Sajd

INSEPARABLE - Eat, Buy and Sell Sustainable FishINSEPARABLE - Eat, Buy and Sell Sustainable FishINSEPARABLE - Eat, Buy and Sell Sustainable FishINSEPARABLE - Eat, Buy and Sell Sustainable Fish

Fittex
Kontenut relatat
Aħbarijiet
In response to the concerns raised by several citizens about animal welfare in fish farming, the European Commission would like to clarify that the health and welfare of farmed fish is important for EU aquaculture.
One of the world's fastest growing food sectors, aquaculture accounts for about half of the fish eaten worldwide every year.
Fish farming is healthy and can help tackle overfishing and protect wild fish stocks. That is the message to be delivered today by European Commissioner for Maritime Affairs and Fisheries, Maria Damanaki, at a specially organised event at the Seafood Expo Global held in Brussels.

Metodi tal-akkwakultura

L-akkwakultura Ewropea għandha bosta forom. Nistgħu niddistingwu bejniethom billi nqabbluhom b’modi differenti: estensiva jew intensiva, f’ambjent naturali jew f’tankijiet, fl-ilma ħelu jew fl-ilma baħar, bi fluss kontinwu jew b’ċirkolazzjoni mill-ġdid, tradizzjonali jew moderna, klassika jew organika, fil-kenn jew esposta, eċċ. Minn dawn id-dikotomiji, id-dettalji kollha u bosta kumbinazzjonijiet huma possibbli. Biex nippreżentawhom, l-aktar metodu sempliċi huwa li nsegwu l-iżvilupp storiku tal-akkwakultura fl-Ewropa.

Skeda informattiva pdf - 725 KB [725 KB] български (bg) čeština (cs) dansk (da) Deutsch (de) eesti keel (et) ελληνικά (el) English (en) español (es) français (fr) Gaeilge (ga) italiano (it) latviešu valoda (lv) lietuvių kalba (lt) magyar (hu) Nederlands (nl) polski (pl) português (pt) română (ro) slovenčina (sk) slovenščina (sl) suomi (fi) svenska (sv)

L-akkwakultura estensiva

L-ewwel forma ta’ akkwakultura li ġiet ipprattikata kienet tikkonsisti fin-nasba tal-annimali akkwatiċi selvaġġi fil-laguni, fl-għadajjar jew lagi żgħar mhux fondi ħafna, sabiex ikunu disponibbli f’kull mument.
Qbid ta' karpjuni fir-Repubblika Ċeka © Zbynek Mejta

Din il-forma ta’ trobbija kienet tintuża fil-perijodu Neolitiku, meta l-bniedem kien beda jaġixxi fuq ir-riżorsi naturali, jiġifieri, fl-Ewropa, 4000 sena qabel l-era tagħna. Din il-prattika minimalista ma teżistix aktar illum fl-Ewropa, għaliex l-azjendi tal-akkwakultura kollha jużaw mill-inqas interazzjoni teknika waħda mal-ambjent jew mal-annimal.

Fit-tieni stadju tal-evoluzzjoni tal-akkwakultura fil-fatt il-bniedem waqaf jiddependi biss fuq in-natura, iżda beda jiżviluppa ambjent akkwatiku li jiffavorixxi l-iżvilupp tal-popolazzjonijiet tal-ħut, ta’ molluski u/jew ta’ krustaċji. Il-forma l-aktar sofistikata ta’ din l-akkwakultura hija t-trobbija ta’ karpjuni f’għadajjar ipprattikata fiċ-Ċina, li traċċa minnha nistgħu nsibuha fil-famuż Trattat ta’ Fan-Li li jmur lura għas-seklu V Q.K.

U fl-Ewropa? Ir-Rumani, diġà, kienu jżommu l-gajdri u jismnu l-ħut f’tankijiet magħmula apposta. Iżda kien fil-Medju Evu li bdew jiġu elaborati t-tekniki tat-trobbija tal-ħut, b’mod partikolari fil-monasteri, li kellhom bżonn ikel mingħajr ħafna xaħam għall-bosta jiem ta’ sawm imposti mir-reliġjon Kristjana. Fl-Ewropa tan-Nofsinhar, it-trobbija tal-ħut fl-ilma salmastru tmur lura għal dan iż-żmien ukoll, meta bdew jiżviluppaw laguni u għadajjar ħdejn il-kosta b’mod li jkunu jistgħu jżommu l-ħut li jġib il-kurrent bħall-ispnott, l-awrat u l-mulett, ta’ spiss b’alternanza skont l-istaġun mal-produzzjoni tal-melħ.

Dawn il-forom ta’ akkwakultura li ġejjin mill-prattiċi antiki għadhom jeżistu llum fl-Ewropa kollha. Dan huwa l-każ tat-trobbija estensiva tal-ħut tradizzjonali, li hija pprattikata fil-Lapponja fi Sqallija u f’Kerry fi Trace. Din tikkonsisti fiż-żamma tal-għadajjar (naturali jew artifiċjali) u l-laguni b’mod li jkun favur l-iżvilupp tal-fawna akkwatika. F’kull xitwa, l-ilma jiġi mnaddaf u ffertilizzat b’fertilizzaturi b’mod li jiġu stimolati l-pjanti akkwatiċi u b’hekk, tiġi intensifikata l-preżenza ta’ mikro-organiżmi, molluski żgħar u krustaċji, larvae u dud li jagħmlu l-bażi tal-piramida alimentari akkwatika. Dan għandu l-effett li jiffavorixxi l-iżvilupp tal-annimali “kummerċjali” b’rendiment aktar għoli minn dak tal-ekosistema naturali.

Fit-trobbija tal-ħut fl-ilma ħelu, l-ispeċi prodotti b’dan il-mod huma, skont ir-reġjunijiet, it-trota kannella, il-ħuta bajda (Coregonus), t-trota żgħira tal-Artiku, is-sallura, il-lizz perċa, il-lizz u speċi differenti ta’ karpjuni, ta’ lupu tal-baħar, ta’ sturjun, ta’ awwisti u ta’ żrinġijiet. Fil-passat, din l-attività tat bidu għall-introduzzjoni ta’ għadd ta’ speċi mhux indiġeni fl-ekosistema Ewropea, bħat-trota qawsalla, it-trota tan-nixxiegħa, il-karpjuni u speċi differenti ta’ żrinġijiet u ta’ awwisti. Fl-ilma salmastru, il-laguni u l-għadajjar tal-kosta kienu jipprovdu, skont il-pożizzjoni ġeografika tagħhom, spnott, salluri u speċi differenti ta’ awrat, ta’ mulett, ta’ sturjuni, ta’ awwisti u ta’ frott tal-baħar.





Qbid ta' karpjuni fir-Repubblika Ċeka © Zbynek Mejta

Din il-forma ta’ trobbija kienet tintuża fil-perijodu Neolitiku, meta l-bniedem kien beda jaġixxi fuq ir-riżorsi naturali, jiġifieri, fl-Ewropa, 4000 sena qabel l-era tagħna. Din il-prattika minimalista ma teżistix aktar illum fl-Ewropa, għaliex l-azjendi tal-akkwakultura kollha jużaw mill-inqas interazzjoni teknika waħda mal-ambjent jew mal-annimal.

Fit-tieni stadju tal-evoluzzjoni tal-akkwakultura fil-fatt il-bniedem waqaf jiddependi biss fuq in-natura, iżda beda jiżviluppa ambjent akkwatiku li jiffavorixxi l-iżvilupp tal-popolazzjonijiet tal-ħut, ta’ molluski u/jew ta’ krustaċji. Il-forma l-aktar sofistikata ta’ din l-akkwakultura hija t-trobbija ta’ karpjuni f’għadajjar ipprattikata fiċ-Ċina, li traċċa minnha nistgħu nsibuha fil-famuż Trattat ta’ Fan-Li li jmur lura għas-seklu V Q.K.

U fl-Ewropa? Ir-Rumani, diġà, kienu jżommu l-gajdri u jismnu l-ħut f’tankijiet magħmula apposta. Iżda kien fil-Medju Evu li bdew jiġu elaborati t-tekniki tat-trobbija tal-ħut, b’mod partikolari fil-monasteri, li kellhom bżonn ikel mingħajr ħafna xaħam għall-bosta jiem ta’ sawm imposti mir-reliġjon Kristjana. Fl-Ewropa tan-Nofsinhar, it-trobbija tal-ħut fl-ilma salmastru tmur lura għal dan iż-żmien ukoll, meta bdew jiżviluppaw laguni u għadajjar ħdejn il-kosta b’mod li jkunu jistgħu jżommu l-ħut li jġib il-kurrent bħall-ispnott, l-awrat u l-mulett, ta’ spiss b’alternanza skont l-istaġun mal-produzzjoni tal-melħ.

Dawn il-forom ta’ akkwakultura li ġejjin mill-prattiċi antiki għadhom jeżistu llum fl-Ewropa kollha. Dan huwa l-każ tat-trobbija estensiva tal-ħut tradizzjonali, li hija pprattikata fil-Lapponja fi Sqallija u f’Kerry fi Trace. Din tikkonsisti fiż-żamma tal-għadajjar (naturali jew artifiċjali) u l-laguni b’mod li jkun favur l-iżvilupp tal-fawna akkwatika. F’kull xitwa, l-ilma jiġi mnaddaf u ffertilizzat b’fertilizzaturi b’mod li jiġu stimolati l-pjanti akkwatiċi u b’hekk, tiġi intensifikata l-preżenza ta’ mikro-organiżmi, molluski żgħar u krustaċji, larvae u dud li jagħmlu l-bażi tal-piramida alimentari akkwatika. Dan għandu l-effett li jiffavorixxi l-iżvilupp tal-annimali “kummerċjali” b’rendiment aktar għoli minn dak tal-ekosistema naturali.

Fit-trobbija tal-ħut fl-ilma ħelu, l-ispeċi prodotti b’dan il-mod huma, skont ir-reġjunijiet, it-trota kannella, il-ħuta bajda (Coregonus), t-trota żgħira tal-Artiku, is-sallura, il-lizz perċa, il-lizz u speċi differenti ta’ karpjuni, ta’ lupu tal-baħar, ta’ sturjun, ta’ awwisti u ta’ żrinġijiet. Fil-passat, din l-attività tat bidu għall-introduzzjoni ta’ għadd ta’ speċi mhux indiġeni fl-ekosistema Ewropea, bħat-trota qawsalla, it-trota tan-nixxiegħa, il-karpjuni u speċi differenti ta’ żrinġijiet u ta’ awwisti. Fl-ilma salmastru, il-laguni u l-għadajjar tal-kosta kienu jipprovdu, skont il-pożizzjoni ġeografika tagħhom, spnott, salluri u speċi differenti ta’ awrat, ta’ mulett, ta’ sturjuni, ta’ awwisti u ta’ frott tal-baħar.





It-trobbija tal-frott tal-baħar

Conchyliculture , jiġifieri t-trobbija tal-frott tal-baħar, hija attività ta’ trobbija estensiva. Hija tibbaża l-aktar fuq kampjuni li twieldu b’mod naturali u fuq sustanzi offruti mill-ambjent, mingħajr prodotti barranin ta’ ebda tip.
Trobbija ta' maskli fl-Irlanda. © Lionel Flageul

Sofistikazzjoni eżaġerata tal-proċess u tat-tekniki jippermettu kisba ta’ rendiment ottimali ta’ dak li tipprovdi n-natura. Fl-Ewropa, it-trobbija tal-gajdri (ostréiculture) u t-trobbija tal-maskli (mytiliculture) jirrappreżentaw 90 % tal-produzzjoni ta’ frott tal-baħar. Dawn huma impjanti antiki ħafna li l-ewwel riżultati tagħhom jmorru lura għal żminijiet il-qedem.

It-trobbija tal-gajdri llum hija attività tradizzjonali f’ċerti pajjiżi tal-UE bħal Franza (90% tal-produzzjoni tal-UE) u l-Olanda. Din hija aktar reċenti f’pajjiżi oħra, b’mod partikolari fl-Irlanda. Il-metodi differenti ta’ trobbija huma bbażati fuq il-metodi tradizzjonali. Żewġ speċi huma mrobbija fl-Ewropa: il-gajdra ċatta (Ostrea edulis) u l-gajdra kikkra tal-Paċifiku (Crassostrea gigas), li hija l-aktar komuni. Jeħtieġu minn 3 sa 4 snin biex il-gajdri jilħqu d-daqs kummerċjali tagħhom.

It-trobbija tal-maskli tiddedika ruħha għal żewġ speċi wkoll, skont iż-żona ġeografika tal-produzzjoni: il-maskla komuni (Mytilus edulis), li hija iżgħar, fit-Tramuntana, u l-maskla Mediterranja (Mytilus galloprovincialis), li hija akbar, imsejħa ta’ Spanja jew tal-Mediterran, fin-Nofsinhar. Il-metodi ta’ trobbija jvarjaw skont l-ispeċi u r-reġjunijiet.

Speċi oħra ta’ frott tal-baħar jitrabbew fl-Ewropa wkoll bħall-gandofli, l-arzelli, il-molluski bivalvi Pecten jacobaeus (scallops) u bebbux tal-baħar tal-familja Haliotidae (abalones).

It-trobbija tal-gandolfi (Ewropej jew Ġappuniżi) hija aktar reċenti minn dawk preċedenti. Tmur lura għas-snin 1980, meta s-sajd bl-idejn jew bit-tkarkir ma baqax imħeġġeġ, sabiex tiġi mħarsa r-riżorsa. Ir-riproduzzjoni ssir b’mod naturali fis-siti tal-produzzjoni jew b’mod ikkontrollat fil-mafqsiet. Il-larva titpoġġa f’kontenituri fil-qiegħ ta’ tankijiet mimlijin bl-ilma baħar biex tikber jew inkella direttament fis-siti ta’ trobbija. Wara 3 xhur, il-gandofli żgħar jitpoġġew fiż-żona intermarea (Normandija, Bretanja, Kantabrija, Galizja) jew fil-laguni (Poitou-Charentes, Emilja Romanja, Venezja), u jinġabru sentejn wara. Il-maġġoranza tal-produzzjoni Ewropea ssir fl-Italja.





Trobbija ta' maskli fl-Irlanda. © Lionel Flageul

Sofistikazzjoni eżaġerata tal-proċess u tat-tekniki jippermettu kisba ta’ rendiment ottimali ta’ dak li tipprovdi n-natura. Fl-Ewropa, it-trobbija tal-gajdri (ostréiculture) u t-trobbija tal-maskli (mytiliculture) jirrappreżentaw 90 % tal-produzzjoni ta’ frott tal-baħar. Dawn huma impjanti antiki ħafna li l-ewwel riżultati tagħhom jmorru lura għal żminijiet il-qedem.

It-trobbija tal-gajdri llum hija attività tradizzjonali f’ċerti pajjiżi tal-UE bħal Franza (90% tal-produzzjoni tal-UE) u l-Olanda. Din hija aktar reċenti f’pajjiżi oħra, b’mod partikolari fl-Irlanda. Il-metodi differenti ta’ trobbija huma bbażati fuq il-metodi tradizzjonali. Żewġ speċi huma mrobbija fl-Ewropa: il-gajdra ċatta (Ostrea edulis) u l-gajdra kikkra tal-Paċifiku (Crassostrea gigas), li hija l-aktar komuni. Jeħtieġu minn 3 sa 4 snin biex il-gajdri jilħqu d-daqs kummerċjali tagħhom.

It-trobbija tal-maskli tiddedika ruħha għal żewġ speċi wkoll, skont iż-żona ġeografika tal-produzzjoni: il-maskla komuni (Mytilus edulis), li hija iżgħar, fit-Tramuntana, u l-maskla Mediterranja (Mytilus galloprovincialis), li hija akbar, imsejħa ta’ Spanja jew tal-Mediterran, fin-Nofsinhar. Il-metodi ta’ trobbija jvarjaw skont l-ispeċi u r-reġjunijiet.

Speċi oħra ta’ frott tal-baħar jitrabbew fl-Ewropa wkoll bħall-gandofli, l-arzelli, il-molluski bivalvi Pecten jacobaeus (scallops) u bebbux tal-baħar tal-familja Haliotidae (abalones).

It-trobbija tal-gandolfi (Ewropej jew Ġappuniżi) hija aktar reċenti minn dawk preċedenti. Tmur lura għas-snin 1980, meta s-sajd bl-idejn jew bit-tkarkir ma baqax imħeġġeġ, sabiex tiġi mħarsa r-riżorsa. Ir-riproduzzjoni ssir b’mod naturali fis-siti tal-produzzjoni jew b’mod ikkontrollat fil-mafqsiet. Il-larva titpoġġa f’kontenituri fil-qiegħ ta’ tankijiet mimlijin bl-ilma baħar biex tikber jew inkella direttament fis-siti ta’ trobbija. Wara 3 xhur, il-gandofli żgħar jitpoġġew fiż-żona intermarea (Normandija, Bretanja, Kantabrija, Galizja) jew fil-laguni (Poitou-Charentes, Emilja Romanja, Venezja), u jinġabru sentejn wara. Il-maġġoranza tal-produzzjoni Ewropea ssir fl-Italja.





L-akkwakultura semi-estensiva

Il-polikultura tradizzjonali fl-għadajjar u fil-laguni qiegħda tiżviluppa aktar u aktar lejn il-metodi ta’ produzzjoni aktar ikkontrollati li nsejħulhom akkwakultura semi-estensiva.

Gaġeġ li jibqgħu f'wicc l-ilma f'Ċipru. © Lionel Flageul

Il-produtturi m'għadhomx sempliċement ikabbru l-iżvilupp naturali tal-għadira u tal-laguna, iżda jgħinu lin-natura billi jpoġġu ħut żgħir li jkun twieled fil-mafqsiet filwaqt li jżidu l-ikel. L-eżempju l-aktar ċar huwa t-trobbija tal-karpjuni fl-għadajjar, li hija komuni ħafna fil-pajjiżi tal-Ewropa ċentrali. L-akkwakultura fl-ilma salmastru tal-Ewropa tan-Nofsinhar qiegħda tirrikorri aktar u aktar għall-mafqsiet u għall-ikel industrijali, u dan jippermetti li wieħed jikkompensa n-nuqqas ta’ reġenerazzjoni naturali. Il-vallikultura Taljana, fil-bokka tax-xmara Po u tal-Adige, tpoġġi spnott u awrat żgħir fil-laguni, biex jikkumpensaw għan-nuqqas ta’ dawn l-ispeċi fl-istat naturali u għall-għejba tas-sallura. Fl-esteros Spanjoli u fil-Portugall, din il-prattika ppermettiet l-esperimentazzjoni bi speċi ġodda, bħall-barbun imperjali, il-lingwata komuni u l-lingwata tas-Senegal.

Biex tkun kompluta, wieħed għandu wkoll isemmi ż-żamma f’tankijiet, li jibqgħu f’wiċċ il-baħar jew dawk permanenti fuq l-art. Din il-prattika hija relatata mas-sajd. Hija tippermetti li jinżammu u li jismnu annimali maqbuda sabiex jiġu kkumerċjalizzati aktar tard. Din il-prattika tikkonċerna l-aktar l-annimali li ma jżommux il-kwalità tat-togħma tagħhom meta jgħaddu mill-proċessi ta’ konservazzjoni tradizzjonali, bħat-tpoġġija f’laned mhux settiċi, l-isterilizzazzjoni jew l-iffriżar. L-eżempju l-aktar komuni huwa dak tal-krustaċji l-kbar, bħall-awwista u l-granċ tal-ikel, li l-istaġun tas-sajd tagħhom huwa r-rebbiegħa, iżda li jiġu kkonsmati tradizzjonalment matul il-festi tal-aħħar tas-sena, fix-xitwa. Eżempju ieħor, li joħloq aktar polemika, huwa s-simna tat-tonn tal-pinna blu f’gaġeġ li jibqgħu f’wiċċ l-ilma, li dehret fis-snin disgħin fil-Mediterran. F’dan il-każ il-kampjuni li jinqabdu matul l-istaġun tas-sajd tar-rebbiegħa, jiġu esportati fix-xitwa u bi prezz aħjar.





Gaġeġ li jibqgħu f'wicc l-ilma f'Ċipru. © Lionel Flageul

Il-produtturi m'għadhomx sempliċement ikabbru l-iżvilupp naturali tal-għadira u tal-laguna, iżda jgħinu lin-natura billi jpoġġu ħut żgħir li jkun twieled fil-mafqsiet filwaqt li jżidu l-ikel. L-eżempju l-aktar ċar huwa t-trobbija tal-karpjuni fl-għadajjar, li hija komuni ħafna fil-pajjiżi tal-Ewropa ċentrali. L-akkwakultura fl-ilma salmastru tal-Ewropa tan-Nofsinhar qiegħda tirrikorri aktar u aktar għall-mafqsiet u għall-ikel industrijali, u dan jippermetti li wieħed jikkompensa n-nuqqas ta’ reġenerazzjoni naturali. Il-vallikultura Taljana, fil-bokka tax-xmara Po u tal-Adige, tpoġġi spnott u awrat żgħir fil-laguni, biex jikkumpensaw għan-nuqqas ta’ dawn l-ispeċi fl-istat naturali u għall-għejba tas-sallura. Fl-esteros Spanjoli u fil-Portugall, din il-prattika ppermettiet l-esperimentazzjoni bi speċi ġodda, bħall-barbun imperjali, il-lingwata komuni u l-lingwata tas-Senegal.

Biex tkun kompluta, wieħed għandu wkoll isemmi ż-żamma f’tankijiet, li jibqgħu f’wiċċ il-baħar jew dawk permanenti fuq l-art. Din il-prattika hija relatata mas-sajd. Hija tippermetti li jinżammu u li jismnu annimali maqbuda sabiex jiġu kkumerċjalizzati aktar tard. Din il-prattika tikkonċerna l-aktar l-annimali li ma jżommux il-kwalità tat-togħma tagħhom meta jgħaddu mill-proċessi ta’ konservazzjoni tradizzjonali, bħat-tpoġġija f’laned mhux settiċi, l-isterilizzazzjoni jew l-iffriżar. L-eżempju l-aktar komuni huwa dak tal-krustaċji l-kbar, bħall-awwista u l-granċ tal-ikel, li l-istaġun tas-sajd tagħhom huwa r-rebbiegħa, iżda li jiġu kkonsmati tradizzjonalment matul il-festi tal-aħħar tas-sena, fix-xitwa. Eżempju ieħor, li joħloq aktar polemika, huwa s-simna tat-tonn tal-pinna blu f’gaġeġ li jibqgħu f’wiċċ l-ilma, li dehret fis-snin disgħin fil-Mediterran. F’dan il-każ il-kampjuni li jinqabdu matul l-istaġun tas-sajd tar-rebbiegħa, jiġu esportati fix-xitwa u bi prezz aħjar.





It-trobbija tal-ħut żgħir bil-għan li l-popolazzjoni titkattar mill-ġdid

Mis-seklu XVII, ir-riżervi ta’ ħut tal-ilma ħelu bdew jonqsu f’ċerti postijiet, probabbilment minħabba ż-żieda fil-popolazzjoni tal-bniedem. Għalhekk l-awtoritajiet iddiskutew l-idea li jerġgħu jippopolaw ix-xmajjar b’ħut żgħir li jitwieled fil-magħluq.

Trobbija fil-mafsqiet © Lionel Flageul
Trobbija fil-mafsqiet© Lionel Flageul

Fin-natura, il-ħut jilliberaw kwantità kbira ta’ bajd u ftit individwi biss isiru adulti wara li jkun ħarbu mill-predaturi, mill-mard, min-nuqqas ta’ ikel, mit-tniġġis, mill-bidliet f’daqqa fit-temperatura, eċċ. L-irwol ta’ mafqas mhux biss huwa li jinkisbu bajd iffertilizzat, iżda li jiġu kkontrollati l-parametri kollha li jippermettu lil massimu ta’ individwi jilħqu l-istadju ġuvenili, sabiex jitħallew fl-ambjent naturali b’possibbiltajiet kbar ta’ għajxien.

Fl-1741, Stephan Ludwig Jacobi, xjentist Ġermaniż multidixxiplinarju, stabbilixxa l-ewwel mafqas għat-troti, f’Westphalia. Iżda kien jeħtieġ seklu ieħor qabel mal-iskoperta tiegħu ġiet immultiplikata fuq skala kbira, biex jiġu ppopolati l-ilmiet li tfaqqru minħabba l-ewwel effetti tar-Revoluzzjoni Industrijali, fl-Ewropa, fl-Istati Uniti u fil-Ġappun.

L-investigazzjonijiet xjentifiċi dak iż-żmien saru fuq it-troti tal-familja Salvelinus, il-ħuta bajda (Coregonus), is-salamun tal-Atlantiku, kif ukoll it-trota qawsalla fl-Istati Uniti, li ddaħħlet fl-Ewropa fl-1874 minħabba l-karatteristiċi tajbin tagħha. Iżda dan l-avvanz baqa’ llimitat għas-salmonidae, li wrew faċilità relattiva biex jirriproduċu fil-magħluq.

Wieħed kellu jistenna sal-1934 biex tiġi skoperta l-induzzjoni ormonali fil-Brażil u biex tiġi esperimentata fuq il-ħut lokali. Din it-teknika tikkonsisti fl-injezzjoni ta’ ċerti ormoni fil-ġisem tal-ħuta biex tinkiseb liberazzjoni ta’ gameti meta din tkun meħtieġa, kemm mill-ħut tas-sess femminili kif ukoll tas-sess maskili. Din l-iskoperta fetħet perspettivi ġodda fir-rigward tal-mafqsiet u ppermettiet li jiġu trattati speċi ġodda li sa dak iż-żmien kienu jispiċċaw sterili minħabba l-istress tal-kaptività. Mill-1935 fl-Unjoni Sovjetika, ir-riċerkaturi Sovjetiċi kisbu ħut żgħir ta’ bosta speċi ta’ sturjuni u bdew ukoll joħolqu razez ibridi.

It-tkabbir mill-ġdid tal-popolazzjoni tal-ekosistema għadha pprattikata ħafna llum, fl-ilma ħelu kif ukoll fl-ambjent tal-baħar. Il-mafqsiet li jaħdmu f’dan il-qafas huma ġeneralment iffinanzjati minn programmi pubbliċi ta’ riċerka xjentifika u jaħdmu l-aktar fuq speċi indiġeni. Għalhekk, wara t-titjib tal-kwalità tal-ilmiet u wara x-xogħlijiet ta’ infrastruttra li kellhom l-għan li jerġgħu jiksbu libertà ta’ ċirkolazzjoni għall-ispeċi li jemigraw, bosta mafqsiet Ewropej jaħdmu fuq it-tkabbir mill-ġdid tal-popolazzjoni tax-xmajjar b’salamuni u sturjuni.

Jiġri wkoll li dawn il-mafqsiet ta’ interess pubbliku jinkitbu fi proġetti ta’ “mergħa marittima”. Din il-prattika tmur lura għas-seklu XIX u tikkonsisti fl-infurzar ta’ stokk naturali b’ħut ġuvenili tal-maqfas sabiex tinżamm l-attività ekonomika tas-sajd li tiddependi fuq l-istokk, bħas-salamun fil-baħar Baltiku jew il-lingwata komuni fil-baħar tat-Tramuntana. Wieħed għandu jinnota li l-iskoperti ta’ dawn il-mafqsiet xjentifiċi huma ta’ spiss l-oriġini ta’ impriża tal-akkwakultura kummerċjali.





Trobbija fil-mafsqiet © Lionel Flageul
Trobbija fil-mafsqiet© Lionel Flageul

Fin-natura, il-ħut jilliberaw kwantità kbira ta’ bajd u ftit individwi biss isiru adulti wara li jkun ħarbu mill-predaturi, mill-mard, min-nuqqas ta’ ikel, mit-tniġġis, mill-bidliet f’daqqa fit-temperatura, eċċ. L-irwol ta’ mafqas mhux biss huwa li jinkisbu bajd iffertilizzat, iżda li jiġu kkontrollati l-parametri kollha li jippermettu lil massimu ta’ individwi jilħqu l-istadju ġuvenili, sabiex jitħallew fl-ambjent naturali b’possibbiltajiet kbar ta’ għajxien.

Fl-1741, Stephan Ludwig Jacobi, xjentist Ġermaniż multidixxiplinarju, stabbilixxa l-ewwel mafqas għat-troti, f’Westphalia. Iżda kien jeħtieġ seklu ieħor qabel mal-iskoperta tiegħu ġiet immultiplikata fuq skala kbira, biex jiġu ppopolati l-ilmiet li tfaqqru minħabba l-ewwel effetti tar-Revoluzzjoni Industrijali, fl-Ewropa, fl-Istati Uniti u fil-Ġappun.

L-investigazzjonijiet xjentifiċi dak iż-żmien saru fuq it-troti tal-familja Salvelinus, il-ħuta bajda (Coregonus), is-salamun tal-Atlantiku, kif ukoll it-trota qawsalla fl-Istati Uniti, li ddaħħlet fl-Ewropa fl-1874 minħabba l-karatteristiċi tajbin tagħha. Iżda dan l-avvanz baqa’ llimitat għas-salmonidae, li wrew faċilità relattiva biex jirriproduċu fil-magħluq.

Wieħed kellu jistenna sal-1934 biex tiġi skoperta l-induzzjoni ormonali fil-Brażil u biex tiġi esperimentata fuq il-ħut lokali. Din it-teknika tikkonsisti fl-injezzjoni ta’ ċerti ormoni fil-ġisem tal-ħuta biex tinkiseb liberazzjoni ta’ gameti meta din tkun meħtieġa, kemm mill-ħut tas-sess femminili kif ukoll tas-sess maskili. Din l-iskoperta fetħet perspettivi ġodda fir-rigward tal-mafqsiet u ppermettiet li jiġu trattati speċi ġodda li sa dak iż-żmien kienu jispiċċaw sterili minħabba l-istress tal-kaptività. Mill-1935 fl-Unjoni Sovjetika, ir-riċerkaturi Sovjetiċi kisbu ħut żgħir ta’ bosta speċi ta’ sturjuni u bdew ukoll joħolqu razez ibridi.

It-tkabbir mill-ġdid tal-popolazzjoni tal-ekosistema għadha pprattikata ħafna llum, fl-ilma ħelu kif ukoll fl-ambjent tal-baħar. Il-mafqsiet li jaħdmu f’dan il-qafas huma ġeneralment iffinanzjati minn programmi pubbliċi ta’ riċerka xjentifika u jaħdmu l-aktar fuq speċi indiġeni. Għalhekk, wara t-titjib tal-kwalità tal-ilmiet u wara x-xogħlijiet ta’ infrastruttra li kellhom l-għan li jerġgħu jiksbu libertà ta’ ċirkolazzjoni għall-ispeċi li jemigraw, bosta mafqsiet Ewropej jaħdmu fuq it-tkabbir mill-ġdid tal-popolazzjoni tax-xmajjar b’salamuni u sturjuni.

Jiġri wkoll li dawn il-mafqsiet ta’ interess pubbliku jinkitbu fi proġetti ta’ “mergħa marittima”. Din il-prattika tmur lura għas-seklu XIX u tikkonsisti fl-infurzar ta’ stokk naturali b’ħut ġuvenili tal-maqfas sabiex tinżamm l-attività ekonomika tas-sajd li tiddependi fuq l-istokk, bħas-salamun fil-baħar Baltiku jew il-lingwata komuni fil-baħar tat-Tramuntana. Wieħed għandu jinnota li l-iskoperti ta’ dawn il-mafqsiet xjentifiċi huma ta’ spiss l-oriġini ta’ impriża tal-akkwakultura kummerċjali.





It-trobbija intensiva tal-ħut fl-ilma ħelu

Sit tat-trobbija intensiva tal-ħut fl-ilma ħelu huwa ġeneralment magħmul minn bosta tankijiet rettangulari tal-konkos, ta’ daqsijiet u profondità differenti b’mod li jkunu adattati għall-istadji diversi ta’ tkabbir tal-ħut. Dawn jiġu alimentati minn kanal li jiġbor l-ilma tax-xmara li jitla’ u jerġa’ jagħtiha lura fin-niżla wara li jkun għadda mit-tankijiet kollha. Din hija msejħa s-sistema bi fluss kontinwu.

Trobbija ta' troti fl-Irlanda. © Lionel Flageul

Mill-aħħar tas-seklu XIX, it-trota “qawsalla” kienet l-ewwel waħda li batiet l-effetti tal-progress tat-trobbija tal-ħut Ewropea. Din l-ispeċi Amerikana fil-fatt kienet aktar adattata għall-akkwakultura milli l-ħuta tal-istess familja Ewropea: hija aktar b’saħħitha, tikber aktar malajr u tissaporti densitajiet ta’ trobbija aktar għoljin. Iżda sa nofs is-seklu XX, ir-riżultati miksuba mill-akkwakultura baqgħu limitati minħabba alimentazzjoni mhux adattata ħafna, magħmula l-aktar minn skart ta’ ħut mhux ipproċessat, u minħabba vulnerabbiltà kbira wisq għall-mard epiżootiku li jaffettwa lill-ħut imrobbi f’densità għolja f’postijiet miftuħa għall-attakki tad-dinja esterna. Iżda l-progress tas-seklu XX għamel avvanz fuq dawn il-problemi.

Skoprew li kull speċi għandha bżonn alimentazzjoni mhux biss speċifika, iżda wkoll differenti f’kull stadju tal-evoluzzjoni tagħha. Ħafna larvae jistgħu jieklu plankton ħaj biss, li għandu jiġi prodott fil-magħluq ’il bogħod mill-mikrobi u mill-virus. Għall-ħut ġuvenili u l-adulti, il-fabrikazzjoni ta’ granuli nixfin kien avvanz konsiderevoli, iżda kellha tiġi stabbilita, għal kull speċi, id-doża t-tajba ta’ proteini li ġejjin mill-annimali u mill-pjanti, ta’ xaħmijiet, ta’ mluħa minerali, ta’ vitamini u adittivi oħra, kif ukoll il-forma li għandha tingħata lil dawn il-granuli u l-frekwenza tal-għotja… Fir-rigward tas-saħħa, l-iskoperti fl-oqsma tal-mediċini, tat-tilqim u tal-prevenzjoni, ippermettu li wieħed jilqa’ għall-mard.

Dawn l-avvanzi ippermettew, mis-snin sittin, l-iżvilupp fuq skala kummerċjali tat-trobbija intensiva ta’ troti qawsalla, l-ewwel fid-Danimarka, imbagħad fl-Ewropa kollha. Illum, it-trobbija tal-ħut Ewropea ddiversifikat ħafna, kemm fuq il-livell tal-kwalità tal-prodotti kif ukoll tal-ispeċi prodotti. Flimkien mat-trota qawsalla, li tibqa’ dominanti, ħut ieħor tal-ilma ħelu jitrabbew b’mod intensiv: it-trota kannella, it-trota tan-nixxiegħa, it-trota żgħira tal-Artiku, il-ħuta bajda, it-tilapja, il-lizz perċa, l-isturjun Siberjan…

Iżda l-fluss kontinwu llum iċedi ftit minn postu għas-sistemi ta’ ċirkolazzjoni mill-ġdid tal-ilma. F’dawn is-sistemi, l-ilma jibqa’ f’ċirkuwitu magħluq u jiġi rriċiklat sabiex ikun jista’ “jiċċirkula mill-ġdid” fit-tankijiet, b’xogħol kbir ta’ pajpijiet. Wieħed mill-vantaġġi ta’ din is-sistema, huwa l-iżolament tagħha mill-ambjent estern, li jippermetti l-kontroll tal-parametri kollha tal-ilma: it-temperatura, l-aċidità, il-kontenut tal-melħ, id-diżinfettar…; u dan jippermetti wkoll li jiġi ttrattat l-iskart organiku qabel ma jintrema fin-natura. L-inkonvenjenza tagħha, minbarra l-ispiża tal-investiment, hija l-ispiża fuq enerġija u d-dipendenza tagħha fuq teknoloġija kumplessa.

Iċ-ċirkolazzjoni mill-ġdid m’għadhiex innovazzjoni reċenti. Din kienet tintuża għal ħafna żmien fl-akkwarji u fil-mafqsiet. Hija bdiet tintuża fl-unitajiet tas-simna mis-snin 1980 u llum qiegħda turi suċċess, b’mod partikolari fil-pajjiżi bi klima estrema, għax tippermetti li tiġi kkontrollata t-temperatura tal-ilma, fis-sajf kif ukoll fix-xitwa. Fl-ilma ħelu, din is-sistema tintuża l-aktar għat-trota qawsalla, għal-lupu tal-baħar u għas-sallura, iżda hija adattata għall-ispeċi kollha, inklużi l-ispeċi tal-baħar bħall-barbun imperjali.





Trobbija ta' troti fl-Irlanda. © Lionel Flageul

Mill-aħħar tas-seklu XIX, it-trota “qawsalla” kienet l-ewwel waħda li batiet l-effetti tal-progress tat-trobbija tal-ħut Ewropea. Din l-ispeċi Amerikana fil-fatt kienet aktar adattata għall-akkwakultura milli l-ħuta tal-istess familja Ewropea: hija aktar b’saħħitha, tikber aktar malajr u tissaporti densitajiet ta’ trobbija aktar għoljin. Iżda sa nofs is-seklu XX, ir-riżultati miksuba mill-akkwakultura baqgħu limitati minħabba alimentazzjoni mhux adattata ħafna, magħmula l-aktar minn skart ta’ ħut mhux ipproċessat, u minħabba vulnerabbiltà kbira wisq għall-mard epiżootiku li jaffettwa lill-ħut imrobbi f’densità għolja f’postijiet miftuħa għall-attakki tad-dinja esterna. Iżda l-progress tas-seklu XX għamel avvanz fuq dawn il-problemi.

Skoprew li kull speċi għandha bżonn alimentazzjoni mhux biss speċifika, iżda wkoll differenti f’kull stadju tal-evoluzzjoni tagħha. Ħafna larvae jistgħu jieklu plankton ħaj biss, li għandu jiġi prodott fil-magħluq ’il bogħod mill-mikrobi u mill-virus. Għall-ħut ġuvenili u l-adulti, il-fabrikazzjoni ta’ granuli nixfin kien avvanz konsiderevoli, iżda kellha tiġi stabbilita, għal kull speċi, id-doża t-tajba ta’ proteini li ġejjin mill-annimali u mill-pjanti, ta’ xaħmijiet, ta’ mluħa minerali, ta’ vitamini u adittivi oħra, kif ukoll il-forma li għandha tingħata lil dawn il-granuli u l-frekwenza tal-għotja… Fir-rigward tas-saħħa, l-iskoperti fl-oqsma tal-mediċini, tat-tilqim u tal-prevenzjoni, ippermettu li wieħed jilqa’ għall-mard.

Dawn l-avvanzi ippermettew, mis-snin sittin, l-iżvilupp fuq skala kummerċjali tat-trobbija intensiva ta’ troti qawsalla, l-ewwel fid-Danimarka, imbagħad fl-Ewropa kollha. Illum, it-trobbija tal-ħut Ewropea ddiversifikat ħafna, kemm fuq il-livell tal-kwalità tal-prodotti kif ukoll tal-ispeċi prodotti. Flimkien mat-trota qawsalla, li tibqa’ dominanti, ħut ieħor tal-ilma ħelu jitrabbew b’mod intensiv: it-trota kannella, it-trota tan-nixxiegħa, it-trota żgħira tal-Artiku, il-ħuta bajda, it-tilapja, il-lizz perċa, l-isturjun Siberjan…

Iżda l-fluss kontinwu llum iċedi ftit minn postu għas-sistemi ta’ ċirkolazzjoni mill-ġdid tal-ilma. F’dawn is-sistemi, l-ilma jibqa’ f’ċirkuwitu magħluq u jiġi rriċiklat sabiex ikun jista’ “jiċċirkula mill-ġdid” fit-tankijiet, b’xogħol kbir ta’ pajpijiet. Wieħed mill-vantaġġi ta’ din is-sistema, huwa l-iżolament tagħha mill-ambjent estern, li jippermetti l-kontroll tal-parametri kollha tal-ilma: it-temperatura, l-aċidità, il-kontenut tal-melħ, id-diżinfettar…; u dan jippermetti wkoll li jiġi ttrattat l-iskart organiku qabel ma jintrema fin-natura. L-inkonvenjenza tagħha, minbarra l-ispiża tal-investiment, hija l-ispiża fuq enerġija u d-dipendenza tagħha fuq teknoloġija kumplessa.

Iċ-ċirkolazzjoni mill-ġdid m’għadhiex innovazzjoni reċenti. Din kienet tintuża għal ħafna żmien fl-akkwarji u fil-mafqsiet. Hija bdiet tintuża fl-unitajiet tas-simna mis-snin 1980 u llum qiegħda turi suċċess, b’mod partikolari fil-pajjiżi bi klima estrema, għax tippermetti li tiġi kkontrollata t-temperatura tal-ilma, fis-sajf kif ukoll fix-xitwa. Fl-ilma ħelu, din is-sistema tintuża l-aktar għat-trota qawsalla, għal-lupu tal-baħar u għas-sallura, iżda hija adattata għall-ispeċi kollha, inklużi l-ispeċi tal-baħar bħall-barbun imperjali.





Il-marikultura intensiva

Innovazzjoni importanti fit-trobbija tal-ħut waslet mill-Ġappun fis-snin 1960: il-gaġġa li tibqa’ f’wiċċ l-ilma.

Qbid ta' salamun fl-Irlanda. © Lionel Flageul

Il-ħut jinżammu magħluqin f’xibka kbira b’forma ta’ borża ankrata mal-qiegħ u miżmuma fil-wiċċ permezz ta’ gwarniċ li jibqa’ f’wiċċ l-ilma rettangulari jew tond, oriġinarjament tal-bambù, imbagħad malajr sar tal-plastik. Il-Ġappuniżi kienu jismnu f’dawn il-gaġeġ aċċol u awrat. L-idea ġiet esportata fl-Ewropa, fejn il-gaġeġ li jibqgħu f’wiċċ l-ilma bdew jintużaw l-ewwel għat-trobbija tat-troti qawsalla fl-ilmiet fil-kenn tal-fjords Norveġiżi.

Iżda fl-aħħar tas-snin 1960, il-gaġeġ waslu fiż-żmien tajjeb biex jeżaminaw speċi ġdida: is-salamun tal-Atlantiku. Il-mafqas tiegħu kien lest għal bosta snin u kien jipproduċi għadd ta’ ħut fl-istadju tat-tferrigħ jew “smolts”, jiġifieri ħut ġuvenili li kiseb l-abbiltà li jgħix f’ambjent marittimu. Għalhekk il-pass sar malajr għas-simna ta’ dan il-ħut fl-istadju tat-tferrigħ fil-baħar, f’gaġeġ li jibqgħu f’wiċċ l-ilma, sakemm jilħqu id-daqs tal-adulti. It-trobbija Ewropea tas-salamun saret waħda mill-istejjer ta’ suċċess tas-snin sebgħin u tmenin. Is-salamun, minħabba li huwa rari fl-istat selvaġġ, sar prodott tal-lussu. Id-disponibbiltà ġdida tiegħu bi prezz raġonevoli rriżultat f’suċċess kummerċjali li qatt ma kien inkiseb qabel, li poġġa l-marikultura fuq il-livell tas-setturi tal-futur fl-Ewropa. Il-fjords u l-bajjiet tal-baħar tat-Tramuntana u tal-Punent tal-gżejjer Brittanniċi mtlew b’impriżi tat-trobbija, b’mod partikolari fin-Norveġja u fl-Iskozja.

Dan is-suċċess fit-Tramuntana kellu segwitu. Il-pajjiżi tal-Mediterran studjaw u żviluppaw it-trobbija tal-ħut żgħir tal-ispnott u l-awrat. Matul is-snin disgħin, it-trobbija tagħhom inxterdet fil-Mediterran kollu u fil-Gżejjer Kanarji. Is-salamun, l-ispnott u l-awrat jibqgħu llum il-prodotti ewlenin tal-marikultura Ewropea, b’diversifikazzjoni kwalitattiva li twieġeb għas-segmentazzjoni tas-suq. Iżda speċi oħra bil-mod il-mod qegħdin jitrabbew fil-gaġeġ, bħall-gurbell fin-Nofsinhar u l-merluzz fit-Tramuntana.

Fis-snin disgħin u elfejn żviluppat forma oħra ta’ marikultura intensiva: dik tal-ħuta ċatta. Il-gaġeġ li jibqgħu f’wiċċ l-ilma mhumiex adattati għal dan il-ħut li għandhom jistrieħu fuq qiegħ tar-ramel. Għalhekk it-tankijiet ta’ fuq l-art, bi provvista ta’ ilma baħar, jippermettu l-iżvilupp tat-trobbija tal-barbun imperjali f’Galizja. Iżda l-progress tat-teknoloġija taċ-ċirkolazzjoni mill-ġdid fetaħ perspettivi ġodda għall-marikultura fuq l-art. Saru sperimenti fuq speċijiet ġodda, bħal-lingwata komuni, li titrabba f’kontenituri ċatti fuq xulxin. Barra minn hekk, il-possibbiltà li jiġu kkontrollati l-parametri tal-ilma, b’mod partikolari t-temperatura tiegħu, tippermetti li wieħed ma jagħtix każ l-ħtiġijiet klimatiċi. B’hekk it-trobbija tal-barbun imperjali, tal-ispnott u tal-awrat qiegħda tavvanza lejn it-Tramuntana tal-Ewropa.

Iżda l-bidu tas-seklu XXI ġab miegħu sfida kbira ġdida għall-akkwakultura. Iż-żona kostali Ewropea hija okkupata żżejjed u ma toffrix aktar post għall-estensjoni għall-akkwakultura. Il-marikultura għalhekk għandha ssir ’il bogħod mill-kosta. Jew ġewwa fuq l-art, grazzi għaċ-ċirkolazzjoni mill-ġdid, bl-iżvantaġġ tal-ispiża li ġġib magħha r-rikostituzzjoni artifiċjali tal-ilma baħar. Jew ’il barra fil-baħar, ’il bogħod miż-żoni fil-kenn tal-kosta. Il-marikultura ’il barra mill-kosta hija l-kamp ta’ investigazzjoni ġdid tal-akkwakultura Ewropea. Iżda l-isfidi teknoloġiċi huma kbar ħafna. Il-Mediterran huwa wieħed mill-ibħra l-aktar fondi tad-dinja u l-Atlantiku tal-Grigal huwa wieħed miż-żoni bl-aktar riħ u tempesti fid-dinja. Sistemi ġodda għalhekk għandhom jiġu żviluppati biex il-ħut jingħalaq ’il ġewwa, bħal gaġeġ mgħaddsa taħt l-ilma, iżda wkoll għat-tmigħ u għas-sorveljanza mill-bogħod.





Qbid ta' salamun fl-Irlanda. © Lionel Flageul

Il-ħut jinżammu magħluqin f’xibka kbira b’forma ta’ borża ankrata mal-qiegħ u miżmuma fil-wiċċ permezz ta’ gwarniċ li jibqa’ f’wiċċ l-ilma rettangulari jew tond, oriġinarjament tal-bambù, imbagħad malajr sar tal-plastik. Il-Ġappuniżi kienu jismnu f’dawn il-gaġeġ aċċol u awrat. L-idea ġiet esportata fl-Ewropa, fejn il-gaġeġ li jibqgħu f’wiċċ l-ilma bdew jintużaw l-ewwel għat-trobbija tat-troti qawsalla fl-ilmiet fil-kenn tal-fjords Norveġiżi.

Iżda fl-aħħar tas-snin 1960, il-gaġeġ waslu fiż-żmien tajjeb biex jeżaminaw speċi ġdida: is-salamun tal-Atlantiku. Il-mafqas tiegħu kien lest għal bosta snin u kien jipproduċi għadd ta’ ħut fl-istadju tat-tferrigħ jew “smolts”, jiġifieri ħut ġuvenili li kiseb l-abbiltà li jgħix f’ambjent marittimu. Għalhekk il-pass sar malajr għas-simna ta’ dan il-ħut fl-istadju tat-tferrigħ fil-baħar, f’gaġeġ li jibqgħu f’wiċċ l-ilma, sakemm jilħqu id-daqs tal-adulti. It-trobbija Ewropea tas-salamun saret waħda mill-istejjer ta’ suċċess tas-snin sebgħin u tmenin. Is-salamun, minħabba li huwa rari fl-istat selvaġġ, sar prodott tal-lussu. Id-disponibbiltà ġdida tiegħu bi prezz raġonevoli rriżultat f’suċċess kummerċjali li qatt ma kien inkiseb qabel, li poġġa l-marikultura fuq il-livell tas-setturi tal-futur fl-Ewropa. Il-fjords u l-bajjiet tal-baħar tat-Tramuntana u tal-Punent tal-gżejjer Brittanniċi mtlew b’impriżi tat-trobbija, b’mod partikolari fin-Norveġja u fl-Iskozja.

Dan is-suċċess fit-Tramuntana kellu segwitu. Il-pajjiżi tal-Mediterran studjaw u żviluppaw it-trobbija tal-ħut żgħir tal-ispnott u l-awrat. Matul is-snin disgħin, it-trobbija tagħhom inxterdet fil-Mediterran kollu u fil-Gżejjer Kanarji. Is-salamun, l-ispnott u l-awrat jibqgħu llum il-prodotti ewlenin tal-marikultura Ewropea, b’diversifikazzjoni kwalitattiva li twieġeb għas-segmentazzjoni tas-suq. Iżda speċi oħra bil-mod il-mod qegħdin jitrabbew fil-gaġeġ, bħall-gurbell fin-Nofsinhar u l-merluzz fit-Tramuntana.

Fis-snin disgħin u elfejn żviluppat forma oħra ta’ marikultura intensiva: dik tal-ħuta ċatta. Il-gaġeġ li jibqgħu f’wiċċ l-ilma mhumiex adattati għal dan il-ħut li għandhom jistrieħu fuq qiegħ tar-ramel. Għalhekk it-tankijiet ta’ fuq l-art, bi provvista ta’ ilma baħar, jippermettu l-iżvilupp tat-trobbija tal-barbun imperjali f’Galizja. Iżda l-progress tat-teknoloġija taċ-ċirkolazzjoni mill-ġdid fetaħ perspettivi ġodda għall-marikultura fuq l-art. Saru sperimenti fuq speċijiet ġodda, bħal-lingwata komuni, li titrabba f’kontenituri ċatti fuq xulxin. Barra minn hekk, il-possibbiltà li jiġu kkontrollati l-parametri tal-ilma, b’mod partikolari t-temperatura tiegħu, tippermetti li wieħed ma jagħtix każ l-ħtiġijiet klimatiċi. B’hekk it-trobbija tal-barbun imperjali, tal-ispnott u tal-awrat qiegħda tavvanza lejn it-Tramuntana tal-Ewropa.

Iżda l-bidu tas-seklu XXI ġab miegħu sfida kbira ġdida għall-akkwakultura. Iż-żona kostali Ewropea hija okkupata żżejjed u ma toffrix aktar post għall-estensjoni għall-akkwakultura. Il-marikultura għalhekk għandha ssir ’il bogħod mill-kosta. Jew ġewwa fuq l-art, grazzi għaċ-ċirkolazzjoni mill-ġdid, bl-iżvantaġġ tal-ispiża li ġġib magħha r-rikostituzzjoni artifiċjali tal-ilma baħar. Jew ’il barra fil-baħar, ’il bogħod miż-żoni fil-kenn tal-kosta. Il-marikultura ’il barra mill-kosta hija l-kamp ta’ investigazzjoni ġdid tal-akkwakultura Ewropea. Iżda l-isfidi teknoloġiċi huma kbar ħafna. Il-Mediterran huwa wieħed mill-ibħra l-aktar fondi tad-dinja u l-Atlantiku tal-Grigal huwa wieħed miż-żoni bl-aktar riħ u tempesti fid-dinja. Sistemi ġodda għalhekk għandhom jiġu żviluppati biex il-ħut jingħalaq ’il ġewwa, bħal gaġeġ mgħaddsa taħt l-ilma, iżda wkoll għat-tmigħ u għas-sorveljanza mill-bogħod.