Sajd

INSEPARABLE - Eat, Buy and Sell Sustainable FishINSEPARABLE - Eat, Buy and Sell Sustainable FishINSEPARABLE - Eat, Buy and Sell Sustainable FishINSEPARABLE - Eat, Buy and Sell Sustainable Fish

Fittex
Kontenut relatat
Aħbarijiet
The EU and Mozambique met in Maputo, Mozambique, on 9-11 July 2014, to launch negotiations on the renewal of the Protocol to the Sustainable Fisheries Partnership Agreement due to expire on 31 January 2015. The negotiations were conducted in an open and frank atmosphere with progress made on identifying the areas where there was agreement and those where further work is required.
The European Commission is looking for organisations to join the recently established structured dialogue group of experts on the European Structural and Investment Funds (ESIF). Among others areas, this is particularly relevant for the Common Fisheries Policy and the Integrated Maritime Policy, through the European Maritime and Fisheries Fund (EMFF).

Il-gajdra tal-Paċifiku

Oriġinarjament mill-Ġappun, il-gajdra tal-Paċifiku ġiet introdotta fl-Ewropa fis-snin sebgħin, wara l-għibien tal-gajdra Portugiża (Crassostrea angulata), li nqerdet minn diversi mard suċċessivi. Minħabba li tikber malajr u hija kapaċi tadatta ruħha għal ambjenti differenti, il-gajdra tal-Paċifiku llum hija l-gajdra l-aktar imrobbija fid-dinja, u b’mod speċjali fl-Ewropa. L-ispeċi l-oħra ta’ gajdra mkabbra fl-Ewropa – il-gajdra ċatta (Ostrea edulis) għadha ’l bogħod milli tilħaq il-livell ta’ produzzjoni tagħha wara li kienet vittma ta’ żewġ mardiet epiżotiċi fis-snin għoxrin u tmenin.

Il-gajdra tal-Paċifiku © ScandFish
Isem bil-LatinCrassostrea gigas
Produzzjoni (UE-27) – 142 000 t (2007), ir-4 post fil-produzzjoni dinjija.
Valur (UE-27) –295 miljun € (2007).
Pajjiżi produtturi ewlenin fl-UE – Franza (l-akbar produttur Ewropew u r-4 fid-dinja), l-Irlanda, Spanja, il-Portugall.
Pajjiżi produtturi ewlenin fid-dinja (barra l-Ewropa) – iċ-Ċina, il-Korea t’Isfel, il-Ġappun.
Skeda informattiva pdf - 922 KB [922 KB] български (bg) čeština (cs) dansk (da) Deutsch (de) eesti keel (et) ελληνικά (el) English (en) español (es) français (fr) Gaeilge (ga) italiano (it) latviešu valoda (lv) lietuvių kalba (lt) magyar (hu) Nederlands (nl) polski (pl) português (pt) română (ro) slovenčina (sk) slovenščina (sl) suomi (fi) svenska (sv)

Riproduzzjoni

Parti kbira mill-provvista dinjija ġejja mill-qbid tal-frieħ (larvi tal-gajdri) fl-ambjent naturali. Iżda ċerti larvi tal-gajdri ġejjin mill-imfaqas. F’dan il-każ, l-istokk tal-ġenituri jinżamm fil-baħar.

F’intervalli regolari, jinġabru gruppi ta’ adulti matul ix-xitwa kollha u jitpoġġew fl-għadira. Dan it-teħid ta’ kampjuni jsir b’mod fortuwitu, minħabba li s-sess tal-gajdra mhux determinabbli (il-gajdra tgħaddi minn ermafrodiżmu suċċessiv jiġifieri matul is-snin tkun raġel jew mara). Ir-rilaxx tal-gameti jinkiseb fir-rebbiegħa permezz ta’ xokk termali jew permezz ta’ proċedura ta’ laċerazzjoni. Il-gameti ta’ sitt nisa jew aktar jiġu ffertilizzati bl-isperma ta’ numru identiku ta’ rġiel. Biex it-twelid isir kif suppost, l-ilma jrid ikun f’temperatura ta’ madwar 21°C u mhux mielaħ ħafna. Il-larvi mbagħad jitpoġġew f’għadajjar f’ċirkwiti magħluqa u jingħataw alki kkultivati. Illum, il-parti l-kbira tal-imfaqas tikkonċentra fuq il-produzzjoni tat-triplojdi, jiġifieri gajdri magħmula infertili wara li jgħaddu minn xokk termali waqt il-fertilizzazzjoni, li ma jħallihomx isiru, aktar tard, qishom ħalib.

F’intervalli regolari, jinġabru gruppi ta’ adulti matul ix-xitwa kollha u jitpoġġew fl-għadira. Dan it-teħid ta’ kampjuni jsir b’mod fortuwitu, minħabba li s-sess tal-gajdra mhux determinabbli (il-gajdra tgħaddi minn ermafrodiżmu suċċessiv jiġifieri matul is-snin tkun raġel jew mara). Ir-rilaxx tal-gameti jinkiseb fir-rebbiegħa permezz ta’ xokk termali jew permezz ta’ proċedura ta’ laċerazzjoni. Il-gameti ta’ sitt nisa jew aktar jiġu ffertilizzati bl-isperma ta’ numru identiku ta’ rġiel. Biex it-twelid isir kif suppost, l-ilma jrid ikun f’temperatura ta’ madwar 21°C u mhux mielaħ ħafna. Il-larvi mbagħad jitpoġġew f’għadajjar f’ċirkwiti magħluqa u jingħataw alki kkultivati. Illum, il-parti l-kbira tal-imfaqas tikkonċentra fuq il-produzzjoni tat-triplojdi, jiġifieri gajdri magħmula infertili wara li jgħaddu minn xokk termali waqt il-fertilizzazzjoni, li ma jħallihomx isiru, aktar tard, qishom ħalib.

Qbid

Fis-sajf, il-gajdri jbidu larvi fi kwantitajiet kbar. Dawn il-larvi jiġġerrew mal-kurrenti biex ifittxu post fejn jeħlu.

Biex jinqabdu, dak li jkabbar il-gajdri juża rfid imsejjaħ kolletturi mpoġġija f’postijiet strateġiċi: irfid tal-plastik (tubi, plattini, strippi…) jew madum, munzelli tal-lavanja, qxur. Meta l-frieħ jiffurmaw, ikunu maqlugħin minn mal-irfid tal-qbid tagħhom u disponibbli għat-tkabbir. Fil-każ tal-imqafas, meta l-larva tkun sejra taqbad ma’ rfid, issir aktar skura u għalhekk tkun tidher aktar minn ġol-valvoli tal-qoxra tagħha. Huwa f’dak il-mument li jsir il-qbid: irfid solidu u nadif jitpoġġa fl-għadira sabiex jiġu rkuprati l-gajdri.

Biex jinqabdu, dak li jkabbar il-gajdri juża rfid imsejjaħ kolletturi mpoġġija f’postijiet strateġiċi: irfid tal-plastik (tubi, plattini, strippi…) jew madum, munzelli tal-lavanja, qxur. Meta l-frieħ jiffurmaw, ikunu maqlugħin minn mal-irfid tal-qbid tagħhom u disponibbli għat-tkabbir. Fil-każ tal-imqafas, meta l-larva tkun sejra taqbad ma’ rfid, issir aktar skura u għalhekk tkun tidher aktar minn ġol-valvoli tal-qoxra tagħha. Huwa f’dak il-mument li jsir il-qbid: irfid solidu u nadif jitpoġġa fl-għadira sabiex jiġu rkuprati l-gajdri.

Tkabbir

Jeżistu erba’ metodi ewlenin ta’ tkabbir tal-gajdri skont l-ambjent (l-estensjoni tal-marea, fond tal-ilma…) u t-tradizzjonijiet.

It-tkabbir fl-għoli: il-gajdri jitpoġġew fil-baħar fi bwiet imwaħħla fuq twavel impoġġija fuq ix-xatt, mal-art.

It-tkabbir fiċ-ċatt: il-gajdri jitpoġġew direttament fuq ix-xatt.

It-tkabbir fl-ilma fond jew it-tkabbir f’kontenituri: il-gajdri jinżergħu f’żoni apposta li jistgħu jkunu sa 10 metri fond.

It-tkabbir fuq konzijiet: il-gajdri jinżammu fuq ħbula, bħall-maskli, li jippermetti li jitkabbru ’l barra mix-xatt. Minħabba li jkunu dejjem taħt l-ilma, huma jikbru aktar malajr. Dan il-metodu huwa adattat għat-tkabbir fl-ibħra li ma jkollhomx marea jew għat-tkabbir ’il barra mill-kosta.

Il-gajdri jieklu b’mod naturali l-plankton li jkun hemm fl-ilma tal-baħar, li huma jiffiltraw il-ħin kollu. Għalhekk jistgħu jitkabbru biss f’postijiet li jikkonformaw ma’ ċerti kriterji ta’ kurrent, fond, u ammont ta’ plankton, jiġifieri ġeneralment qrib l-estwarji, f’laguni jew għadajjar kostali. L-għadd ta’ konċessjonijiet disponibbli huwa ddeterminat xjentifikament skont il-kwantità ta’ plankton disponibbli. Il-gajdri jilħqu l-piż kummerċjali tagħhom wara 18 sa 30 xahar. Il-metodi ta’ qbid ivarjaw skont it-tip ta’ tkabbir: il-gajdri li jitkabbru fl-għoli jinġabru billi jinqalgħu il-bwiet imwaħħla mat-twavel; il-gajdri mkabbra fiċ-ċatt jinġabru meta l-marea tkun baxxa permezz ta’ furkettuni, jew permezz tat-tħammil jekk l-għoli tal-ilma jippermetti; il-gajdri mkabbra fl-ilma fond jinġabru permezz ta’ gangmi li jistgħu jiġbru sa 500 kg.

Il-gajdri jieklu b’mod naturali l-plankton li jkun hemm fl-ilma tal-baħar, li huma jiffiltraw il-ħin kollu. Għalhekk jistgħu jitkabbru biss f’postijiet li jikkonformaw ma’ ċerti kriterji ta’ kurrent, fond, u ammont ta’ plankton, jiġifieri ġeneralment qrib l-estwarji, f’laguni jew għadajjar kostali. L-għadd ta’ konċessjonijiet disponibbli huwa ddeterminat xjentifikament skont il-kwantità ta’ plankton disponibbli. Il-gajdri jilħqu l-piż kummerċjali tagħhom wara 18 sa 30 xahar. Il-metodi ta’ qbid ivarjaw skont it-tip ta’ tkabbir: il-gajdri li jitkabbru fl-għoli jinġabru billi jinqalgħu il-bwiet imwaħħla mat-twavel; il-gajdri mkabbra fiċ-ċatt jinġabru meta l-marea tkun baxxa permezz ta’ furkettuni, jew permezz tat-tħammil jekk l-għoli tal-ilma jippermetti; il-gajdri mkabbra fl-ilma fond jinġabru permezz ta’ gangmi li jistgħu jiġbru sa 500 kg.

Irfinar

F’ċerti żoni ta’ produzzjoni, l-gajdri adulti jistgħu jiġu rfinati sabiex il-laħam tagħhom jingħata kwalitajiet speċifiċi.

Il-gajdri jitpoġġew f’irqajja’ tal-gajdri, li huma baċiri tat-tafal mhux fondi ħafna li jimtlew bl-ilma tal-baħar b’mod naturali, fejn il-laħam tagħhom jiħdar minħabba l-preżenza ta’ alka speċifika bl-isem Navicula ostrea. Huma jistgħu jitpoġġew ukoll f’żoni ta’ rfinar fl-intermarea fejn il-laħam tagħhom isir sod u abjad. Għall-gajdri li jitrabbew f’ilmiet fondi, tintuża teknika ta’ rfinar: dak li jgħidulha trompage, li biha l-gajdri jitpoġġew f’żoni li jinsabu regolarment ’il barra mill-ilma, u dan iġiegħel lill-gajdra tħalli l-valvoli tagħha magħluqin.

Konsum

Il-maġġoranza tal-gajdri huma prodotti u kkunsmati fi Franza, fejn id-drawwiet tal-konsum huma speċifiċi ħafna (dawn jiġu kkunsmati ħajjin).

Il-partikolarità tal-konsum tal-gajdra tinsab fl-istaġjonalità tagħha: fi Franza, nofs il-gajdri jiġu kkunsmati matul il-festi tal-aħħar tas-sena, bejn Novembru u Jannar. Id-daqsijiet għall-gajdri kikkra jvarjaw minn 0 sa 5. Aktar ma jkun żgħir in-numru, aktar ma tkun kbira l-gajdra. Il-gajdri fini ma jkollhomx ħafna laħam u l-gajdri speċjali jkollhom aktar laħam.

Il-partikolarità tal-konsum tal-gajdra tinsab fl-istaġjonalità tagħha: fi Franza, nofs il-gajdri jiġu kkunsmati matul il-festi tal-aħħar tas-sena, bejn Novembru u Jannar. Id-daqsijiet għall-gajdri kikkra jvarjaw minn 0 sa 5. Aktar ma jkun żgħir in-numru, aktar ma tkun kbira l-gajdra. Il-gajdri fini ma jkollhomx ħafna laħam u l-gajdri speċjali jkollhom aktar laħam.