Kruimelpad

Globalisering

De combinatie van technologisch vernuft, lage vervoerskosten en liberalisering van het beleid in de Europese Unie en daarbuiten heeft de internationale handel en investeringen doen toenemen. Dit heeft belangrijke gevolgen voor de werking van de Europese economie. Hoewel globalisering voor enorme voordelen en kansen zorgt, brengt het ook scherpe concurrentie met zich uit lagelonenlanden zoals China en India en innovatiegedreven economieën zoals die van de Verenigde Staten.

De toenemende internationale economische integratie, meestal "globalisering" of "mondialisering" genoemd, biedt veel kansen. Zij vergemakkelijkt voor bedrijven uit de EU de toegang tot nieuwe en groeiende markten, kapitaal en technologie. De Europese consument krijgt de keuze uit een bredere waaier goederen, tegen lagere prijzen. Dit opent de deur voor een aanzienlijke stijging van productiviteit en reële lonen in de Unie. De Europese Commissie schat dat ongeveer een vijfde van de stijging van de levensstandaard in de EU-15 in de voorbije 50 jaar aan de globalisering te danken is. Daarom is de EU overtuigd voorstander van een grotere economische openheid. Haar handelsbeleid heeft al veel bijgedragen tot de liberalisering van de wereldhandel.

Het publiek associeert globalisering echter vaak met banenverlies, lagere lonen en slechtere arbeidsomstandigheden. De toenemende concurrentie uit lagelonenlanden zou de druk op de lokale producenten en werknemers opdrijven zodat bedrijven geheel of gedeeltelijk sluiten en naar het buitenland verhuizen. Deze bezorgdheid is niet nieuw maar lijkt acuter te zijn geworden door de nieuwe rol van China en India in de wereldhandel. Vooral door het veralgemeend gebruik van informatietechnologie verschuiven de grenzen tussen wat wel en niet kan worden verhandeld.

Een passend antwoord op de globalisering vinden, is een onderdeel van de ruimere beleidsuitdaging voor dynamische economieën: namelijk het succesvol inspelen op structurele economische veranderingen. Om baat te hebben bij globalisering zijn aanpassingen nodig: we moeten productiemiddelen zoals investeringskapitaal verschuiven van activiteiten en bedrijven die niet tegen de toegenomen concurrentie opgewassen zijn, naar activiteiten en bedrijven die daar juist goed bij gedijen. Hoewel er aanwijzingen zijn dat het totaal aantal arbeidsplaatsen niet daalt door globalisering, zijn er wel kosten verbonden aan de aanpassing van economische structuren waarbij middelen naar andere bedrijven en activiteiten worden verplaatst. Hoe rigider werkgelegenheid, kapitaal en producten zijn, hoe duurder deze structurele aanpassingen uitvallen en hoe harder de gevolgen in specifieke sectoren en in de regio's waar die sectoren geconcentreerd zijn op korte termijn worden gevoeld.

De uitdaging voor het beleid is de vruchten van de globalisering te plukken terwijl de sociale kosten zoveel mogelijk worden beperkt. Het aanpassingsproces zal binnen de perken worden gehouden door maatregelen om de werking van de EU-markten te verbeteren en de innovatie te stimuleren. Tegelijkertijd krijgen de betrokken werknemers bijstand via gerichte maatregelen zoals het Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering. Naast deze interne kwesties zijn er ook belangrijke externe uitdagingen waarop de het beleid van de EU moet zijn gericht, zoals:

  • de wereldhandel bevorderen en Europa's positie van grootste handelsblok ter wereld handhaven
  • de migratie benutten als een bron van werknemers, een oplossing voor de vergrijzing en een voordeel voor de ontwikkeling
  • de positie van de EU als bron en bestemming van buitenlandse directe investeringen (BDI) handhaven
  • in partnerschap met anderen onevenwichtigheden in de wereldeconomie de baas worden

De Commissie speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling van een coherente beleidsstrategie voor het aanpakken van de uitdagingen van de globalisering. Zij volgt nauwgezet de evolutie van de belangrijkste trends in de wereldhandel en de BDI-stromen en de resultaten die de EU daarbij behaalt. Zij analyseert ook regelmatig de effecten van de globalisering op de economische prestaties van de EU en gebruikt die analyses om beleidsadvies te verstrekken.