Νομολογία

Μη ανακοινώνοντας την υπουργική απόφαση αριθ. 514/87, όταν αυτή βρισκόταν στο στάδιο του σχεδίου, για τον καθορισμό και τον έλεγχο της μέγιστης ισχύος λειτουργίας καθώς και με την κατασκευή και την εγκατάσταση, στα σκάφη, κινητήρων σκαφών αναψυχής, η Ιταλία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία.

1. Η εφαρμογή σε συγκεκριμένα προϊόντα ενός τεχνικού κανονισμού που προηγουμένως αφορούσε άλλα προϊόντα αποτελεί τεχνικό κανονισμό και πρέπει να κοινοποιείται (σκέψη 25).

2. Το γεγονός ότι η εξουσιοδοτική διάταξη έχει ήδη κοινοποιηθεί στην Επιτροπή δεν αποτελεί απαλλαγή από την υποχρέωση κοινοποίησης των διατάξεων εφαρμογής της. Η τεχνική προδιαγραφή δεν περιλαμβάνεται στην εξουσιοδοτική διάταξη αλλά, ενδεχομένως, στα εκτελεστικά μέτρα (σκέψη 26).

Προβαίνοντας στην τροποποίηση του κανονισμού PVS περί προδιαγραφών ποιότητας για τους βολβούς ανθέων χωρίς προηγουμένως να την κοινοποιήσει στην Επιτροπή υπό μορφή σχεδίου, οι Κάτω Χώρες παρέβησαν τις υποχρεώσεις που υπέχουν από το άρθρο 8 της οδηγίας.

Εκδίδοντας αποφάσεις περί μετρητών κιλοβατωρών, περί των προδιαγραφών αντοχής φιαλών για αναψυκτικά και περί της συστάσεως, της κατατάξεως, της συσκευασίας και της επιθέσεως ετικετών στα παρασιτοκτόνα, χωρίς προηγουμένως να τις κοινοποιήσει στην Επιτροπή υπό μορφή σχεδίου, οι Κάτω Χώρες παρέβησαν τις υποχρεώσεις που υπέχουν από το άρθρο 8 της οδηγίας.

1. Ένας κανόνας που αποτελεί παρέκκλιση από άλλον υφιστάμενο τεχνικό κανόνα συνιστά τεχνικό κανόνα, εφόσον θέτει εναλλακτικές τεχνικές προδιαγραφές, των οποίων η τήρηση είναι υποχρεωτική. Όποιος επιθυμεί να παρεκκλίνει από τον υφιστάμενο κανόνα υπόκειται στην υποχρέωση συμμόρφωσης με τις εναλλακτικές προδιαγραφές προκειμένου να παράγει ή να διαθέτει στην αγορά το εν λόγω προϊόν (σκέψη 13).

2. Η υποχρέωση κοινοποίησης δεν εξαρτάται από τις εικαζόμενες επιπτώσεις του εν λόγω τεχνικού κανόνα στο εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Αντ' αυτού, ο στόχος της διαδικασίας είναι να καθορίσει κατά πόσο υπάρχει κίνδυνος δημιουργίας τυχόν εμποδίων και κατά πόσο θα μπορούσε να δικαιολογηθεί βάσει της νομοθεσίας της ΕΕ. Συνεπώς, πρέπει να κοινοποιούνται ακόμα και οι κανόνες για την απελευθέρωση των διακανονισμών για τα θιγόμενα προϊόντα (σκέψεις 14 και 15).

1. Υπάρχει στενός συσχετισμός μεταξύ των κανόνων για την ποιότητα των υδάτων για την καλλιέργεια μαλακίων και την εμπορία του εν λόγω προϊόντος: εφόσον η συμμόρφωση με αυτούς επηρεάζει άμεσα την εμπορία των αγαθών, καθόσον επιτρέπεται μόνο η εμπορία αγαθών που συμφωνούν με τους εν λόγω τεχνικούς κανόνες, οι εν λόγω κανόνες πρέπει να θεωρούνται τεχνικός κανόνας (σκέψη 32).

2. Επιπλέον, πρέπει να υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ μιας δεσμευτικής πράξης της Ένωσης και ενός εθνικού μέτρου με σκοπό να χαρακτηριστεί ως εκτελεστικό μέτρο που απαλλάσσεται από την απαίτηση κοινοποίησης σύμφωνα με την πρώτη περίπτωση του άρθρου 10 παράγραφος 1 της οδηγίας. Στην προκειμένη περίπτωση το πεδίο εφαρμογής των εθνικών μέτρων ήταν πολύ πιο περιορισμένο από ό,τι τα μέτρα της Ένωσης και, συνεπώς, ίσχυε η υποχρέωση κοινοποίησης (σκέψεις 36, 43 και 44).

3. Η έννοια της τεχνικής προδιαγραφής καλύπτει τις μεθόδους και διαδικασίες παραγωγής των φαρμάκων, αυτά ορίζονται στο άρθρο 1 της οδηγίας 65/65/ΕΟΚ (σκέψη 51).

1. Μια διάταξη που απαγορεύει την εμπορία και χρήση μιας ουσίας αποτελεί τεχνικό κανονισμό (σκέψη 30).

2. Ένας κανονισμός για τον καθορισμό οριακών τιμών συγκέντρωσης μιας ουσίας στην ατμόσφαιρα (στην παρούσα περίπτωση, ινών αμιάντου) δεν ορίζει ένα χαρακτηριστικό το οποίο απαιτείται για ένα προϊόν και, συνεπώς, δεν εμπίπτει καταρχήν στον ορισμό τεχνικής προδιαγραφής· ωστόσο, θα μπορούσε να αποδειχτεί ακόμα ότι το μέτρο δεν έχει συνέπειες για τα χαρακτηριστικά του προϊόντος (σκέψη 34).

3. Ένας νέος τεχνικός κανονισμός πρέπει να παράγει διαφορετικά έννομα αποτελέσματα σε σχέση με τους υφιστάμενους κανόνες· στην περίπτωση διαφοράς το εν λόγω βάρος της απόδειξης βαρύνει τον εναγόμενο (σκέψη 36).

4. Λαμβάνοντας υπόψη τον σκοπό του άρθρου 8 της οδηγίας το οποίο πρόκειται να καταστήσει δυνατό στην Επιτροπή να έχει την πληρέστερη δυνατή πληροφόρηση σχετικά με το περιεχόμενο, το πεδίο εφαρμογής και το γενικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται κάθε σχέδιο τεχνικού κανονισμού, αποτελεί υποχρέωση των κρατών μελών να κοινοποιήσουν το πλήρες κείμενο που περιέχει τους τεχνικούς κανονισμούς (σκέψη 41)· συνεπώς, το πλήρες κείμενο πρέπει να κοινοποιείται, αλλά μόνο οι τεχνικοί κανονισμοί τους οποίους περιέχει υπόκεινται σε υποχρέωση του status quo (σκέψη 42).

Σύμφωνα με το άρθρο 8 της οδηγίας, τα κράτη μέλη πρέπει να κοινοποιούν όχι μόνο το σχέδιο κειμένου που περιέχει τους τεχνικούς κανόνες, αλλά και το κείμενο των βασικών νομοθετικών ή κανονιστικών διατάξεων κατά κύριο και άμεσο τρόπο. Ο σκοπός της διάταξης αυτής συνίσταται στο να παρέχεται στην Επιτροπή η πληρέστερη δυνατή πληροφόρηση, προκειμένου να μπορεί να ασκήσει, όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά, τις εξουσίες που της απονέμει η οδηγία (σκέψη 12).

Από τον σκοπό της διαδικασίας που προηγείται της ασκήσεως προσφυγής λόγω παραβάσεως συνάγεται ότι το έγγραφο οχλήσεως αποσκοπεί, αφενός, στο να προσδιορίσει το αντικείμενο της διαφοράς και να παράσχει στο κράτος μέλος που καλείται να διατυπώσει τις παρατηρήσεις του τα αναγκαία στοιχεία για την προετοιμασία της άμυνάς του και, αφετέρου, στο να του παράσχει τη δυνατότητα να συμμορφωθεί προτού επιληφθεί της υποθέσεως το Δικαστήριο. Εξάλλου, η έκδοση εγγράφου οχλήσεως προϋποθέτει ότι προσάπτεται στο οικείο κράτος μέλος προϋπάρχουσα παράβαση υποχρεώσεως την οποία αυτό υπέχει.

Ωστόσο, είναι σαφές ότι κατά τον χρόνο της εκδόσεως εμπεριστατωμένης γνώμης της οδηγίας, το κράτος μέλος στο οποίο απευθύνεται η γνώμη αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει παραβιάσει το δίκαιο της Ένωσης, καθόσον η πράξη του βρίσκεται απλώς στη φάση του σχεδίου.

Η αντίθετη άποψη θα είχε ως συνέπεια να συνιστά η εμπεριστατωμένη γνώμη όχληση υπό αίρεση, η υπόσταση της οποίας θα εξηρτάτο από τη συνέχεια την οποία επιφυλάσσει στη γνώμη αυτή το οικείο κράτος μέλος. Οι επιταγές της ασφάλειας δικαίου, οι οποίες είναι συμφυείς με κάθε διαδικασία που μπορεί να καταλήξει σε ένδικη διαφορά, δεν επιτρέπουν μια τέτοια αβεβαιότητα (σκέψεις 31 έως 34).

Διατάξεις που απαγορεύουν την εγκατάσταση όλων των ηλεκτρικών, ηλεκτρομηχανικών και ηλεκτρονικών παιγνίων, συμπεριλαμβανομένων όλων των παιγνίων για ηλεκτρονικούς υπολογιστές, σε κάθε δημόσιο ή ιδιωτικό χώρο, εξαιρουμένων των καζίνων, καθώς και τη χρησιμοποίηση παιγνίων στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές που βρίσκονται σε επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών Διαδικτύου, και επιβάλλουν για τη λειτουργία των επιχειρήσεων αυτών την έκδοση ειδικής αδείας πρέπει να χαρακτηρίζονται τεχνικοί κανόνες κατά την έννοια του άρθρου 1 παράγραφος 11 της οδηγίας 98/34/ΕΚ (σκέψη 11 της υπόθεσης C-65/05).

1. Οι κανόνες που προβλέπουν τις προϋποθέσεις λειτουργίας των επιχειρήσεων ασφαλείας σε ένα συγκεκριμένο τομέα δεν ορίζουν τα χαρακτηριστικά ενός προϊόντος και, συνεπώς, δεν χρειάζεται να κοινοποιούνται (σκέψη 25).

2. Λεπτομερείς κανόνες που καθορίζουν τις προϋποθέσεις οι οποίες αφορούν τις δοκιμές σχετικά με την ποιότητα και την καλή λειτουργία, τις οποίες πρέπει να πληροί ένα προϊόν προκειμένου να εγκριθεί και να διατεθεί στο εμπόριο, συνιστούν τεχνικούς κανόνες (σκέψη 26).

3. Διατάξεις που περιορίζονται στην παροχή νομοθετικής εξουσιοδοτήσεως για την έκδοση λοιπών τεχνικών κανόνων, αλλά δεν έχουν αφ' εαυτής καμιά έννομη συνέπεια για τους ιδιώτες, δεν συνιστούν τεχνικό κανόνα· αλλά αυτό δεν ισχύει για διατάξεις που έχουν αφ' εαυτής έννομες συνέπειες, για παράδειγμα υποχρεώνουν τους ενδιαφερόμενους φορείς να ζητούν προηγούμενη έγκριση για τα προϊόντα τους, ακόμη και αν δεν έχουν θεσπισθεί οι προβλεπόμενοι εκτελεστικοί κανόνες (σκέψεις 29 και 30).

4. Τα άρθρα 8 και 9 της οδηγίας είναι σαφή (αναφέρουν ότι είναι υποχρεωτική η κοινοποίηση και ο έλεγχος των τεχνικών κανόνων σε κοινοτικό επίπεδο πριν τη θέσπιση) και ανεπιφύλακτα και πρέπει συνεπώς να ερμηνεύονται ώστε να μπορεί να γίνει επίκλησή τους από τους ιδιώτες ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων (σκέψεις 44 και 50).

5. Σκοπός της οδηγίας δεν είναι απλώς να ενημερώνεται η Επιτροπή, αλλά ακριβώς, σε γενικότερο πλαίσιο, η εξάλειψη ή ο περιορισμός των εμποδίων στο εμπόριο, η ενημέρωση των άλλων κρατών περί των τεχνικών κανονιστικών ρυθμίσεων που μελετώνται από ένα κράτος, η παροχή προς την Επιτροπή και προς τα άλλα κράτη μέλη του αναγκαίου χρόνου προκειμένου να ενεργήσουν και να προτείνουν τροποποιήσεις που επιτρέπουν την ελαχιστοποίηση των περιορισμών στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων που απορρέουν από το μελετώμενο μέτρο και η παροχή στην Επιτροπή του αναγκαίου χρόνου προκειμένου να προτείνει οδηγία εναρμονίσεως (σκέψεις 40, 41 και 50).

6. Η αθέτηση της υποχρέωσης κοινοποίησης, ως διαδικαστική πλημμέλεια κατά τη θέσπιση των οικείων τεχνικών κανόνων, συνεπάγεται τη μη εφαρμογή των τεχνικών αυτών κανόνων, με αποτέλεσμα να μην είναι αντιτάξιμοι έναντι των ιδιωτών. Στην περίπτωση που ένας ιδιώτης επικαλεστεί ορθώς παράβαση της εν λόγω υποχρέωσης ενώπιον εθνικού δικαστηρίου, το εθνικό δικαστήριο πρέπει να αρνηθεί την εφαρμογή του εθνικού τεχνικού κανόνα που δεν κοινοποιήθηκε (σκέψεις 45, 54 και 55).

Η προβλεπόμενη από την οδηγία υποχρέωση ανακοινώσεως δεν εφαρμόζεται σε εθνική ρύθμιση η οποία δεν διέπει τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά ενός προϊόντος, αλλά περιορίζεται να ρυθμίζει τις ώρες κατά τις οποίες τα καταστήματα παραμένουν κλειστά (σκέψη 38).

1. Η οδηγία περιορίζεται στα εθνικά μέτρα που μπορούν να εναρμονιστούν μόνο με βάση το άρθρο 100 Α της Συνθήκης. Ο στόχος συνίσταται στην προστασία, με προληπτικό έλεγχο, της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, την οποία μπορούν να εμποδίσουν οι τεχνικοί κανόνες άμεσα ή έμμεσα, πραγματικά ή δυνητικά. Τα εμπόδια αυτά μπορούν να ανακύψουν ανεξαρτήτως των λόγων που δικαιολόγησαν τη θέσπισή τους (σκέψη 19). Συνεπώς, το γεγονός ότι ένα εθνικό μέτρο δεν θέτει σε εφαρμογή τεχνικό πρότυπο που το ίδιο είναι ικανό να εμποδίσει την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων ή θεσπίστηκε για την προστασία του περιβάλλοντος δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να αποτελεί το μέτρο αυτό τεχνικό κανόνα (σκέψη 20).

2. Ο ορισμός της εννοίας «άλλη απαίτηση», την οποία έννοια εισήγαγε η οδηγία 94/10/ΕΚ δεν έχει καμία σημασία για την ερμηνεία της εννοίας «τεχνικές προδιαγραφές», διότι πρόκειται για δύο διαφορετικές έννοιες (σκέψη 21).

3. Η σήμανση που έχει σκοπό να ενημερώνει το κοινό ως προς τις συνέπειες των προϊόντων επί του περιβάλλοντος δεν διαφέρει, παρά το γεγονός ότι συνοδεύεται από φόρο οικολογίας, από άλλες ετικέτες που υπενθυμίζουν στους καταναλωτές τις βλαπτικές συνέπειες των περί ων πρόκειται προϊόντων επί του περιβάλλοντος. Αυτή η σήμανση ουδαμώς μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί αποκλειστικώς μέτρο που στηρίζει φορολογικά μέτρα (σκέψη 24).

1. Η οδηγία ισχύει για τους τεχνικούς κανόνες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ποινικού δικαίου· το πεδίο εφαρμογής του δεν περιορίζεται σε προϊόντα που προορίζονται για χρήσεις που δεν ανάγονται στις προνομίες της δημόσιας εξουσίας (σκέψη 20).

2. Είναι δυνατόν να υφίστανται κανόνες επιβάλλοντες τεχνικές προδιαγραφές για ένα προϊόν, όταν αυτό προορίζεται σε συγκεκριμένη κατηγορία χρηστών, το περιεχόμενο των οποίων εξαρτάται από το ειδικό σκοπό που επιδιώκεται από αυτή την κατηγορία. Στην περίπτωση που βρίσκονται σε εξαιρετικά χαλαρή σχέση με την παραγωγή και την εμπορία του προϊόντος παύουν να χαρακτηρίζονται ως τεχνικοί κανόνες (σκέψη 24). Στην περίπτωση που οι τεχνικές προδιαγραφές πρέπει να συμμορφώνονται για πωλήσεις σε σημαντικό χρήστη στην εν λόγω αγορά συνιστούν τεχνικούς κανόνες (σκέψη 25).

1. Κανόνες που σκοπό έχουν να αποτρέψουν τη χορήγηση σε ορισμένα είδη βοοειδών συγκεκριμένων ουσιών συνιστούν τεχνικές προδιαγραφές υπό την έννοια του άρθρου 1 σημείο 1 της οδηγίας, καθόσον η έννοια αυτή καλύπτει μεθόδους και διαδικασίες παραγωγής γεωργικών προϊόντων, τα οποία προορίζονται για τη διατροφή ανθρώπων (σκέψεις 16 και 17).

2. Επιπλέον, εφόσον οι κανόνες αυτοί θεσπίστηκαν από εθνικές διοικητικές αρχές, έχουν εφαρμογή σε ολόκληρη την εθνική επικράτεια και είναι υποχρεωτικοί για εκείνους στους οποίους απευθύνονται, πρόκειται κάλλιστα περί τεχνικών κανόνων (σκέψη 18).

3. Απαγορεύσεις για χορήγηση σε βοοειδή συγκεκριμένης ουσίας και κατοχή, διάθεση σε απόθεμα, αγορά ή πώληση βοοειδών στα οποία έχει χορηγηθεί η ουσία αυτή και οι οποίες έχουν θεσπιστεί προκειμένου να εκπληρωθούν υποχρεώσεις που απορρέουν από μια οδηγία της Ένωσης αποτελούν τεχνικούς κανόνες, αλλά το κράτος μέλος που τις θέσπισε απαλλάσσεται, σύμφωνα με το άρθρο 10 της οδηγίας, από την υποχρέωση ανακοίνωσης προς την Επιτροπή.

1. Ο σκοπός της οδηγίας συνίσταται στην προστασία, με προληπτικό έλεγχο, της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, η οποία αποτελεί ένα από τα θεμέλια της Κοινότητας. Ο έλεγχος αυτός αποσκοπεί στην εξάλειψη ή στον περιορισμό των εμποδίων της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων τα οποία θα μπορούσαν να προκύψουν από τεχνικούς κανόνες τους οποίους τα κράτη μέλη προτίθενται να θεσπίσουν. Όμως, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως «σχέδιο» τεχνικού κανόνα ούτε, κατά συνέπεια, να καλύπτεται από την υποχρέωση κοινοποιήσεως ένα εθνικό μέτρο το οποίο, χωρίς να προσθέτει νέες ή συμπληρωματικές διατάξεις, επαναλαμβάνει ή αντικαθιστά ήδη υφιστάμενους τεχνικούς κανόνες, οι οποίοι, εφόσον θεσπίστηκαν μετά την έναρξη της ισχύος της οδηγίας 83/189/ΕΟΚ, έχουν δεόντως κοινοποιηθεί στην Επιτροπή (σκέψη 22).

2.Σε αντίθεση με την υποχρέωση παροχής στον καταναλωτή ορισμένων πληροφοριών για κάποιο προϊόν, η οποία εκτελείται με παράθεση σχετικών ενδείξεων επί του οικείου προϊόντος ή με έγγραφα που δίδονται μαζί με το προϊόν, όπως οι οδηγίες χρήσεως και η εγγύηση, που αφορούν το προϊόν άμεσα, η υποχρέωση να παρέχονται οι πληροφορίες αυτές σε συγκεκριμένη γλώσσα δεν αποτελεί αυτή καθαυτή «τεχνικό κανόνα» κατά την έννοια της οδηγίας, αλλά «παρακολουθηματικού χαρακτήρα κανόνα» ο οποίος είναι απαραίτητος για να μπορούν οι ενδιαφερόμενοι να αντιλαμβάνονται αποτελεσματικά τις σχετικές πληροφορίες (σκέψεις 29 και 30).

3.Γλωσσικοί κανόνες όπως προβλέπονται για την επισήμανση, τις οδηγίες χρήσης ή έγγραφα εγγύησης, έστω και αν δεν είναι τεχνικοί κανόνες κατά την έννοια της οδηγίας, αποτελούν εμπόδιο του ενδοκοινοτικού εμπορίου, καθόσον τα προερχόμενα από άλλα κράτη μέλη προϊόντα πρέπει να φέρουν διαφορετικές ετικέτες, πράγμα που συνεπάγεται πρόσθετα έξοδα συσκευασίας (σκέψη 36).

1. Μια διάταξη που διέπει την επισήμανση η οποία αναγράφει την προέλευση του ελαιόλαδου περιέχει κανόνες που πρέπει να ταξινομούνται ως «τεχνικές προδιαγραφές» κατά την έννοια της οδηγίας 98/34/ΕΚ (σκέψη 26).

2. Στη διάταξη αυτή δεν εξαιρείται της απαίτησης κοινοποιήσεως δυνάμει του άρθρου 10 της οδηγίας, ακόμη και αν εκδόθηκε σύμφωνα με την οδηγία 79/112/ΕΟΚ του Συμβουλίου περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την επισήμανση και την παρουσίαση των τροφίμων που προορίζονται για τον τελικό καταναλωτή καθώς επίσης και τη διαφήμισή τους. Το άρθρο 3 παράγραφος 1 σημείο 7) της οδηγίας αυτής επιβάλλει την υποχρέωση αναγραφής στην επισήμανση του τόπου καταγωγής ή προελεύσεως στις περιπτώσεις που η παράλειψη της ενδείξεως αυτής θα ήταν δυνατό να δημιουργήσει στον καταναλωτή εσφαλμένη εντύπωση σχετικά με τον πραγματικό τόπο καταγωγής ή προελεύσεως του τροφίμου. Ειδικότερα, η διάταξη αυτή της οδηγίας 79/112/ΕΟΚ, που έχει γενικόλογη διατύπωση, αφήνει στα κράτη μέλη ένα περιθώριο κινήσεων αρκετά σημαντικό ώστε να αποκλείεται το ενδεχόμενο χαρακτηρισμού ορισμένων εθνικών κανόνων για την επισήμανση σε σχέση με την καταγωγή, όπως αυτοί που καθιερώνει ο επίδικος νόμος, ως εθνικών διατάξεων που συμμορφώνονται προς κοινοτική πράξη αναγκαστικού χαρακτήρα, κατά την έννοια του άρθρου 10, παράγραφος 1, πρώτη περίπτωση, της οδηγίας (σκέψεις 28 και 29).

3.Από τις σκέψεις που οδήγησαν το Δικαστήριο να κρίνει, στην απόφαση CIA Security International, ότι η αποτελεσματικότητα του προληπτικού ελέγχου που εφαρμόστηκε από τη διαδικασία κοινοποίησης ενισχύεται ακόμη περισσότερο αν η οδηγία ερμηνεύεται κατά τρόπον ώστε η παράβαση της υποχρεώσεως κοινοποιήσεως να συνιστά ουσιώδη διαδικαστική πλημμέλεια ικανή να συνεπάγεται τη μη εφαρμογή των επίμαχων τεχνικών κανόνων στους ιδιώτες, προκύπτει ότι η παράβαση των υποχρεώσεων αναβολής που προβλέπει το άρθρο 9 της οδηγίας συνιστά επίσης ουσιώδη διαδικαστική πλημμέλεια ικανή να επιφέρει τη μη εφαρμογή των τεχνικών κανόνων (σκέψεις 39 έως 44).

4. Στο πλαίσιο αστικής δίκης μεταξύ ιδιωτών με αντικείμενο δικαιώματα και υποχρεώσεις εκ συμβάσεως, η εφαρμογή τεχνικών κανόνων που θεσπίστηκαν κατά παράβαση του άρθρου 9 της οδηγίας μπορεί να έχει ως συνέπεια την παρεμβολή εμποδίων στη χρήση ή τη διάθεση στο εμπόριο ενός προϊόντος που δεν είναι σύμφωνο με τους κανόνες αυτούς. Δεν συντρέχει λόγος, όσον αφορά τη μη εφαρμογή ενός τεχνικού κανόνα που δεν κοινοποιήθηκε ή για τον οποίο δεν τηρήθηκαν οι υποχρεώσεις αναβολής σύμφωνα με το άρθρο 9, να τύχουν διαφορετικής αντιμετώπισης οι διαφορές μεταξύ ιδιωτών από ζητήματα αθέμιτου ανταγωνισμού από τις διαφορές μεταξύ ιδιωτών για ζητήματα δικαιωμάτων και υποχρεώσεων εκ συμβάσεως. Σε κάθε περίπτωση, η οδηγία ουδόλως προσδιορίζει το ουσιαστικό περιεχόμενο του κανόνα δικαίου βάσει του οποίου ο εθνικός δικαστής οφείλει να κρίνει την εκκρεμή ενώπιόν του διαφορά. Η οδηγία δεν γεννά ούτε δικαιώματα ούτε υποχρεώσεις για τους ιδιώτες (σκέψεις 46, 49 και 51).

1. Προκειμένου να εκτιμηθεί αν οι εθνικές κανονιστικές ρυθμίσεις οι οποίες εκδόθηκαν τον Δεκέμβριο 1994 συνιστούν τεχνικό κανόνα που υπόκειται στην υποχρέωση κοινοποιήσεως που προβλέπει η οδηγία 94/10/ΕΚ, πρέπει να μη ληφθούν υπόψη οι μεταγενέστερες τροποποιήσεις (σκέψεις 31 και 32).

2. Μια κανονιστική απόφαση που προβλέπει κριτήρια για τον καθορισμό της ημερομηνίας κατά την οποία ένα όχημα θεωρείται ότι έλαβε για πρώτη φορά έγκριση για τη θέση του σε κυκλοφορία στη δημόσια οδό, προκειμένου να καταρτιστεί πιστοποιητικό ταξινομήσεως δεν ορίζει κανένα απαιτούμενο χαρακτηριστικό του προϊόντος ως τοιούτου και επομένως δεν χρειάζεται να κοινοποιείται (σκέψη 39).

1.Μια εθνική διάταξη απαιτώντας μόνο να υπάρχουν στο χοιροτροφείο κάδοι απολυμάνσεως ή είδη καθαρισμού που ενδείκνυνται για την απολύμανση των υποδημάτων δεν έχει σχέση με αυτή καθαυτή την παραγωγή του σχετικού γεωργικού προϊόντος. Ένας τέτοιος κανόνας δεν ορίζει κάποιο απαιτούμενο χαρακτηριστικό του προϊόντος ούτε μια μέθοδο ή διαδικασία παραγωγής των προϊόντων αυτών (σκέψη 21).

2. Εφόσον οι ακριβείς και λεπτομερείς κανόνες περί εμβολιασμού συνδέονται με αυτή καθαυτή την παραγωγή του σχετικού γεωργικού προϊόντος και πρέπει να τηρούνται κατά τη διάρκεια του κύκλου παραγωγής, ο εν λόγω κανόνας ορίζει μια διαδικασία παραγωγής του προϊόντος αυτού (σκέψη 31).

3. Εάν δεν επιβληθούν περιορισμοί ούτε για την εμπορία ούτε για τη χρησιμοποίηση των σχετικών προϊόντων, εάν αυτή η διαδικασία δεν τηρεί τις διατάξεις συμμόρφωσης, αυτή η διαδικασία δεν αποτελεί τεχνικό κανόνα που θα όφειλε να έχει ανακοινωθεί πριν τη θέσπισή του (σκέψεις 32 έως 34).

Η οδηγία ορίζει μια τεχνική προδιαγραφή ως «προδιαγραφή που περιέχεται σε έγγραφο στο οποίο ορίζονται τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά ενός προϊόντος». Έτσι, οι τεχνικές προδιαγραφές πρέπει να αφορούν το προϊόν ως τέτοιο. Ρύθμιση που απαγορεύει την εμπορική διαφήμιση των εγκαταστάσεων εκπομπής που δεν ανήκουν σε εγκεκριμένο τύπο, περιορίζεται να απαγορεύσει ένα τρόπο εμπορίας και δεν καθορίζει τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά ενός προϊόντος (σκέψη 20).

1. Οι εθνικές διατάξεις που απλώς προβλέπουν προϋποθέσεις για την εγκατάσταση επιχειρήσεων, όπως οι διατάξεις που εξαρτούν την άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας από προηγουμένη έγκριση, δεν συνιστούν τεχνικούς κανόνες υπό την έννοια της οδηγίας. Οι τεχνικοί κανόνες υπό την έννοια της οδηγίας αποτελούν προδιαγραφές που καθορίζουν τα χαρακτηριστικά των προϊόντων και όχι προδιαγραφές που σκοπούν τους επιχειρηματίες (σκέψη 45).

2. Αντιθέτως, μια εθνική διάταξη πρέπει να χαρακτηρίζεται ως τεχνικός κανόνας εφόσον υποχρεώνει τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις να ζητούν προηγούμενη έγκριση για το υλικό τους.

Μια εθνική κανονιστική ρύθμιση που επιβάλλει στους φορείς παροχής υπηρεσιών προσβάσεως υπό όρους την υποχρέωση εγγραφής σε μητρώο των συσκευών, εξοπλισμών, αποκωδικοποιητών ή συστημάτων ψηφιακής εκπομπής και λήψεως τηλεοπτικών σημάτων μέσω δορυφόρου, τις οποίες προτίθενται να θέσουν σε εμπορία, και τη χορήγηση προηγουμένης εγκρίσεως για τα προϊόντα αυτά, προτού να είναι σε θέση να τα θέσουν σε εμπορία, αποτελεί τεχνικό κανόνα (σκέψεις 46 και 47).

3. Η οδηγία 95/47/ΕΚ σχετικά με τη χρήση προτύπων για τη μετάδοση τηλεοπτικού σήματος δεν περιλαμβάνει καμία διάταξη σχετικά με τις διοικητικές λεπτομέρειες που προορίζονται να θέσουν σε εφαρμογή τις υποχρεώσεις που υπέχουν τα κράτη μέλη δυνάμει της οδηγίας αυτής. Στο μέτρο που η επίδικη στην υπόθεση της κύριας δίκης εθνική κανονιστική ρύθμιση μεταφέρει στο εσωτερικό δίκαιο την οδηγία 95/47, και μόνον στο μέτρο αυτό, δεν υφίσταται συνεπώς υποχρέωση κοινοποιήσεως. Όντως, η επίδικη εθνική κανονιστική ρύθμιση, στο μέτρο που θεσπίζει σύστημα προηγουμένης διοικητικής εγκρίσεως, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως κανονιστική ρύθμιση με την οποία το κράτος μέλος συμμορφώνεται σε πράξη αναγκαστικού χαρακτήρα της Ένωσης που έχει ως αποτέλεσμα την έκδοση τεχνικών προδιαγραφών (σκέψεις 27, 48 και 49).

1. Η υποχρέωση προσδιορισμού της ταυτότητας των συσκευασιών, στον βαθμό που δεν φαίνεται να συνεπάγεται υποχρέωση μαρκαρίσματος ή επισημάνσεως των συσκευασιών αυτών, δεν φαίνεται να αναφέρεται στο προϊόν ή στη συσκευασία του αυτά καθεαυτά. Αν ερμηνευθεί έτσι, η διάταξη αυτή δεν καθορίζει συνεπώς τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά ενός προϊόντος υπό την έννοια της οδηγίας και, κατά συνέπεια, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί τεχνική προδιαγραφή (σκέψη 30).

2. Μια τέτοια διάταξη μπορεί να αποτελεί τεχνικό κανόνα υπό την έννοια της οδηγίας μόνο στην περίπτωση κατά την οποία το εθνικό δικαστήριο θα αποφασίσει ότι πρέπει να ερμηνευθεί ως συνεπαγόμενη υποχρέωση μαρκαρίσματος ή επισημάνσεως (σκέψη 39).

3. Μπορεί να γίνει επίκληση της μη δυνατότητας εφαρμογής ενός τεχνικού κανόνα ο οποίος δεν κοινοποιήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 8 της οδηγίας σε διαφορά μεταξύ ιδιωτών σχετικά, ιδίως, με συμβατικής φύσεως δικαιώματα και υποχρεώσεις (σκέψη 50).

4.Στην περίπτωση αυτή, εναπόκειται στο εθνικό δικαστήριο να αρνηθεί την εφαρμογή της διατάξεως αυτής, διευκρινιζομένου ότι το ζήτημα των συμπερασμάτων τα οποία πρέπει να συναχθούν από τη μη δυνατότητα εφαρμογής της εν λόγω εθνικής διατάξεως όσον αφορά το εύρος της κυρώσεως που προβλέπει το εφαρμοστέο εθνικό δίκαιο, όπως είναι η ακυρότητα ή η μη δυνατότητα αντιτάξεως μιας συμβάσεως, διέπεται από το εθνικό δίκαιο. Το συμπέρασμα αυτό εξαρτάται ωστόσο από την προϋπόθεση ότι οι εφαρμοστέοι κανόνες του εθνικού δικαίου δεν είναι λιγότερο ευνοϊκοί από εκείνους που εφαρμόζονται σε παρόμοιες αξιώσεις στηριζόμενες στο εσωτερικό δίκαιο και δεν έχουν διαμορφωθεί κατά τρόπο ώστε να καθίσταται πρακτικώς αδύνατη η άσκηση των δικαιωμάτων που αναγνωρίζει η έννομη τάξη της Ένωσης (σκέψη 53).

1. Ο νέος ορισμός, στο πλαίσιο εθνικής ρυθμίσεως, μιας υπηρεσίας σχετικής με την κατασκευή προϊόντος, ειδικότερα, της υπηρεσίας που συνίσταται στην εκμετάλλευση ορισμένων μηχανών τυχηρών παιγνίων, μπορεί να αποτελέσει τεχνικό κανόνα ο οποίος χρήζει κοινοποιήσεως βάσει της οδηγίας 98/34/ΕΚ, αν αυτή η νέα ρύθμιση δεν περιορίζεται στο να αναπαραγάγει ή να αντικαταστήσει, χωρίς την προσθήκη νέων ή συμπληρωματικών απαιτήσεων, υφιστάμενους τεχνικούς κανόνες κοινοποιηθέντες προσηκόντως στην Επιτροπή, εφόσον οι κανόνες αυτοί θεσπίστηκαν πριν από τη θέση σε ισχύ, στο οικείο κράτος μέλος, της οδηγίας 83/189/ΕΟΚ (σκέψη 85).

2. Εθνικές διατάξεις όπως αυτές του νόμου περί λαχειοφόρων αγορών, στο μέτρο που περιλαμβάνουν απαγόρευση διοργανώσεως τυχηρών παιγνίων μέσω της εκμεταλλεύσεως ορισμένων αυτόματων μηχανημάτων παιγνίων μπορούν να αποτελέσουν τεχνικό κανόνα κατά την έννοια της οδηγίας, εφόσον αποδειχθεί ότι το περιεχόμενο της επίδικης απαγορεύσεως δεν αφήνει περιθώριο για καμία άλλη χρήση του προϊόντος, πλην των ευλόγως αναμενόμενων για το οικείο προϊόν αμιγώς περιθωριακών χρήσεων, ή, αν δεν συντρέχει αυτή η προϋπόθεση, εφόσον αποδειχθεί ότι η εν λόγω απαγόρευση μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τη σύνθεση, τη φύση ή την εμπορία του εν λόγω προϊόντος (σκέψη 80).

3. Η μετάβαση, στο πλαίσιο της εθνικής κανονιστικής ρυθμίσεως, από μια απαίτηση αδείας σε ένα καθεστώς απαγορεύσεως μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο στοιχείο από απόψεως της υποχρεώσεως κοινοποιήσεως (σκέψη 95).

Η αξία του προϊόντος ή της υπηρεσίας ή οι διαστάσεις της αγοράς του προϊόντος ή της υπηρεσίας αποτελούν περιστάσεις οι οποίες δεν ασκούν επιρροή από απόψεως της υποχρεώσεως κοινοποιήσεως που προβλέπει η οδηγία (σκέψη 95).

Το άρθρο 1, σημείο 11, της οδηγίας 98/34 πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι μια εθνική νομοθετική διάταξη όπως η επίμαχη διάταξη, εφόσον απαγορεύει την εμπορία ωτοκαθαριστών βάμβακος που δεν έχουν κατασκευαστεί από αποικοδομήσιμα υλικά σύμφωνα με εθνικό πρότυπο, αποτελεί τεχνικό κανόνα (σκέψη 14).

Η οδηγία 98/34/ΕΚ έχει την έννοια ότι εθνικές διατάξεις, όπως οι επίδικες της κύριας δίκης, εφόσον καθιέρωσαν, μετά την έναρξη ισχύος της οδηγίας 83/189, την υποχρέωση επιθέσεως επί των αφορώντων έργα εικονιστικής τέχνης CD του διακριτικού σημείου «SIAE» ενόψει της εμπορίας τους εντός του οικείου κράτους μέλους, συνιστούν τεχνικό κανόνα, η επίκληση του οποίου έναντι ιδιώτη είναι αδύνατη ελλείψει γνωστοποιήσεώς του στην Επιτροπή (σκέψη 45).

Τροποποιήσεις οι οποίες επήλθαν σε σχέδιο τεχνικού κανόνα ήδη γνωστοποιηθέν στην Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 8, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 98/34, οι οποίες συνίστανται, σε σχέση με το γνωστοποιηθέν σχέδιο, απλώς και μόνο στη θέσπιση ελαστικότερων προϋποθέσεων χρήσεως του οικείου προϊόντος και οι οποίες επομένως μειώνουν τον ενδεχόμενο αντίκτυπο του τεχνικού κανόνα στο εμπόριο, δεν αποτελούν σημαντική τροποποίηση του σχεδίου, υπό την έννοια του άρθρου 8, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, της οδηγίας αυτής. Συνεπώς, για τις τροποποιήσεις αυτές δεν ισχύει η υποχρέωση προηγούμενης γνωστοποιήσεως (σκέψη 47).

1. Πάντως, δεν αμφισβητείται ότι τα διαβατήρια ζώων συντροφιάς, εφόσον φέρουν δικό τους μοναδικό αριθμό και ταυτοποιούν συγκεκριμένο ζώο, δεν μπορούν, ως τέτοια, να γίνουν το αντικείμενο εμπορικών συναλλαγών (σκέψη 69).

2. Κατά συνέπεια, αποκλείεται τα εν λόγω διαβατήρια να μπορέσουν να χαρακτηριστούν ως «εμπόρευμα» υπό την έννοια της νομολογίας του Δικαστηρίου και να έχει επ’ αυτών εφαρμογή η οδηγία 98/34/ΕΚ. Επομένως, προδιαγραφές, όπως οι προβλεπόμενες από την επίμαχη στις κύριες δίκες βελγική ρύθμιση, δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως τεχνικές προδιαγραφές που, κατά το άρθρο 8 της οδηγίας αυτής, πρέπει προηγουμένως να γνωστοποιηθούν στην Επιτροπή και, αν δεν έχει γίνει αυτό, πρέπει να μένουν ανεφάρμοστες από τον εθνικό δικαστή (σκέψη 70).

3. Εθνικές διατάξεις, όπως, αφενός, εκείνες που περιλαμβάνονται στη βελγική ρύθμιση σχετικά με το διαβατήριο ζώου συντροφιάς και αφορούν τη χρησιμοποίησή του ως αποδείξεως ταυτοποιήσεως και καταχωρίσεως των σκύλων, καθώς και τη χρήση αυτοκόλλητων ετικετών για να γίνουν οι μεταβολές σχετικά με την ταυτοποίηση του κυρίου και του ζώου, και, αφετέρου, εκείνες που αφορούν τον καθορισμό ενός μοναδικού αριθμού για τις γάτες και τα κουνάβια, δεν αποτελούν τεχνικούς κανόνες υπό την έννοια του άρθρου 1 της οδηγίας 98/34, οι οποίοι, κατά το άρθρο 8 της οδηγίας αυτής, πρέπει προηγουμένως να γνωστοποιηθούν στην Επιτροπή (σκέψη 71).

1. Ένα μέτρο που επιτρέπει την οργάνωση αυτόματων μηχανικών παιγνίων μόνο στα καζίνα, πρέπει να χαρακτηριστεί ως «τεχνικός κανόνας» υπό την έννοια του άρθρου 1, σημείο 11, της οδηγίας 98/34/ΕΚ (σκέψη 25).

2. Το άρθρο 1, σημείο 11, της οδηγίας 98/34/ΕΚ έχει την έννοια ότι εθνικές διατάξεις όπως αυτές του νόμου περί τυχερών παιγνίων, οι οποίες θα μπορούσαν να έχουν ως αποτέλεσμα να περιορίζουν, ή ακόμα να καθιστούν σταδιακά αδύνατη, την εκμετάλλευση αυτόματα μηχανικών παιγνίων για μικρά κέρδη σε χώρους εκτός των καζίνων και των αιθουσών παιγνίων, μπορούν να συνιστούν «τεχνικούς κανόνες» υπό την έννοια της διατάξεως αυτής, τα σχέδια των οποίων πρέπει να αποτελούν αντικείμενο της γνωστοποιήσεως την οποία προβλέπει το άρθρο 8, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας αυτής, εφόσον αποδεικνύεται ότι οι εν λόγω διατάξεις συνιστούν όρους δυνάμενους να επηρεάσουν σημαντικά τη φύση ή την εμπορία του οικείου προϊόντος (σκέψη 41).