Σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας

Η Τουρκία έλαβε το καθεστώς χώρας υποψήφιας για προσχώρηση στην ΕΕ κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι τον Δεκέμβριο 1999. Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν τον Οκτώβριο 2005 με τη διαδικασία αναλυτικής εξέτασης της νομοθεσίας της ΕΕ. Από τότε η ΕΕ έχει κλείσει προσωρινά το κεφάλαιο επιστήμη και έρευνα (Ιούνιος 2006). Στις 18 Φεβρουαρίου 2008 το Συμβούλιο ενέκρινε την αναθεωρημένη εταιρική σχέση για την προσχώρηση της Τουρκίας.

Η Τουρκία έχει μακρά προϊστορία όσον αφορά την ευρωπαϊκή της ολοκλήρωση. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ) υπέγραψε το 1963 τη Συμφωνία Σύνδεσης της Άγκυρας με στόχο τη σταδιακή εγκαθίδρυση τελωνειακής ένωσης. Η συμφωνία αυτή συμπληρώθηκε με το Πρόσθετο πρωτόκολλο που υπογράφηκε το Νοέμβριο 1970. Επειδή η Τουρκία δεν εφάρμοσε στην Κύπρο το εν λόγω πρωτόκολλο, το Συμβούλιο αποφάσισε τον Δεκέμβριο 2006 να μην αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις για οκτώ σχετικά κεφάλαια και να μην κλείσουν προσωρινά οι διαπραγματεύσεις για κανένα κεφάλαιο μέχρις ότου η Τουρκία εκπληρώσει την υποχρέωσή της. Τα οκτώ αυτά κεφάλαια είναι: ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων, δικαίωμα εγκατάστασης και ελευθερία παροχής υπηρεσιών, χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, γεωργία και ανάπτυξη της υπαίθρου, αλιεία, πολιτική μεταφορών, τελωνειακή ένωση και εξωτερικές σχέσεις.

Η ΕΕ εγκαθίδρυσε το 1995 τελωνειακή ένωση με την Τουρκία, η οποία καλύπτει το μεταποιητικό εμπόριο μεταξύ Τουρκίας και ΕΕ, και παράλληλα προβλέπει την ευθυγράμμιση της Τουρκίας με ορισμένες πολιτικές της ΕΕ, όπως οι τεχνικές ρυθμίσεις για τα προϊόντα, ο ανταγωνισμός και η νομοθεσία περί διανοητικής ιδιοκτησίας. Το εμπόριο γεωργικών προϊόντων και προϊόντων χάλυβα μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας ρυθμίζεται από ξεχωριστές προτιμησιακές συμφωνίες. Με την τελωνειακή ένωση αυξήθηκε σημαντικά ο όγκος του εμπορίου μεταξύ της Τουρκίας και των κρατών μελών. Σήμερα, περισσότερες από τις μισές εμπορικές συναλλαγές της Τουρκίας πραγματοποιούνται με την ΕΕ. Το εμπορικό ισοζύγιο της Τουρκίας με την ΕΕ είναι σχεδόν ισοσκελισμένο καθώς το έλλειμμα είναι μικρότερο των 8,3 δις ευρώ, ποσό που αντιπροσωπεύει το 13% του συνολικού εμπορικού ελλείμματος της Τουρκίας. Το μερίδιο των εξαγωγών προς την ΕΕ αυξήθηκε ελαφρά, από 56,0% το 2006 σε 56,4% το 2007. Οι εισαγωγές από την ΕΕ ως ποσοστό των συνολικών εισαγωγών μειώθηκαν, από 42,6% σε 40,4% κυρίως λόγω των αυξημένων ενεργειακών δαπανών, δεδομένου ότι η Τουρκία εισάγει ενέργεια σχεδόν αποκλειστικά από χώρες εκτός ΕΕ. Οι άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) της ΕΕ στην Τουρκία αντιπροσωπεύουν τα δύο τρίτα περίπου των συνολικών ΑΞΕ και ανήλθαν σε 9 δις ευρώ σχεδόν το 2007, ποσό που αντιστοιχεί στο 3,5% του ΑΕΠ της χώρας. Το πρώτο τρίμηνο του 2008 το ποσοστό των εισροών ΑΞΕ από την ΕΕ μειώθηκε στο 53%. Τα κυριότερα βιομηχανικά προϊόντα που εισάγει η Τουρκία από την ΕΕ εξακολουθούν να είναι τα μηχανήματα, τα προϊόντα αυτοκινητοβιομηχανίας, τα χημικά καθώς και τα προϊόντα χαλυβουργίας. Οι κυριότερες εισαγωγές γεωργικών προϊόντων από την ΕΕ είναι τα σιτηρά. Οι κυριότερες εισαγωγές της ΕΕ από την Τουρκία αφορούν κλωστοϋφαντουργικά και είδη ένδυσης, μηχανές και εξοπλισμό μεταφορών.

Σημαντικές ημερομηνίες της πορείας της Τουρκίας προς την ΕΕ

30 Ιουνίου 2010 – Έναρξη διαπραγματεύσεων για το Κεφάλαιο 12: Ασφάλεια τροφίμων, κτηνιατρική και φυτοϋγειονομική πολιτική.

Ιούνιος 2008 - Ξεκινούν οι διαπραγματεύσεις για δύο κεφάλαια: διανοητική ιδιοκτησία και εταιρικό δίκαιο (Ιούνιος 2008).

Φεβρουάριος 2008 - Το Συμβούλιο εγκρίνει την αναθεωρημένη εταιρική σχέση για την προσχώρηση της Τουρκίας.

Δεκέμβριος 2007 - Ξεκινούν οι διαπραγματεύσεις για δύο κεφάλαια: διευρωπαϊκά δίκτυα και προστασία του καταναλωτή και της υγείας

Ιούνιος 2007 - Ξεκινούν οι διαπραγματεύσεις για δύο κεφάλαια: δημοσιονομικός έλεγχος και στατιστικές

Μάρτιος 2007 - Ξεκινούν οι διαπραγματεύσεις για το κεφάλαιο επιχειρήσεις και βιομηχανική πολιτική

Δεκέμβριος 2006 - Δεδομένου ότι η Τουρκία δεν εφαρμόζει στην Κύπρο το Πρόσθετο πρωτόκολλο της συμφωνίας της Άγκυρας, το Συμβούλιο αποφάσισε να μην αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις για οκτώ σχετικά κεφάλαια και να μην κλείσουν προσωρινά για κανέναν κεφάλαιο μέχρις ότου η Τουρκία εκπληρώσει την υποχρέωσή της. Τα οκτώ αυτά κεφάλαια είναι: ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων, δικαίωμα εγκατάστασης και ελευθερία παροχής υπηρεσιών, χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, γεωργία και ανάπτυξη της υπαίθρου, αλιεία, πολιτική μεταφορών, τελωνειακή ένωση και εξωτερικές σχέσεις.

Ιούνιος 2006 - Αρχίζουν και ολοκληρώνονται οι διαπραγματεύσεις για το κεφάλαιο επιστήμη και έρευνα

Δεκέμβριος 2005 - Το Συμβούλιο εγκρίνει την αναθεωρημένη εταιρική σχέση για την προσχώρηση της Τουρκίας

Οκτώβριος 2005 - Ξεκινά η διαδικασία αναλυτικής εξέτασης του κοινοτικού κεκτημένου

Οκτώβριος 2005 - Το Συμβούλιο εγκρίνει πλαίσιο αρχών που θα διέπουν τις διαπραγματεύσεις, και αμέσως μετά ξεκινούν επίσημα οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Τουρκία.

Ιούνιος 2005 - Η Επιτροπή εκδίδει Ανακοίνωση για τον διάλογο με την κοινωνία των πολιτών μεταξύ της ΕΕ και των υποψηφίων χωρών. Η ανακοίνωση αυτή ορίζει σε γενικές γραμμές τον τρόπο δημιουργίας και ενίσχυσης δεσμών μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών στην ΕΕ και στις υποψήφιες χώρες.

Δεκέμβριος 2004 - Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καθορίζει τους όρους έναρξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων

Οκτώβριος 2004 - Η Επιτροπή δημοσιεύει σύσταση για την πρόοδο της Τουρκίας στην πορεία της προς την προσχώρηση καθώς και έγγραφο εργασίας για τα θέματα που προκύπτουν από την ενταξιακή προοπτική της Τουρκίας.

Μάιος 2003 - Το Συμβούλιο εγκρίνει την αναθεωρημένη εταιρική σχέση για την προσχώρηση της Τουρκίας.

Μάρτιος 2001 - Το Συμβούλιο εγκρίνει την εταιρική σχέση για την προσχώρηση της Τουρκίας

Δεκέμβριος 1999 - Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι αναγνωρίζει την Τουρκία ως υποψήφια χώρα για προσχώρηση στην ΕΕ επί ίσης βάσης με άλλες υποψήφιες χώρες.

Δεκέμβριος 1997 - Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λουξεμβούργου, η Τουρκία λαμβάνει το καθεστώς της επιλέξιμης χώρας για προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

1995 - Το Συμβούλιο Σύνδεσης Τουρκίας-ΕΕ οριστικοποιεί τη συμφωνία εγκαθίδρυσης τελωνειακής ένωσης μεταξύ της Τουρκίας και της ΕΕ.

Απρίλιος 1987 - Η Τουρκία υποβάλει αίτηση πλήρους ένταξης στην ΕΟΚ.

Νοέμβριος 1970 - Υπογράφονται στις Βρυξέλλες το Πρόσθετο πρωτόκολλο και το δεύτερο χρηματοδοτικό πρωτόκολλο, τα οποία προετοιμάζουν το έδαφος για την εγκαθίδρυση της τελωνειακής ένωσης.

Σεπτέμβριος 1963 - Υπογράφεται Συμφωνία Σύνδεσης (γνωστή ως συμφωνία της Άγκυρας), με σκοπό την εγκαθίδρυση τελωνειακής ένωσης μεταξύ Τουρκίας και ΕΟΚ και τη μεταγενέστερη προσχώρηση της Τουρκίας. Υπογράφεται επίσης ένα πρώτο χρηματοδοτικό πρωτόκολλο της αρχικής συμφωνίας.

Σεπτέμβριος 1959 - Η Τουρκία υποβάλει αίτηση σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ).