Ścieżka nawigacji

Globalizacja

Połączenie postępu technicznego, niższych kosztów transportu oraz liberalizacji polityki w Unii Europejskiej i poza nią doprowadziło do zwiększenia wymiany handlowej oraz przepływów finansowych pomiędzy krajami. Wynikają z tego istotne konsekwencje dla funkcjonowania gospodarki UE. Chociaż globalizacja przynosi duże korzyści i możliwości, oznacza ona także, że Europa musi zmierzyć się z ostrą konkurencją zarówno ze strony gospodarek o niskich kosztach, takich jak gospodarka Chin czy Indii, jak i gospodarek opartych na innowacjach, jak gospodarka USA.

Rosnąca międzynarodowa integracja gospodarcza, powszechnie określana mianem globalizacji, daje wiele możliwości. Firmy z UE uzyskują łatwiejszy dostęp do nowych i rozwijających się rynków oraz źródeł finansowania i technologii. Konsumenci z UE mają większy wybór towarów po niższych cenach. Otwiera to perspektywy potencjalnych znacznych korzyści dla Unii w postaci wyższego poziomu wydajności i płac realnych. Komisja Europejska szacuje, że wzrost poziomu życia w krajach UE-15 w ciągu ostatnich 50 lat w około jednej piątej można przypisać globalizacji. Dlatego UE stanowczo opowiada się za większą otwartością gospodarczą. Unijna polityka handlowa stała się ważnym instrumentem kierowania liberalizacją światowego handlu.

Społeczeństwo często kojarzy jednak globalizację z utratą miejsc pracy, presją na obniżanie płac i pogorszeniem warunków pracy. Niepokoje te oparte są na obawach, że zwiększona konkurencja ze strony krajów o niskich kosztach pracy wywiera nadmierną presję na lokalnych producentów i pracowników i może doprowadzić do całkowitego lub częściowego zamknięcia zakładów w kraju i przeniesienia produkcji za granicę. Chociaż nie są to nowe obawy, zwiększyły się one wskutek szybkiego wstępowania Chin i Indii na arenę światowego handlu. W szczególności szeroko rozpowszechnione stosowanie technologii informacyjnych coraz bardziej zaciera granice między tym, co może stanowić przedmiot handlu, a tym, czym handlować nie można.

Próbę znalezienia adekwatnej odpowiedzi na globalizację można postrzegać jako ważny aspekt szerszego wyzwania politycznego dla dynamicznych gospodarek, tj. pomyślnego uporania się ze strukturalnymi zmianami gospodarczymi. Aby móc zebrać owoce globalizacji, należy przejść proces dostosowania, gdyż czynniki produkcji – takie jak kapitał inwestycyjny – przechodzą od sektorów i przedsiębiorstw, które nie mogą sprostać zwiększonej presji konkurencyjnej, do tych, którym taka sytuacja dobrze służy. Chociaż istnieją dowody na to, że globalizacja nie wiąże się z ogólnym spadkiem zatrudnienia netto, dostosowanie struktur gospodarczych pociąga jednak za sobą koszty wynikające z przeniesienia zasobów między przedsiębiorstwami i sektorami. Im mniejsza jest elastyczność rynku pracy, rynku kapitałowego i produktowego, tym bardziej kosztowne i bolesne jest dostosowanie strukturalne tych rynków, przynajmniej w krótkim okresie, w konkretnych sektorach i regionach, w których występuje koncentracja tych sektorów.

Wyzwaniem w zakresie polityki jest obrócenie potencjalnych korzyści wynikających z globalizacji w realne zyski, przy jednoczesnej minimalizacji kosztów społecznych. Środki służące poprawie funkcjonowania rynków UE i wspierające wyniki innowacji przyczynią się do skrócenia procesu dostosowawczego, podczas gdy ukierunkowane działania w ramach polityki, takie jak Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji, pomogą pracownikom, którzy ucierpieli w wyniku tego procesu. Oprócz tych problemów wewnętrznych UE musi stawić czoła również istotnym wyzwaniom zewnętrznym, które wymagają podjęcia odpowiednich działań politycznych, m.in. w zakresie:

  • wspierania światowego handlu i utrzymania pozycji Europy jako wiodącego bloku w ogólnoświatowej wymianie handlowej
  • zarządzania migracją, postrzeganą jako źródło pracowników oraz jako odpowiedź na starzenie się społeczeństwa i czynnik korzystny dla rozwoju
  • utrzymania pozycji UE jako źródła i celu bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ)
  • zarządzania czynnikami nierównowagi gospodarki światowej w partnerskiej współpracy z innymi krajami.

Komisja odgrywa ważną rolę w opracowaniu spójnej strategii politycznej mającej na celu sprostanie wyzwaniom globalizacji. Przeprowadza ona gruntowną analizę zmian głównych tendencji w światowym handlu i przepływach bezpośrednich inwestycji zagranicznych oraz wyników UE w tym względzie. Regularnie analizuje również wpływ globalizacji na wyniki gospodarcze UE i na podstawie tej analizy zapewnia doradztwo polityczne.