AA+A++Wersja do drukuMapa stronyRSSRSS

Zarządzanie gospodarką

Ręka powstrzymująca kostki domina przed upadkiem © iStockphoto

Kryzys pokazał, że wiele europejskich krajów boryka się z zasadniczymi problemami i z brakiem równowagi gospodarczej. Dowiódł też, jak bardzo powiązane ze sobą są gospodarki poszczególnych krajów UE. Bardziej skoordynowana polityka gospodarcza w całej UE pomoże zaradzić tym problemom oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy.

Wyjść zwycięsko z kryzysu: wizja europejska

Bardziej zjednoczona niż kiedykolwiek wcześniej: jak UE znalazła rozwiązanie kryzysu finansowego, jak wzmacnia unię gospodarczą i walutową i jak toruje drogę ku unii politycznej.

Nowy sposób zarządzania gospodarką w UE opiera się na trzech podstawowych założeniach:

  • Ambitniejszy program gospodarczy, w tym ściślejszy nadzór ze strony UE. Mowa o priorytetach politycznych i o wymiernych celach strategii Europa 2020; dodatkowych zobowiązaniach podjętych przez państwa uczestniczące w pakcie euro plus; ściślejszym nadzorze UE nad polityką gospodarczą i budżetową w ramach paktu stabilności i wzrostu oraz poprzez nowe narzędzia przeciwdziałające dysproporcjom makroekonomicznym; a także o nowej metodzie pracy – europejskim okresie oceny – polegającej na omawianiu co roku o tej samej porze priorytetów gospodarczych i budżetowych.
  • Działania chroniące stabilność strefy euro. W roku 2010 UE zareagowała na kryzys związany z długiem publicznym, tworząc tymczasowe mechanizmy wsparcia państw członkowskich. W roku 2013 zostaną one zastąpione stałym europejskim mechanizmem stabilności. Uzyskanie wsparcia jest uzależnione od wdrożenia rygorystycznego programu konsolidacji budżetowej i reform. Mechanizmy wsparcia powstają w ścisłej współpracy z Międzynarodowym Funduszem Walutowym.
  • Działania naprawcze w sektorze finansowym (zob. poniżej).

Poniżej przedstawiono najważniejsze elementy nowego sposobu zarządzania gospodarką w UE.


 

Europejski okres oceny

Europejski okres oceny to sześciomiesięczny okres każdego roku, kiedy to próbuje się skutecznie skoordynować politykę budżetową, makroekonomiczną i strukturalną państw członkowskich, tak by mogły one uwzględnić uwagi UE już na wczesnym etapie tworzenia budżetu krajowego i kształtowania polityki gospodarczej.

Europejski okres oceny składa się z następujących etapów:

W styczniu Komisja prezentuje roczne sprawozdanie gospodarcze, w którym określa priorytety UE na najbliższy rok, mające zapewnić wzrost i większą liczbę miejsc pracy.

W marcu szefowie państw i rządów UE wydają – na podstawie rocznego sprawozdania gospodarczego – wytyczne UE co do krajowej polityki.

W kwietniu państwa członkowskie przedstawiają plan należytego zarządzania finansami publicznymi (program stabilności lub konwergencji) oraz plan reform i działań, które mają prowadzić ku trwałemu, inteligentnemu wzrostowi sprzyjającemu włączeniu społecznemu (krajowy program reform).

W czerwcu Komisja ocenia te programy i w stosownym przypadku opracowuje zalecenia dla poszczególnych krajów. Rada zalecenia te omawia, a Rada Europejska je zatwierdza.

Pod koniec czerwca lub na początku lipca Rada oficjalnie przyjmuje te zalecenia.



 

Pakt stabilności i wzrostu

Pakt stabilności i wzrostu to zestaw reguł, które mają zachęcić państwa członkowskie do dbania o równowagę finansów publicznych.

Na pakt składają się dwa elementy:

  • Element zapobiegawczy to obowiązek przedkładania przez państwa członkowskie rocznego programu stabilności (kraje strefy euro) lub konwergencji (pozostałe kraje) wraz z krajowym programem reform. Programy te pokazują, jak państwa członkowskie chcą w średnim okresie doprowadzić finanse publiczne do równowagi i równowagę tę utrzymać. Następnie Komisja może przedstawić zalecenia (w czerwcu, w ramach europejskiego okresu oceny) lub w razie potrzeby zaproponować Radzie, by wydała ostrzeżenie o nadmiernym deficycie.
  • Element korygujący opiera się na procedurze nadmiernego deficytu. Przewiduje ona, że jeżeli deficyt budżetowy w którymś z państw przekroczy zapisaną w traktacie wartość wynoszącą 3 procent, Rada zaleci, jak ten problem rozwiązać. W przypadku państw należących do strefy euro niedostosowanie się do tego zalecenia może skutkować nałożeniem sankcji.

Obecnie trwają prace nad udoskonaleniem paktu za pomocą szeregu zmian, które mają:

  • pozwolić, by korygujący element paktu w większym stopniu uwzględniał współzależność między zadłużeniem a deficytem, zwłaszcza w krajach o wysokim zadłużeniu (ponad 60 procent PKB);
  • przyspieszyć procedurę nadmiernego deficytu i sprawić, by nakładanie sankcji było półautomatyczne. Ma temu służyć propozycja, by kwalifikowana większość głosów była niezbędna do odrzucenia sankcji zaproponowanych przez Komisję, a nie do ich zatwierdzenia;
  • ulepszyć krajowe ramy budżetowe dzięki odniesieniu się do kwestii rachunkowości i statystyki oraz metod prognozowania.

 

Korekta dysproporcji makroekonomicznych

W ciągu ostatnich dziesięciu lat w państwach członkowskich odnotowano odmienne tendencje gospodarcze, czego skutkiem stała się rozbieżność konkurencyjna i nierównowaga makroekonomiczna w obrębie UE. Aby w przyszłości się to nie powtórzyło, Komisja zaproponowała nowy mechanizm nadzoru, który pozwoli wcześniej taki problem zdiagnozować i skorygować. Mechanizm pozwoli monitorować gospodarki państw członkowskich pod kątem sygnałów braku równowagi makroekonomicznej (takich jak bańki nieruchomościowe, rosnący deficyt lub nadwyżka obrotów bieżących albo spadek konkurencyjności). Jeżeli państwa członkowskie przekroczą próg bezpieczeństwa, Komisja przeanalizuje, czy tego rodzaju nierównowaga jest niebezpieczna, i w razie potrzeby wyda stosowne zalecenia.


 

Pakt euro plus

Państwa ze strefy euro przyjęły także uzupełniający plan dodatkowych reform, zwany paktem euro plus, co stanowi odzwierciedlenie ich pogłębionej wzajemnej zależności. W planie uczestniczy również sześć państw spoza strefy euro: Bułgaria, Dania, Litwa, Łotwa, Polska i Rumunia. Plan dotyczy w szczególności czterech tematów. Są to: konkurencyjność, zatrudnienie, długoterminowa stabilność finansów publicznych oraz wzmocnienie stabilności finansowej.

Przywódcy państw UE zatwierdzili pakt w marcu 2011 r. Wszystkie 23 kraje, które są sygnatariuszami paktu, dołożą starań, aby zrealizować reformy. Pozostałe cztery kraje UE mogą przystąpić do paktu w dowolnym momencie. Pakt ten wpisuje się w nowe ramy zarządzania gospodarką, a wynikające z niego zobowiązania są elementem krajowych programów reform uczestniczących państw członkowskich.


 

Działania naprawcze w sektorze finansowym

UE ustanowiła nowe przepisy i powołała nowe agencje, po to by móc jak najwcześniej zapobiegać wszelkim problemom oraz dbać o właściwe uregulowanie i nadzorowanie wszystkich podmiotów na rynku finansowym. Wciąż podejmowane są działania mające na celu zagwarantowanie, aby europejskie banki posiadały wystarczające rezerwy kapitałowe, by móc przetrwać ewentualne zaburzenia systemu finansowego, co pozwoli im nadal funkcjonować i udzielać kredytów konsumentom i firmom.

Początek strony