuje się wyraźniej polityki w dziedzinie konserwacji zasobów cyfrowych, choć aktualnie kwestia ta wzbudza coraz większe zainteresowanie. W odpowiedzi na zalecenie Komisji w sprawie digitalizacji i konserwacji zasobów cyfrowych z roku 2006 władze krajowe zgodziły się zintensyfikować działania w tej dziedzinie, a w roku 2007 rządy krajów członkowskich uznały ochronę wyników badań za szczególnie ważną kwestię (wnioski ze spotkania Rady, listopad 2007 r.).