Tú féin agus an euro

Bhí sé deacair cinneadh a dhéanamh faoin euro a úsáid. Thóg sé tamall fada an euro a thabhairt isteach in go leor tíortha.
Ach b’fhiú an tairbhe an trioblóid, áfach, mar is léir ón méid a bheidh á léamh agat anseo.

Cén chaoi ar tugadh isteach an euro?

Rinne tíortha an Aontais Eorpaigh lear mór iarrachtaí san am atá caite chun aontas eacnamaíoch agus airgeadra aonair a bheith ann. Ach níor shocraigh ceannairí Eorpacha amchlár docht a leagan amach chun airgeadra aonair a ghlacadh, áfach, go dtí an bhliain 1991 agus tharla sin i gcathair Maastricht san Ísiltír. Chaith na tíortha a shocraigh an euro a ghlacadh na blianta ina dhiaidh sin ag ullmhú a ngeilleagar – tugtar ‘cóineasú eacnamaíoch’ ar na hullmhúcháin seo.



AN QUIZ EURO
Faigh amach cé mhéad atá ar eolas agat faoin euro. An bhfuil tú ábalta dul chomh fada le ceist an €500?

Seoladh an euro mar ‘aonad cuntais’ ar an 1 Eanáir 1999. Sin le rá go raibh sé in úsáid ar pháipéar in go leor oibríochtaí airgeadais ach nach raibh sé fós ar fáil in airgead tirim – i nótaí bainc ná i mboinn. Rinneadh é sin ionas go mbeadh an t-am ann chun na córais éagsúla airgeadais go léir i mbainc agus i gcuideachtaí a chur in oiriúint don airgeadra nua.

Ansin, seoladh nótaí bainc agus boinn euro sa 12 tír a bhí ag glacadh leis an euro ar an 1 Eanáir 2002. Tugadh an euro amach i meaisíní airgid na mbanc agus sóinseáil euro a tugadh amach sna siopaí. Níor thóg sé i bhfad ar na siopaí ná ar na bainc na sean-airgeadraí náisiúnta go léir a bhailiú agus a bhaint amach as cúrsaíocht – ba é an euro, agus an euro amháin a bhí i bpócaí agus i sparáin na saoránach i limistéar an euro.

I mí Eanáir 2007, ba í an tSlóivéin an chéad tír de na tíortha ba nuaí san AE a ghlac leis an euro, agus Málta is an Chipir ina dhiaidh sin i mí Eanáir 2008, an tSlóvaic in 2009 agus an Eastóin in 2011.

17 dtír atá i limistéar an euro anois.

Airgeadra amháin do gach uile dhuine

Nuair a úsáideadh airgeadraí eagsúla ar fud na hEorpa, bhí sé níos deacra agus níos costasaí dul ó thír go tír. Cosnaíonn sé airgead airgeadraí a mhalartú: bhí níos mó costais ag baint le trádáil agus taisteal. Shocraigh roinnt tíortha san Aontas Eorpach airgeadra aonair a chur in ionad a nótaí bainc agus a mbonn airgid.

Tugadh an t-airgeadra aonair seo – an euro - isteach mar ‘airgead leabhair’ den chéad uair sa bhliain 1999. Bhí na hairgeadraí náisiúnta fós i gcúrsaíocht ach fo-aonaid den euro ab ea iad.

Ansin, sa bhliain 2002, cuireadh an t-athrú go dtí an t-airgeadra nua i gcrích nuair a tugadh isteach nótaí bainc agus boinn euro.

Is é an euro an t-aon airgeadra atá in úsáid sna tíortha go léir i limistéar an euro sa lá atá inniu ann.

Ní gá boinn ná nótaí bainc a mhalartú níos mó nuair a théann tú trasna thar teorainneacha. Tá sé i bhfad níos éasca a beith ag trádáil, agus mar sin tá rogha níos fearr d’earraí againn le ceannach.

Ar an gcaoi chéanna tá sé i bhfad níos éasca a bheith ag taisteal agus tá sé níos saoire mar ní bhíonn orainn airgeadraí a athrú nuair a théimid thar lear.

Ar deireadh, toisc go bhfuil limistéar an euro chomh mór sin (tá níos mó ná 332 milliún saoránach ann), tá sé cumhachtach ar bhonn eacnamaíoch.
Ciallaíonn sé seo go bhfuil cobhsaíocht eacnamaíoch níos fearr sa limistéar – cabhraíonn sé seo chun ár gcaighdeán maireachtála a neartú.

Cé a úsáideann an euro?

Ní bhíonn an euro in úsáid i ngach aon tír san Aontas Eorpach – tá a n-airgeadraí náisiúnta féin in úsáid ag cuid de na tíortha fós.

Is é an fáth is mó atá leis seo mar nach bhfuil a ngeilleagair réitithe fós don euro acu ach shocraigh dhá tír (An Danmhairg agus an Ríocht Aontaithe)a n-airgeadra náisiúnta a choinneáil go fóill beag.
Tá an chuid is mó de na tíortha ag réiteach don euro agus ag réiteach chun bheith i limistéar an euro sa todhchaí.
Mar shampla, tháinig an tSlóivéin isteach i limistéar an euro in 2007, an Chipir agus Málta in 2008 agus an Eastóin in 2011.

Taispeántar na tíortha atá i limistéar an euro ar an mapa. Úsáideann muintir na dtíortha seo an euro ó lá go lá.

Cén chaoi a n-oibríonn an euro?

Ní mór do gheilleagar tíre a bheith i gcaoi mhaith más leis an airgead a luach a choinneáil.

Ar an gcaoi chéanna ní mór caoi mhaith a bheith ar gheilleagar limistéar an euro má tá le héirí go maith leis an euro agus má táthar chun saibhreas agus poist a chruthú san Aontas Eorpach.

Déantar é seo tríd an Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta. Tá na tíortha go léir atá san Aontas Eorpach san Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta.



Ceanncheathrú an Choimisiúin Eorpaigh i mBruiséil na Beilge

Tá gach tír i limistéar an euro atá san Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta freagrach as a geilleagar féin ach ní mór di cloí le rialacha áirithe chun a chinntiú go mbeidh an euro láidir agus go n-éireoidh go maith le geilleagar limistéar an euro.
Leagann na rialacha seo srianta ar an méid airgid gur féidir le tír a fháil ar iasacht.
Cinntíonn rialacha an Aontais Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta, mar gheall ar an srian a chuirtear ar an méid a théann tír i bhfiacha, go bhfuil geilleagar inbhuanaithe ag tír – is é sin le rá go mbeidh sí ábalta a fiacha, agus a pinsin a ghlanadh sa todhchaí. Is é dualgas an Choimisiún Eorpaigh agus na Comhairle (an áit a dtagann Airí thíortha an AE le chéile) faireachán a dhéanamh ar gach tír, lena chinntiú go bhfuil said ag cloí leis na rialacha comhaontaithe.


An Banc Ceannais Eorpach i Frankfurt na Gearmáine

Cuireann an Banc Ceannais Eorpach atá i Frankfurt na Gearmáine go mór le cobhsaíocht eacnamaíoch limistéar an euro.

Is ag an mBanc Ceannais Eorpach amháin atá an ceart nótaí bainc a chur amach agus is é atá freagrach as beartas airgeadaíochta.
Is é an Banc Ceannais Eorpach mar sin a choinníonn ráta boilscithe na bpraghsanna íseal agus cobhsaithe. Tagraíonn boilsciú i bpraghsanna don mhéid d’ardú a thagann ar phraghsanna i siopaí agus in áiteanna eile gach bliain.

Téann rátaí ísle boilscithe i bpraghsanna chun tairbhe do thomhaltóirí agus do ghnóthaí.

Cén chaoi a gcabhraíonn an euro linne?



TUM AGUS COMHAIR
An bhfuil tú ábalta cur le chéile? An tumadóir iontach thú? Fan go bhfeice muid...



Bíonn an saol i bhfad níos éasca ar ghnóthaí mar gheall ar
rátaí ísle agus cobhsaí boilscithe.
Bíonn sé níos éasca ar chuideachtaí trádáil a dhéanamh thar lear. Bíonn sé níos éasca orthu airgead a fháil ar iasacht chun infheistíocht a dhéanamh ina gcuideachtaí don todhchaí. Cabhraíonn siad seo go léir le fás eacnamaíoch agus chun poist a chruthú.

Luachanna mar a chéile againn


Ní luach airgid amháin atá ag gabháil leis an euro.
Is siombail aitheanta den Eoraip agus den Eorpach é chomh maith.


Ní léir i gcónaí go leor den obair mhór a dhéanann an tAontas Eorpach – is minic léi a bheith faoi cheilt i ndoiciméid dhlíthiúla agus i leathanaigh thuarascálacha. Ach is féidir an euro a choinneáil i mbos do láimhe – tá sé ann gan dabht ar bith.


Is é an euro an tsiombail is coitianta a sheasann don Eoraip – aontacht san éagsúlacht:


Is siombail laethúil, dá bhrí sin, é an euro de lánpháirtiú eacnamaíoch na hEorpa i margadh aonair, agus den dul chun cinn sa lánpháirtiú foriomlán Eorpach.