Διαδρομή πλοήγησης

Παγκοσμιοποίηση

Ο συνδυασμός τεχνολογικής προόδου, χαμηλότερου κόστους μεταφορών και απελευθέρωσης των πολιτικών τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και παγκοσμίως έχει οδηγήσει στην αύξηση των εμπορικών και χρηματοπιστωτικών ροών μεταξύ των χωρών, με σημαντικές επιπτώσεις στη λειτουργία της οικονομίας της ΕΕ. Η παγκοσμιοποίηση, παράλληλα με τα τεράστια οφέλη και τις ευκαιρίες που προσφέρει, υποχρεώνει την Ευρώπη να αντιμετωπίσει έντονο ανταγωνισμό τόσο από τις οικονομίες χαμηλού κόστους, όπως η Κίνα και η Ινδία, όσο και από οικονομίες που επικεντρώνονται στην καινοτομία, όπως οι ΗΠΑ.

Η ολοένα μεγαλύτερη παγκόσμια οικονομική ολοκλήρωση, ή παγκοσμιοποίηση όπως έχει καθιερωθεί να λέγεται, δημιουργεί πάμπολλες ευκαιρίες, καθώς διευκολύνει την πρόσβαση των επιχειρήσεων της ΕΕ σε νέες και διευρυνόμενες αγορές και σε χρηματοδοτικούς και τεχνολογικούς πόρους, και παράλληλα αυξάνει τις επιλογές των Ευρωπαίων καταναλωτών από την άποψη της ποικιλίας προϊόντων και τιμών. Έτσι διανοίγονται για την Ένωση προοπτικές για σημαντικά οφέλη όσον αφορά την αύξηση της παραγωγικότητας και των πραγματικών αποδοχών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι το ένα πέμπτο περίπου της αύξησης του βιοτικού επιπέδου στην ΕΕ των 15 τα τελευταία πενήντα χρόνια οφείλεται στην παγκοσμιοποίηση. Για τον λόγο αυτό, η ΕΕ τάσσεται σταθερά υπέρ ενός μεγαλύτερου οικονομικού ανοίγματος, και η εμπορική της πολιτική αποτελεί σημαντικό μέσο για την προώθηση της ελευθέρωσης του παγκόσμιου εμπορίου.

Η κοινή γνώμη όμως συσχετίζει συχνά την παγκοσμιοποίηση με την απώλεια θέσεων εργασίας, τη συμπίεση των μισθών και την υποβάθμιση των συνθηκών εργασίας. Οι ανησυχίες αυτές πηγάζουν από τον φόβο ότι ο αυξημένος ανταγωνισμός από χώρες χαμηλού κόστους ασκεί πολύ έντονη πίεση στους τοπικούς παραγωγούς και εργαζομένους και μπορεί να οδηγήσει στο κλείσιμο εργοστασίων, ή τον περιορισμό της δραστηριότητάς τους, και τη μετεγκατάστασή τους στο εξωτερικό. Οι ανησυχίες αυτές δεν είναι καινούργιες, αλλά φαίνεται ότι έχουν ενταθεί με την ταχεία ανέλιξη της Κίνας και της Ινδίας στην παγκόσμια εμπορική σκηνή. Ειδικότερα, η εκτεταμένη χρήση των τεχνολογιών των πληροφοριών εξαλείφει όλο και περισσότερο τα όρια μεταξύ του τι μπορεί και του τι δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο εμπορικών συναλλαγών.

Η κατάλληλη αντιμετώπιση της παγκοσμιοποίησης μπορεί να θεωρηθεί ως μέρος της ευρύτερης πολιτικής πρόκλησης των δυναμικών οικονομιών, δηλαδή της επιτυχούς αντιμετώπισης των διαρθρωτικών οικονομικών αλλαγών. Για να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη της παγκοσμιοποίησης θα πρέπει να υπάρξει μια διαδικασία αναπροσαρμογών, καθώς οι συντελεστές παραγωγής, όπως το επενδυτικό κεφάλαιο, μετακινούνται από δραστηριότητες και επιχειρήσεις που δεν μπορούν να αντέξουν τις εντονότερες ανταγωνιστικές πιέσεις σε άλλες που αναπτύσσονται χάρη ακριβώς σ΄αυτές. Ωστόσο, αν και έχει αποδειχτεί ότι η παγκοσμιοποίηση δεν συνδέεται με τη γενικότερη καθαρή απώλεια θέσεων εργασίας, είναι γεγονός ότι η αναπροσαρμογή των δομών της οικονομίας μας έχει κάποιο κόστος λόγω της μετακίνησης πόρων μεταξύ επιχειρήσεων και δραστηριοτήτων. Η διαρθρωτική αναπροσαρμογή των πλέον άκαμπτων αγορών εργασίας, κεφαλαίων και προϊόντων μπορεί να αποβεί δαπανηρή και επίπονη, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, σε συγκεκριμένους τομείς και περιφέρειες.

Η πολιτική πρόκληση έγκειται στη μετατροπή των δυνητικών οφελών της παγκοσμιοποίησης σε πραγματικά κέρδη, ελαχιστοποιώντας παράλληλα το κοινωνικό κόστος. Μέτρα βελτίωσης της λειτουργίας των αγορών της ΕΕ και προώθησης των καινοτομικών επιδόσεων θα συμβάλουν στην επίσπευση της προσαρμογής, ενώ παράλληλα, στοχοθετημένες δράσεις πολιτικής όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση, θα στηρίξουν τους θιγόμενους εργαζομένους. Εκτός από τα εσωτερικά αυτά θέματα, υπάρχουν σημαντικές εξωτερικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ΕΕ και οι οποίες χρειάζονται απαντήσεις πολιτικής. Συγκεκριμένα:

  • ενθάρρυνση του παγκόσμιου εμπορίου και διατήρηση της θέσης της Ευρώπης ως ηγετικού εμπορικού συνασπισμού παγκοσμίως,
  • αξιοποίηση της μετανάστευσης ως πηγής εργατικού δυναμικού, απάντησης στη δημογραφική γήρανση και παράγοντα ανάπτυξης,
  • διατήρηση της θέσης της ΕΕ ως πηγής και προορισμού των άμεσων ξένων επενδύσεων (ΑΞΕ) και
  • διαχείριση των ανισορροπιών της παγκόσμιας οικονομίας σε συνεργασία με άλλες χώρες.

Η Επιτροπή συμβάλλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση μιας συνεκτικής πολιτικής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της παγκοσμιοποίησης. Εξετάζει λεπτομερώς την εξέλιξη των κυριοτέρων τάσεων στο παγκόσμιο εμπόριο και τις ροές ΑΞΕ, καθώς και τις επιδόσεις της ΕΕ σε αυτόν τον τομέα. Αναλύει επίσης τακτικά τις επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης στις οικονομικές επιδόσεις της ΕΕ και, με βάση τις αναλύσεις αυτές, παρέχει συμβουλές πολιτικής.

Πρόσθετα εργαλεία

  • Εκτυπώσιμη μορφή 
  • Σμίκρυνση κειμένου 
  • Μεγέθυνση κειμένου