ΑΧΩΡΙΣΤΟΙ

Εκτροφής ΕΕ

Εκτροφής ΕΕ

Εκτροφής ΕΕ

Αναζητάτε βιώσιμες επιλογές;
Δοκιμάστε τα ψάρια που εκτρέφονται στην ΕΕ

 

Ψάρια που εκτρέφονται στην ΕΕ: ένα υγιεινό, φρέσκο και τοπικό προϊόν

Όλοι γνωρίζουμε ότι τα ψάρια είναι πλούσια σε πρωτεΐνες. Κάνουν καλό στην καρδιά και αποτελούν πλούσια πηγή βιταμινών και θρεπτικών ουσιών. Συγχρόνως, όμως, κανείς δεν αγνοεί το πρόβλημα της υπεραλίευσης των θαλασσών μας που θέτει σε κίνδυνο τα ιχθυαποθέματά μας. 

Η ιχθυοκαλλιέργεια, ή υδατοκαλλιέργεια, μπορεί να συμβάλει στη μείωση της πίεσης που ασκείται στα άγρια ψάρια καλύπτοντας ένα μέρος της ολοένα μεγαλύτερης ζήτησης για προϊόντα της θάλασσας – τόσο στην ΕΕ όσο και στον υπόλοιπο κόσμο. Η ιχθυοκαλλιέργεια αποτελεί έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους κλάδους τροφίμων. Τα μισά περίπου από τα ψάρια που καταναλώνονται κάθε χρόνο σε παγκόσμιο επίπεδο προέρχονται από την ιχθυοκαλλιέργεια, και το  ποσοστό αυτό αυξάνεται συνεχώς. Με απλά λόγια, χωρίς υδατοκαλλιέργεια δεν θα υπήρχαν αρκετά ψάρια για να τραφεί ο παγκόσμιος πληθυσμός. Αυτό θα σήμαινε ότι θα έπρεπε να αλιεύουμε ακόμη περισσότερα ψάρια από τις θάλασσές μας με συνέπεια να θέτουμε σε κίνδυνο τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των αποθεμάτων άγριων ψαριών.

Τα ψάρια εκτροφής είναι τοπικά ψάρια

Πέραν του ότι μας παρέχουν πρωτεΐνες καλής ποιότητας, τα προϊόντα υδατοκαλλιέργειας είναι τοπικά  και μπορούν να βοηθήσουν τις τοπικές οικονομίες. Στην ΕΕ εισάγεται σήμερα το 68 % των θαλασσινών  που καταναλώνουμε, ενώ μόνο το 10 % προέρχεται από ιχθυοκαλλιέργειες εντός της ΕΕ. Περισσότερα από 80.000 άτομα απασχολούνται ήδη άμεσα στον ευρωπαϊκό κλάδο υδατοκαλλιέργειας, και ο αριθμός αυτός αναμένεται να αυξηθεί, καθώς ολοένα μεγαλύτερη ποσότητα των προϊόντων της θάλασσας που καταναλώνουμε προέρχεται από ιχθυοκαλλιέργειες της ΕΕ. Χάρη στην προσφάτως αναθεωρηθείσα αλιευτική πολιτική και τη στοχευμένη χρηματοδότηση, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα στηρίξει την ανάπτυξη του τομέα, θα δημιουργήσει περισσότερες δυνατότητες απασχόλησης και θα διασφαλίσει ότι όλα τα προϊόντα της θάλασσας που εκτρέφονται στην Ευρώπη θα συνεχίσουν να είναι υψηλής ποιότητας, υγιεινά και βιώσιμα.

Πώς λειτουργεί η υδατοκαλλιέργεια 

Η υδατοκαλλιέργεια παράγει τροφές που προέρχονται από τη θάλασσα.  Εκτρέφει ζώα του γλυκού νερού και της θάλασσας καθώς και, τελευταία, διάφορα είδη φυκιών. Ασκείται σε όλη την Ευρώπη και παράγει πολλά είδη ψαριών, οστρακοειδών, μαλακοστράκων και φυκιών, χρησιμοποιώντας ένα ευρύ φάσμα διαφορετικών μεθόδων εκτροφής, από τις παραδοσιακές, όπως σκοινιά, δίχτυα και δεξαμενές, έως τις πιο εξελιγμένες, όπως συστήματα ανακύκλωσης νερού. Περίπου η μισή παραγωγή της  ΕΕ αποτελείται από οστρακοειδή, μεταξύ των οποίων τα μύδια και στρείδια είναι τα δημοφιλέστερα, ενώ θαλάσσια ψάρια, όπως ο σολομός, το λαβράκι και η τσιπούρα, αντιπροσωπεύουν το ένα τέταρτο περίπου της παραγωγής και ψάρια του γλυκού νερού, όπως η πέστροφα και ο κυπρίνος, το ένα πέμπτο.

Ακριβώς όπως στη γεωργία,  πρώτες προτεραιότητες παραμένουν η παραγωγή υγιεινών τροφίμων για τους καταναλωτές, καθώς και η προστασία της καλής διαβίωσης των ζώων και ο σεβασμός του περιβάλλοντος. Το καθαρό νερό και οι καλές υγειονομικές συνθήκες είναι απαραίτητα για την ιχθυοκαλλιέργεια. Σε πολλές περιπτώσεις, τα ψάρια και τα οστρακοειδή μπορούν να βρουν τις θρεπτικές ουσίες που χρειάζονται στο περιβάλλον, αλλά, όταν είναι αναγκαίο, οι ιχθυοκαλλιεργητές παρέχουν πρόσθετες ζωοτροφές, ώστε να διασφαλίζεται μια ισορροπημένη και υγιεινή διατροφή. Για όλα αυτά τηρούνται τα αυστηρά ευρωπαϊκά πρότυπα για την προστασία του περιβάλλοντος και των καταναλωτών, ώστε τα ψάρια που εκτρέφονται στην ΕΕ να είναι βιώσιμα, φρέσκα, ασφαλή, τοπικής προέλευσης και εύκολα ανιχνεύσιμα.

Γιατί χρειαζόμαστε την ιχθυοκαλλιέργεια;

Η κατανάλωση ψαριών κάνει καλό στην υγεία, αλλά δεν υπάρχουν αρκετά άγρια ψάρια και οστρακοειδή για να καλύψουν την υπάρχουσα ζήτηση. Η βιώσιμη αλιεία συνδέεται στενά με την ιχθυοκαλλιέργεια. Μόνο μαζί μπορούν να εξασφαλίσουν επαρκείς ποσότητες ψαριών ώστε να καλύψουν τις ανάγκες του αυξανόμενου παγκόσμιου πληθυσμού, χωρίς να θέσουν σε κίνδυνο το μακροπρόθεσμο μέλλον των αποθεμάτων άγριων ψαριών.
Στην ΕΕ, εισάγουμε το 68% των ψαριών και θαλασσινών που καταναλώνουμε, σημαντικό μέρος των οποίων προέρχεται από ιχθυοκαλλιέργειες.  Μόνο το 10 % των ψαριών και θαλασσινών που καταναλώνουμε προέρχεται από ιχθυοκαλλιέργειες της ΕΕ. Η κατανάλωση περισσότερων εκτρεφόμενων ψαριών μειώνει την πίεση που ασκείται στα αποθέματα άγριων ψαριών, περιορίζει την εξάρτηση από τις εισαγωγές και δημιουργεί περισσότερες θέσεις απασχόλησης, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη των τοπικών οικονομιών μας.

Ποια είναι τα σημαντικότερα είδη που εκτρέφονται στην ΕΕ;

Περίπου η μισή ευρωπαϊκή παραγωγή αποτελείται από οστρακοειδή, μεταξύ των οποίων τα μύδια και τα στρείδια είναι τα δημοφιλέστερα. Τα θαλάσσια ψάρια, όπως ο σολομός, το λαβράκι και η τσιπούρα αντιπροσωπεύουν το 27% περίπου, ενώ τα ψάρια γλυκού νερού, όπως η πέστροφα και κυπρίνος, το 23% των ψαριών που προέρχονται από ιχθυοκαλλιέργειες της ΕΕ. 

Τα είδη που εκτρέφονται στην ΕΕ παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία και περιλαμβάνουν κυδώνια, χτένια, αστακούς, τιλάπια, οξύρρυγχους (χαβιάρι), αλλά και άγρια είδη με μεγάλη ζήτηση όπως το καλκάνι, ο μπακαλιάρος και η γλώσσα. Αναπτύσσεται επίσης η παραγωγή φυκιών. 
Περισσότερες πληροφορίες:
http://ec.europa.eu/fisheries/cfp/aquaculture/species/index_el.htm

Πώς εκτρέφονται τα ψάρια και τα θαλασσινά;

Τα οστρακοειδή όπως τα μύδια και τα στρείδια καλλιεργούνται πάνω σε σχοινιά, πασσάλους ή εξέδρες. Χρειάζονται καθαρό νερό για να τρέφονται με τις θρεπτικές ουσίες που αιωρούνται σ' αυτό. Τα θαλάσσια ψάρια, όπως ο σολομός και το λαβράκι, εκτρέφονται σε μεγάλα δικτυωτά καταφύγια στην επιφάνεια της θάλασσας. Τα ψάρια γλυκού νερού, όπως η πέστροφα, εκτρέφονται συνήθως σε σειρές δεξαμενών, μέσω των οποίων περνά το νερό ποταμού. Άλλα ψάρια γλυκού νερού, όπως ο κυπρίνος, εκτρέφονται σε μεγάλες λίμνες και τέλματα.
Περισσότερες πληροφορίες:
http://ec.europa.eu/fisheries/cfp/aquaculture/aquaculture_methods/index_el.htm

Είναι αλήθεια ότι η υδατοκαλλιέργεια μπορεί να βλάψει το περιβάλλον;

Όπως κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα, η υδατοκαλλιέργεια πρέπει να γίνεται με βιώσιμο και υπεύθυνο τρόπο. Όπως όλοι οι παραγωγοί τροφίμων, οι ιχθυοκαλλιεργητές υποχρεούνται να τηρούν συγκεκριμένα περιβαλλοντικά και υγειονομικά πρότυπα. Τα περιβαλλοντικά πρότυπα της ΕΕ είναι από τα αυστηρότερα και τα πλέον αποτελεσματικά στον κόσμο. Αλλά οι ιχθυοκαλλιεργητές πρέπει επίσης να συμβάλλουν πιο δραστικά στην προστασία του περιβάλλοντος: για παράδειγμα, οι λίμνες υδατοκαλλιέργειας συμβάλλουν στη διατήρηση σημαντικών φυσικών τοπίων και οικοτόπων για άγρια πτηνά και άλλα είδη που απειλούνται με εξαφάνιση.
Τα οστρακοειδή συμβάλλουν στην εξασφάλιση καθαρότερων παράκτιων υδάτων καθώς απορροφούν θρεπτικά συστατικά που θα μπορούσαν διαφορετικά να βλάψουν την ποιότητα των νερών. Τέλος, η βιωσιμότητα αποτελεί επίσης ένα καλό εμπορικό επιχείρημα και οι ιχθυοκαλλιεργητές βρίσκονται στην πρώτη γραμμή όσον αφορά την παρακολούθηση και την προστασία του περιβάλλοντος, για να διασφαλίζουν ότι δεν υπάρχουν αρνητικές συνέπειες.

Τα ψάρια ιχθυοτροφείου είναι το ίδιο υγιεινά με τα άγρια ψάρια;

Η νομοθεσία της ΕΕ θέτει αυστηρούς κανόνες, όπως π.χ. για τα μέγιστα επιτρεπόμενα επίπεδα προσμείξεων, ώστε να διασφαλίζεται ότι τα τρόφιμα που καταναλώνουμε είναι ασφαλή. Τα όρια αυτά είναι τα ίδια τόσο για τα εκτρεφόμενα όσο και για τα άγρια ψάρια, ενώ ένα αυστηρό σύστημα επίσημων ελέγχων διασφαλίζει ότι στο τραπέζι μας φθάνουν μόνο υγιεινά τρόφιμα, είτε προέρχονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση είτε από άλλες χώρες.

Χρειάζεται πάνω από ένα κιλό άγριων ψαριών για την παραγωγή 1 κιλού σολομού εκτροφής. Επομένως έχει νόημα να εκτρέφουμε ψάρια ταΐζοντάς τα με άγρια ψάρια;

Το γεγονός ότι σαρκοφάγα ψάρια, όπως ο σολομός, τρέφονται με ιχθυάλευρα από άγρια ψάρια αναπόφευκτα αποτελεί πρόκληση για μια βιώσιμη υδατοκαλλιέργεια. Με τη βελτίωση της προσφοράς και της εφαρμογής εναλλακτικών λύσεων αλλά και της απόδοσης των ζωοτροφών, η ποσότητα των άγριων ψαριών που καταναλώνεται ανά κιλό εκτρεφόμενων ψαριών μειώνεται συνεχώς. Εκτός από τα θέματα βιωσιμότητας, υπάρχει και ένα σαφές οικονομικό κίνητρο για τους ιχθυοκαλλιεργητές που περιορίζουν τη χρήση άγριων ψαριών, γιατί αυτή αυξάνει το κόστος παραγωγής. Η Επιτροπή σκοπεύει να βοηθήσει τον κλάδο να βελτιώσει αυτή την κατάσταση.
Ωστόσο, αξίζει να τονιστεί ότι η μισή παραγωγή υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ σε όγκο αφορά οστρακοειδή, τα οποία δεν χρειάζονται πρόσθετες ζωοτροφές. Αυτό ισχύει και για τα μη σαρκοφάγα ψάρια, όπως ο κυπρίνος.

Τι κάνει η ΕΕ για να στηρίξει την υδατοκαλλιέργεια;

Με την πρόσφατη μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, η ΕΕ δίνει προτεραιότητα στη στήριξη του τομέα της υδατοκαλλιέργειας. Μια πρόσφατη δέσμη κατευθυντήριων γραμμών παρουσιάζει τις κοινές προτεραιότητες και τους γενικούς στόχους για τον τομέα της ιχθυοκαλλιέργειας στην Ευρώπη. Έχουν καθοριστεί πέντε τομείς προτεραιότητας:

  • καθιέρωση υψηλών προτύπων στους τομείς της ποιότητας, της υγείας και του περιβάλλοντος.
  • διευκόλυνση της πρόσβασης σε χώρο και ύδατα
  • μείωση του διοικητικού φόρτου για τον κλάδο
  • αύξηση της ανταγωνιστικότητας.

Η ΕΕ θα διαθέσει κονδύλια (μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας και Αλιείας) για να διασφαλίσει ότι οι ιχθυοκαλλιεργητές θα λειτουργούν υπό άριστες συνθήκες ώστε να έχουν καλύτερα αποτελέσματα. Η ΕΕ θα επενδύσει επίσης στην έρευνα σχετικά με τις αλληλεπιδράσεις με το περιβάλλον, την υγεία και τη διατροφή των εκτρεφόμενων ψαριών καθώς και την αναπαραγωγή και την εκτροφή –τα κυριότερα στοιχεία για τη βιώσιμη ανάπτυξη της ευρωπαϊκής υδατοκαλλιέργειας.

Σχολικό Πρόγραμμα - Μαθαίνοντας για τον Ευρωπαϊκό Κλάδο Υδατοκαλλιέργειας

Μπορεί να αποτελεί τον ταχύτερα αναπτυσσόμενο κλάδο παραγωγής τροφίμων παγκοσμίως, όμως η υδατοκαλλιέργεια, ή αλλιώς ιχθυοκαλλιέργεια, παραδόξως, παραμένει άγνωστη σε όσους δεν έχουν σχέση με τον κλάδο.

Το σχολικό πρόγραμμα «Εκτροφής ΕΕ» έχει σχεδιαστεί για την αύξηση της ευαισθητοποίησης των Ευρωπαίων εφήβων (ηλικίας 12-18 ετών) σχετικά με τον κλάδο της υδατοκαλλιέργειας. Το πρόγραμμα θα βοηθήσει τους μαθητές να γνωρίσουν καλύτερα τον κλάδο της ιχθυοκαλλιέργειας και να μάθουν πώς επηρεάζει τις τοπικές κοινότητές τους.

Θα διερευνήσουν τον ρόλο της στην παραγωγή τροφίμων και στη διατήρηση του περιβάλλοντος. Θα ανακαλύψουν ακόμα τις διάφορες ευκαιρίες επιχειρηματικότητας και επαγγελματικής σταδιοδρομίας που προσφέρει η υδατοκαλλιέργεια.

Προσφέρεται ένα ευρύ πεδίο για τους μαθητές να μελετήσουν και να ανακαλύψουν τα διαφορετικά ψάρια αλμυρών και γλυκών υδάτων, μαλάκια, οστρακόδερμα και φύκια που παράγονται, και τις διαφορετικές παραδοσιακές και πιο σύγχρονες μεθόδους παραγωγής που χρησιμοποιούνται.

Το πρόγραμμα, επί του παρόντος εφαρμόζεται πιλοτικά σε 20 σχολεία 10 χωρών της ΕΕ (Τσεχική Δημοκρατία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιρλανδία, Ιταλία, Πολωνία, Ισπανία και Ηνωμένο Βασίλειο).

Οι υδατοκαλλιεργητές επιστρέφουν στα θρανία

Ένα βασικό μέρος του προγράμματος είναι η επίσκεψη τοπικών υδατοκαλλιεργητών στα σχολεία, δίνοντας στους μαθητές την ευκαιρία να μιλήσουν με έναν ειδικό, να αξιοποιήσουν την έρευνά τους και να λάβουν μέρος σε μια διασκεδαστική και διαδραστική συζήτηση με τον επισκέπτη τους.

Ένα κιτ προγράμματος έχει σχεδιαστεί για τους εκπαιδευτικούς, προκειμένου να έχετε όλα όσα χρειάζεστε για να βοηθήσετε τους μαθητές σας να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν το πρόγραμμα, από το πρώτο μάθημα, έως την επίσκεψη και τις δραστηριότητες στα πλαίσια του προγράμματος, οι οποίες μπορεί να επικεντρώνονται σε ο,τιδήποτε σχετικό με τα θέματα Διατροφή & Μαγειρική, Επιστήμη & Τεχνολογία, ή Επικοινωνία και Τέχνες. 

Λάβετε μέρος και εσείς

Ενθαρρύνεται η συμμετοχή όλων των σχολείων.

Το υλικό που θα συγκεντρώσουν οι μαθητές σας, θα αναρτάται σε τακτικά διαστήματα στους λογαριασμούς που διαθέτουμε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Επικοινωνήστε μαζί μας στην παρακάτω διεύθυνση:
mare-communication@ec.europa.eu

Σχολικό κιτ

Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με το πρόγραμμα αυτό διατίθενται σε αυτό το φυλλάδιοΣύντομα θα είναι διαθέσιμος ο κατάλογος των υδατοκαλλιεργητών που θα συμμετέχουν και θα ενημερώνεται τακτικά.

Επισημαίνεται ότι τυχόν έξοδα δεν μπορούν καλυφθούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση

.