AA+A++Printbare versieSitemapRSSRSS

Economisch bestuur

Een hand voorkomt dat dominostenen omvallen © iStockphoto

Door de crisis zijn in vele Europese landen fundamentele problemen en onhoudbare ontwikkelingen aan het licht getreden. Ook werd duidelijk hoezeer de Europese economieën met elkaar verbonden zijn. Door het economisch beleid beter te coördineren, kan de EU deze problemen oplossen en meer groei en banen creëren.

Sterker uit de crisis: de Europese visie

Meer verenigd dan ooit: zo zal de EU uit de financiële crisis komen, de economische en monetaire unie versterken en de weg effenen voor een sterkere politieke unie.

Het toekomstig economisch bestuur van de EU rust op drie pijlers:

  • Een nieuwe economische agenda en scherper EU-toezicht. Dit houdt in: nieuwe prioriteiten en doelstellingen in het kader van de strategie Europa 2020; nieuwe verplichtingen voor de EU-landen die deelnemen aan het Euro Plus-pact; scherper EU-toezicht op het economisch en begrotingsbeleid in het kader van het stabiliteits- en groeipact en nieuwe maatregelen voor herstel van het macro-economisch evenwicht; en het Europees semester, een nieuwe aanpak die bespreking van economische en begrotingsprioriteiten elk jaar in dezelfde periode mogelijk maakt.
  • Stabiliteit van de eurozone. In 2010 heeft de EU op de staatsschuldencrisis gereageerd door drie tijdelijke ondersteuningsmechanismen op te zetten. Deze mechanismen zullen in 2013 worden vervangen door het permanent Europees stabiliteitsmechanisme (ESM). Deze steun is afhankelijk van strikte begrotingsconsolidatie- en hervormingsprogramma's en wordt verstrekt in nauwe samenwerking met het IMF.
  • De financiële sector weer gezond maken.

Hieronder komen de belangrijkste aspecten van het nieuwe economisch bestuur van de EU aan bod.


 

Het Europees semester

Het Europees semester is een elk jaar terugkerende periode van zes maanden voor coördinatie van het macro-economisch, begrotings- en structuurbeleid, die de EU-landen de mogelijkheid biedt vroeg tijdens de nationale begrotingsprocedure en andere economische beleidsprocessen rekening te houden met EU-kwesties.

De belangrijkste stappen in het Europees semester zijn:

De publicatie van de Annual Growth Survey van de Commissie in januari. Deze bevat de EU-prioriteiten voor meer groei en banen voor het volgende jaar.

In maart geven de staatshoofden en regeringsleiders van de EU op basis van de Annual Growth Survey de richting aan van het nationaal beleid.

In april leggen de EU-landen hun stabiliteits- en convergentieprogramma's voor gezonde overheidsfinanciën voor, alsmede de nationale hervormingsprogramma's voor slimme, duurzame en inclusieve groei.

In juni velt de Commissie een oordeel over deze programma's en doet per land de nodige aanbevelingen. De Raad bespreekt daarop deze aanbevelingen, die worden goedgekeurd door de Europese Raad.

Eind juni of begin juli neemt de Raad de aanbevelingen voor de verschillende landen formeel aan.



 

Het stabiliteits- en groeipact

Het stabiliteits- en groeipact (SGP) bevat regels die de EU-landen aanmoedigen hun financiën duurzaam te beheren.

Het SGP bestaat uit twee onderdelen:

  • Onder het preventieve deel moeten de eurolanden elk jaar een stabiliteitsprogramma en de andere EU-landen een convergentieprogramma indienen, samen met het nationale hervormingsprogramma. In deze programma's geven de landen aan hoe ze op middellange termijn gezonde overheidsfinanciën willen bereiken en behouden. De Commissie kan daarna een beleidsaanbeveling geven (in juni, in het kader van het Europees semester), of een voorstel aan de Raad doen voor een waarschuwing of een procedure wegens buitensporig tekort.
  • Het correctieve deel bevat de procedure in geval van een buitensporig begrotingstekort. Een tekort is volgens het EU-verdrag buitensporig als het meer dan 3% van de begroting bedraagt. De Raad moet dan aanbevelingen doen om dit probleem op te lossen. Als een euroland deze aanbevelingen niet opvolgt, kunnen er sancties volgen.

Het SGP wordt op dit moment aangescherpt om:

  • het correctieve deel van het SGP meer rekening te laten houden met de wisselwerking tussen schuld en tekort, vooral in landen met een schuld van meer dan 60% van het bbp
  • de procedure in geval van een buitensporig tekort eenvoudiger te maken en bijna-automatische sancties in te voeren, doordat de Raad een Commissievoorstel alleen met een gekwalificeerde meerderheid kan afwijzen, en niet andersom
  • nationale begrotingsprocedures, boekhoudkundige regels en statistieken te verbeteren

 

Herstel van macro-economisch evenwicht

De Europese economieën hebben zich de afgelopen tien jaar verschillend ontwikkeld, waardoor de concurrentiepositie van de landen is gaan uiteenlopen en er macro-economische onevenwichtigheden zijn ontstaan. Om dit in de toekomst te vermijden heeft de Commissie een mechanisme voorgesteld om dit soort problemen in een vroeg stadium op te sporen. Dit mechanisme moet problemen als te hoge onroerendgoedprijzen, grote tekorten of overschotten op de lopende rekening of afname van het concurrentievermogen, aan het licht brengen zodra ze ontstaan. Als een land een bepaalde drempel overschrijdt, moet de Commissie het probleem grondig analyseren om uit te maken of het evenwicht in het gedrang komt en beleidsaanbevelingen nodig zijn.


 

Het Euro Plus-pact

Een complementaire agenda met aanvullende hervormingen (het zogeheten Euro Plus-pact) werd overeengekomen door de lidstaten van de eurozone als een weerspiegeling van hun grotere onderlinge afhankelijkheid, alsook door zes landen van buiten de eurozone, die besloten hebben zich bij het pact aan te sluiten: Bulgarije, Denemarken, Letland, Litouwen, Polen en Roemenië. Het concentreert zich op de volgende vier gebieden: concurrentievermogen, werkgelegenheid, houdbaarheid van de overheidsfinanciën en versterking van de financiële stabiliteit.

Het pact kreeg de steun van de leiders van de EU in maart 2011. Alle 23 ondertekenaars hebben zich ertoe verbonden de in het pact beschreven hervormingen door te voeren. De overblijvende vier lidstaten kunnen zich bij het pact aansluiten indien zij dit wensen. Het pact past volledig in het nieuwe economische governancekader en de in het raam daarvan aangegane verbintenissen zijn opgenomen in de nationale hervormingsprogramma's van de betrokken lidstaten.


 

De financiële sector weer gezond maken

De EU heeft nieuwe regels en instanties gecreëerd om problemen voortaan te voorkomen en doeltreffend toezicht uit te oefenen op alle financiële instellingen. Verder wil ze ervoor zorgen dat de Europese banken voldoende kapitaalreserves opbouwen. Zo kunnen ze toekomstige schokken op de financiële markten opvangen en gezinnen en bedrijven krediet blijven geven.

Naar boven