chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

ePlatforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Motywacja w procesie uczenia się osób starszych

24/03/2017
by Edyta Długoń
Język: PL

Postęp wiedzy, powszechna informatyzacja sfer życia prywatnego i gospodarki, nowoczesna telekomunikacja czy powszechna automatyzacja sprawia, iż każdy powinien wciąż uzupełniać swoją wiedzę. Często wskazuje się, że największe zapotrzebowanie w tym zakresie maja osoby starsze. Cieszy zatem fakt bogatej i szeroko dostępnej oferty kształcenia skierowanej do tej właśnie grupy ludzi.
W praktyce widać, że owa oferta cieszy się dużym zainteresowaniem posiadając coraz liczniejsze grono odbiorców. Co motywuje ludzi starszych do poszerzania swojej wiedzy i rozwijania umiejętności? Co sprawia, że seniorzy podejmują nowe wyzwania i zwiększają swoją aktywność?

O ile w procesie uczenia się dzieci główną rolę odgrywa nauczyciel i to on ma za zadanie zmotywować ucznia do poszerzania wiedzy, o tyle wśród dorosłych główną rolę w procesie kształcenia
odgrywa motywacja wewnętrzna[1], której źródłem u osób starszych jest ich ciekawość, zainteresowania czy różne potrzeby.

Odzwierciedleniem tej sytuacji jest duże zainteresowanie osób starszych różnymi formami edukacyjnymi, które pozwalają im rozwijać swoje pasje, a także realizować potrzeby związane ze współdziałaniem na rzecz innych osób. Z roku na rok wzrasta liczba uczestników zajęć w ramach Uniwersytetów Trzeciego Wieku czy zaangażowanie osób starszych w Społecznych Bankach Czasu (są to inicjatywy oparte na bezpłatnej wymianie usług pomiędzy jej członkami). Nie są oni tylko biernymi obserwatorami, ale chcą być aktywnymi uczestnikami w życiu społecznym i zawodowym, pragną rozwijać swoje kompetencje i nabywać nowe umiejętności.

Analizując okoliczności sprzyjające motywacji do nauki osób dorosłych, M. Knowles trafnie wskazuje na cztery główne czynniki[2]. Pierwszym z nich jest sukces - dorośli chcą odnosić sukcesy w uczeniu się, po drugie wola – osoby te chcą mieć poczucie wpływu na uczenie się, po trzecie wartość - dorośli chcą mieć przekonanie, że uczą się czegoś wartościowego, i po czwarte przyjemność – oczekują, że nauka będzie źródłem ich zadowolenia.

Równie ważnymi motywami do podjęcia nauki przez ludzi dorosłych będą czynniki intelektualne, utylitarne czy społeczne[3]. Pomimo iż, osoba dorosła jest świadoma swojego wyboru istotne jest, aby generować chęci oparte na podejmowaniu nauki z własnej woli. Do osiągniecia tego stosuje się w nauczaniu odpowiednie techniki takie jak np.: minimalizacja przekazu (ograniczenie treści i czasu do niezbędnego minimum), zapewnienie wysokiej estetyki kursu (odpowiednia kolorystyka, czcionka, światło itp.) atrakcyjność (elementy interaktywne, animacje), zapewnienie komfortu korzystania (m.in. poprzez przejrzystość i prostotę), czy zastosowanie technik motywacyjnych odpowiednich do preferencji szkolonych.

Doświadczeni trenerzy wskazują, że należy wspierać ludzi starszych w ich aktywności. Miejmy świadomość, iż są oni ogromnym źródłem wiedzy pragmatycznej opartej na doświadczeniu życiowym i zawodowym, posiadają  także umiejętności które mogą, a nawet powinny być przekazane innym. Zatem rola „nauczyciela” w procesie kształcenia ustawicznego jest niezmiernie ważna. Aby skutecznie aktywizować i pobudzać motywację M. Knowles przedstawia główne zasady edukacji dorosłych, które powinny być drogowskazem dla każdego trenera pracującego z dorosłymi[4]:

- dorośli muszą wiedzieć, dlaczego potrzebują się uczyć,

- dorośli chcą i potrzebują uczyć się przez doświadczenie,

- dorośli podchodzą do uczenia się jak do rozwiązywania problemów,

- dorośli uczą się najlepiej wtedy, gdy temat jest dla nich wartością bezpośrednią.

Zatem my, jako edukatorzy, pamiętajmy o zachowaniu niezbędnych w procesie nauki dorosłych zasad i starajmy się stwarzać takie wyzwania edukacyjne, dzięki którym chęć odkrywania wiedzy i doświadczanie rozwojowych zdarzeń przez uczestników szkoleń będzie trwała jeszcze długo po zakończeniu zajęć.

Edyta Długoń – ekspert w zakresie planowania, realizacji i ewaluacji projektów edukacyjnych dla osób dorosłych, trener.

 

[1] M.S. Knowles, E.F. Holton III, R.A. Swanson (red.), Edukacja dorosłych, PWN, Warszawa 2009.

[2] tamże

[3] I. Wieczorek, Cel i motywacja dorosłych do nauki, http://www.e-learning.pl/ewiedza/cel-i-motywacja-doroslych-do-nauki

[4] M.S. Knowles, E.F. Holton III, R.A. Swanson (red.), Edukacja dorosłych, PWN, Warszawa 2009.

 

Share on Facebook Share on Twitter Share on Google+ Share on LinkedIn

Komentarze

  • Obrazek użytkownika Lidia Maria Jedlińska

    Ciekawy artykuł, ciekawe konkluzje.

    Nasuwa mi się jednak pewna uwaga: bardzo ostrożnie w kontekście nauczania osób starszych trzeba podchodzić do terminu "kształcenie ustawiczne". Jest ono głównie "zarezerwowane" dla osób związanych z rynkiem pracy. Jeżeli w ten sposób rozumielibyśmy uczenie seniorów, to trzeba by było zawęzić tę grupę wiekową - w najlepszym wypadku - do 65 roku życia. A co z pozostałymi ( i to w sytuacji - jak niektórzy twierdzą - bomby demograficznej)? A co ze środowiskami wiejskimi, gdzie oferta edukacyjna wcale nie jest tak szeroka i ogólnie dostępna?

    Na marginesie - w skutecznym nauczaniu osób starszych nie powinno być relacji uczeń - nauczyciel ;)

  • Obrazek użytkownika Jolanta WOLAGIEWICZ

    Udział osób starszych w zorganizowanych formach edukacji to zjawisko coraz bardziej powszechne i należy mieć świadomość, że wraz ze zmianami demograficznymi i starzeniem się społeczeństwa liczba zainteresowanych będzie coraz większa. Bardzo istotne jest wiec przygotowanie ofert edukacyjnej odpowiadającej realnym potrzebom, a co za tym idzie opartej na solidnej diagnozie.

    Z mojego doświadczenia jako organizatora zajęć dla seniorów wynika, że:

    1. ciekawa oferta jest często, oprócz wewnętrznej potrzeby, najlepszą motywacją; 

    2.  języki obce czy nowe technilogie cieszą  się wciąż dużym zinteresowanie, jecz nie wystarcza już poziom podstawowy;

    3. osoby starsze znacznie chętniej uczestniczą w zajęciach warsztatowych, interaktywnych niż formach wykładowych; 

    4. oferta warsztatów (ja chętniej nazywam je aktywizującymi niż edukacyjnymi) powinna być bardzo zróżnicowana i "szyta na miarę", co wymaga od organizatorów doskonałego i stałego rozpoznawania potrzeb oraz dużej elastyczności;   

    5. bardzo potrzebne jest szersze wejście oferty dla osób starszych na tereny wiejskie (tu zgadzam się w pełni z komentarzem p. Marii).

     

  • Obrazek użytkownika Maria Idźkowska

    Artykuł na czasie i zarazem bardzo interesujący. Zgadzam się z przedstawionymi tezami, a szczególnie, że źródłem motywacji chęci nauki u osób starszych jest ich ciekawość, zainteresowania czy różne potrzeby, na których spełnienie mają czas. Miałam jednak okazje poznać kilka wypowiedzi osób, które kształcą się mimo późnego wieku i twierdzą, że daje im to niezależność, otwartość, dostępność do wiedzy i wyrobienie sobie własnego zdania bez podpowiedzi innych osób. Niektórzy uważają, że nauka o każdej porze życia jest właściwa, gdyż sprzyja to dobremu zdrowiu, ratowaniu pamięci i jej sprawności, czy rozbudzanie zainteresowania otaczającym środowiskiem, aby być z ludźmi. Ktoś zauważył, że im więcej wiem, tym bardziej mogę wpływać na kształt interesujących mnie spraw.

  • Obrazek użytkownika Izabela Leszczyk

    Bardzo interesujący artykuł. Doskonale odzwierciedla moje przekonanie o tym, że należy motywować, wspierać ludzi starszych w ich aktywności. Miałam styczność z osobami, które uczęszczają na Uniwersytet Trzeciego Wieku oraz prowadziłam zajęcia z serniorami w fundacji, która oferuje różnorodne warsztaty zarówno dla dzieci, młodzieży, jak i osób dorosłych, starszych. Tezy przedstawione w artykuje potwierdzają wnioski, które wyciągnęłam ze swojego doświadczenia. Zgadzam się szczególnie z tym zdaniem, iż "wśród dorosłych główną rolę w procesie kształcenia odgrywa motywacja wewnętrzna, której źródłem u osób starszych jest ich ciekawość, zainteresowania czy różne potrzeby". Najczęściej słyszanymi odpowiedziami na pytanie o to, co było ich motywacją, aby podjąć swoją dalszą edukacyjną aktywność, były: "ciekawość", "zainteresowały mnie te zajęcia" czy też "chciałem/chciałam nawiązać nowe znajomości, szczególnie z ludźmi takimi jak ja".

    Możliwość rozwijania swoich zainteresowań i pasji, szczególnie w formach dostosowanych do potrzeb seniorów, sprawia, że coraz chętniej na takie zajęcia się zapisują i w nich uczestniczą. Pani Jolanta Wolagiewicz ma rację, ja także zauważyłam, że osoby starsze chętniej uczestniczą w warsztatowych oraz interaktywnych formach zajęć, a języki obce oraz np. zajęcia z obsługi komputerów, cieszą się ogromną popularnością. 

    Zgadzam się także z tym, że seniorzy są ogromnym źródłem wiedzy pragmatycznej. Nie tylko my możemy ich czegoś uczyć, ale także oni mogą przekazać nam jakąś wiedzę, wynikającą z ich doświadczenia życiowego.

    Pamiętajmy o tym. aby wspierać osoby starsze w procesie uczenia się, ciągle pobudzać ich motywację, oraz zachęcać do dalszego rozwoju.