Το 2006, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν Σύσταση σχετικά με τις βασικές ικανότητες για τη διά βίου μάθηση, η οποία είχε ως στόχο να συμβάλλει στην ανάπτυξη μιας ποιοτικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, προσανατολισμένης στο μέλλον και προσαρμοσμένης στις ανάγκες της ευρωπαϊκής κοινωνίας.

Η σύσταση αυτή παρείχε ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο αναφοράς για τις βασικές ικανότητες, με αποδέκτες τους πολιτικούς ιθύνοντες, τους φορείς εκπαίδευσης και κατάρτισης, τους κοινωνικούς εταίρους και τους ίδιους τους εκπαιδευομένους. Επιπλέον, ευελπιστούσε να στηρίξει άλλες σχετικές πολιτικές, όπως η πολιτική απασχόλησης και η κοινωνική πολιτική καθώς και άλλες πολιτικές που έχουν σχέση με τη νεολαία.

Σύμφωνα με τη σύσταση, οι βασικές ικανότητες για τη διά βίου μάθηση είναι εκείνες τις οποίες χρειάζονται τα άτομα για την προσωπική τους ολοκλήρωση και ανάπτυξη, την ιδιότητα του ενεργού πολίτη, την κοινωνική ένταξη και την απασχόληση. Επομένως, οι βασικές ικανότητες έχουν εφαρμογή σε όλους τους τομείς εκπαίδευσης και κατάρτισης (σχολική φοίτηση, επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, πανεπιστημιακές σπουδές, μάθηση ενηλίκων) καθώς και στους τομείς της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης.

Οι βασικές ικανότητες θα πρέπει να αποκτώνται:

  • από τους νέους στη λήξη της υποχρεωτικής εκπαίδευσης και κατάρτισής τους, γεγονός που θα τους εξοπλίσει για την περαιτέρω ενήλικη ζωή τους, και
  • από τους ενήλικες καθ΄ όλη τη διάρκεια της ζωής τους, μέσω μιας διαδικασίας ανάπτυξης και αναβάθμισης των δεξιοτήτων τους.

Το Πλαίσιο Βασικών Ικανοτήτων καθορίζει οκτώ βασικές ικανότητες, η καθεμία από τις οποίες αποτελεί συνδυασμό γνώσεων, δεξιοτήτων και προσωπικής στάσης. Οι οκτώ βασικές ικανότητες είναι:

  • επικοινωνία στη μητρική γλώσσα
  • επικοινωνία σε ξένες γλώσσες
  • μαθηματικές ικανότητες και βασικές ικανότητες στην επιστήμη και την τεχνολογία
  • ψηφιακές ικανότητες
  • μεταγνωστικές ικανότητες
  • κοινωνικές ικανότητες και ικανότητες σχετικές με την ιδιότητα του πολίτη
  • αίσθηση της πρωτοβουλίας και της επιχειρηματικότητας, και
  • πολιτισμική συνείδηση και έκφραση.

Πολλές από τις ικανότητες αυτές αλληλεπικαλύπτονται και αλληλοσυνδέονται. Εγκάρσιες δεξιότητες, όπως η κριτική σκέψη, η δημιουργικότητα, η ανάληψη πρωτοβουλιών και η επίλυση προβλημάτων είναι παρούσες σε όλο το πλαίσιο.

Για να γίνουν ευρύτερα και καλύτερα κατανοητές οι ψηφιακές ικανότητες και οι ικανότητες επιχειρηματικότητας, η Επιτροπή ανέπτυξε δύο συμπληρωματικά πλαίσια: το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αναφοράς για την Επιχειρηματικότητα και το Πλαίσιο Ανάπτυξης και Κατανόησης των Ψηφιακών Ικανοτήτων στην Ευρώπη.

Εφαρμογή του Πλαισίου Βασικών Ικανοτήτων

Το Πλαίσιο Βασικών Ικανοτήτων έχει γίνει ευρέως αποδεκτό από τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη. Την τελευταία δεκαετία έχει επηρεάσει την εκπόνηση των εθνικών πολιτικών σε διάφορα ζητήματα σχετικά με την εκπαίδευση και την κατάρτιση, με αποτέλεσμα να αναπτυχθούν σε όλα τα κράτη μέλη μέθοδοι διδασκαλίας και μάθησης που βασίζονται στις ικανότητες αυτές. Η πρόοδος είναι ιδιαίτερα αισθητή στην εκπόνηση των σχολικών προγραμμάτων διδασκαλίας. Το Πλαίσιο χρησιμοποιήθηκε επίσης για την αναγνώριση της μη τυπικής μάθησης στη νεολαία (πιστοποιητικό Youthpass).

Παράλληλα, όσον αφορά τη χρησιμοποίηση του Πλαισίου διαπιστώνονται διαφορές μεταξύ των κρατών μελών, των τομέων της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και των διάφορων ικανοτήτων, με δυσκολία ενσωμάτωσης των εγκάρσιων δεξιοτήτων. Έγινε εμφανής η ανάγκη να στηριχτούν περισσότερο οι καθηγητές, οι εκπαιδευτές και οι διευθυντές σχολείων στην εφαρμογή της προσέγγισης των βασικών ικανοτήτων, καθώς και η ανάγκη περαιτέρω ανάπτυξης εργαλείων βαθμολογίας και αξιολόγησης.

Αναθεώρηση του Πλαισίου Βασικών Ικανοτήτων

Στόχος της αναθεώρησης αυτής είναι η επικαιροποίηση του Πλαισίου ώστε να αντανακλά τις πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές, οικολογικές και τεχνολογικές εξελίξεις που σημειώθηκαν από το 2006. Ως εκ τούτου, η αναθεώρηση μπορεί να προτείνει αλλαγές που θα ανταποκρίνονται στις πρόσφατες εξελίξεις σε τομείς όπως η πολυγλωσσία, η πολιτιστική διαφορετικότητα και η ποικιλία των τρόπων μετάδοσης θεμάτων όπως η μετανάστευση, η ιδιότητα του πολίτη και η βιωσιμότητα.

Ένας άλλος στόχος της αναθεώρησης είναι η καλύτερη κατανόηση των αναγκών όσων ενδιαφέρονται να χρησιμοποιήσουν μελλοντικά το Πλαίσιο, καθώς και ο εντοπισμός χρήσιμων εργαλείων και διαδικασιών που μπορούν να βοηθήσουν τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τους επαγγελματίες στο έργο τους.

Τέλος, η αναθεώρηση επιδιώκει να διασφαλίσει ότι το Πλαίσιο Βασικών Ικανοτήτων θα εξακολουθήσει να είναι ένα αξιόπιστο εργαλείο για την εξέλιξη της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, 11 χρόνια μετά τη θέσπισή του. Με την επικαιροποίηση και την ανάπτυξη του Πλαισίου Βασικών Ικανοτήτων, η Επιτροπή επιδιώκει να προωθήσει περαιτέρω μια βασιζόμενη στις ικανότητες εκπαίδευση και κατάρτιση, σε όλη την Ευρώπη. Το επικαιροποιημένο Πλαίσιο θα συνεχίσει να στηρίζει τις προσπάθειες που στοχεύουν στην ανάπτυξη βασικών ικανοτήτων από όλους - σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο και σε πλαίσιο τυπικής και μη τυπικής εκπαίδευσης, από τους πολίτες κάθε ηλικίας.

Διαδικασία διαβούλευσης

Η διαδικασία διαβούλευσης σχετικά με την αναθεώρηση του Πλαισίου Βασικών Ικανοτήτων ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2016 και θα συνεχιστεί το 2017. Η έγκριση ενός αναθεωρημένου Πλαισίου Βασικών Ικανοτήτων αναμένεται το 2ο εξάμηνο του 2017. Σκοπός της διαβούλευσης είναι να διασφαλιστεί η συμμετοχή όλων των ομάδων-στόχων και να διενεργηθεί αξιολόγηση της μέχρι τώρα χρησιμοποίησης του Πλαισίου στα κράτη μέλη, καθώς και διερευνητικές μελέτες για τον προσδιορισμό των κύριων ικανοτήτων που θα χρειαστούν μελλοντικά.

Πάρτε μέρος!

Καλούμε όλους τους πολίτες και τους ενδιαφερομένους να λάβουν μέρος στη δημόσια διαβούλευση και να συνεισφέρουν στην αναθεώρηση του Πλαισίου Βασικών Ικανοτήτων.