Ścieżka nawigacji

Rozszerzenie

Rozszerzenie stało się głównym priorytetem UE w latach 90. po upadku muru berlińskiego i demokratyzacji krajów Europy Środkowo-Wschodniej.

Obecnie do członkostwa w UE kandyduje pięć krajów: Chorwacja, Islandia, Była Jugosłowiańska Republika Macedonii, Czarnogóra i Turcja. Rada Europejska dała również możliwość przystąpienia do UE w perspektywie średnio- lub długoterminowej wszystkim krajom Bałkanów Zachodnich [Albanii, Bośni i Hercegowinie, Serbii oraz Kosowu (rezolucja ONZ 1244)].

Poprzednie etapy rozszerzenia

Dotychczas z powodzeniem przeprowadzono sześć etapów rozszerzenia pierwotnej Wspólnoty złożonej z sześciu państw członkowskich. I tak w kolejnych latach przystąpiły do niej:

  • 1 stycznia 1973 r.: Dania, Irlandia i Wielka Brytania
  • 1 stycznia 1981 r.: Grecja
  • 1 stycznia 1986 r.: Hiszpania i Portugalia
  • 1 stycznia 1995 r.: Austria, Finlandia i Szwecja
  • 1 maja 2004 r.: Czechy, Estonia, Cypr, Łotwa, Litwa, Węgry, Malta, Polska, Słowacja i Słowenia
  • 1 stycznia 2007 r.: Bułgaria i Rumunia (dalszy ciąg piątego etapu rozszerzenia, który rozpoczął się w maju 2004 r.).

Daty złożenia wniosków o członkostwo w UE przez kraje kandydujące:

  • Turcja: 14 kwietnia 1987 r.
  • Chorwacja: 21 lutego 2003 r.
  • Była Jugosłowiańska Republika Macedonii: 22 marca 2004 r.
  • Czarnogóra: 15 grudnia 2008 r.
  • Islandia: 16 lipca 2009 r.

Proces rozszerzenia: stan aktualny

Obecnie jest siedem krajów, które złożyły wniosek o członkostwo w UE i nie są jeszcze członkami:

  • pięć uznaje się za kraje kandydujące (Chorwacja, Islandia, Była Jugosłowiańska Republika Macedonii, Czarnogóra i Turcja)
  • natomiast Albania i Serbia nie mają jeszcze statusu krajów kandydujących.

Pięć krajów kandydujących

Turcja została uznana za kraj kandydujący w grudniu 1999 r. na szczycie Rady Europejskiej w Helsinkach.

Chorwacja uzyskała status kraju kandydującego na szczycie Rady Europejskiej w czerwcu 2004 r. UE rozpoczęła negocjacje akcesyjne z Chorwacją i Turcją 3 października 2005 r. na posiedzeniu Rady do Spraw Ogólnych w Luksemburgu.

W grudniu 2005 r. Rada Europejska nadała status kraju kandydującego byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii. W październiku 2009 r. Komisja wydała zalecenie o rozpoczęciu negocjacji z tym krajem. Nie zostało ono jednak jeszcze zatwierdzone przez Radę.

Islandia złożyła wniosek jako ostatnia – 16 lipca 2009 r. Uzyskała ona status kraju kandydującego na szczycie Rady Europejskiej w czerwcu 2010 r., a negocjacje formalnie rozpoczęto w lipcu 2010 r.

Czarnogóra złożyła wniosek w 2008 r. i uzyskała status kraju kandydującego na szczycie Rady Europejskiej w grudniu 2010 r. Rozpoczęcie negocjacji będzie jednak zależało od wystarczającego spełnienia szeregu warunków politycznych.

Niedawne wnioski

Albania i Serbia złożyły wniosek o członkostwo w UE już w 2009 r. W opinii na temat Albanii z listopada 2010 r. Komisja nie wydała zalecenia o przyznaniu temu krajowi statusu kraju kandydującego i określiła szereg warunków politycznych, które powinien on uprzednio spełnić. Rada zwróciła się do Komisji o opinię w sprawie wniosku Serbii, która ma być gotowa do końca 2011 r.

Negocjacje akcesyjne

Negocjacje akcesyjne są prowadzone zgodnie z ramami negocjacyjnymi, które określają metodę i wiodące zasady negocjacji z uwzględnieniem konkluzji Rady Europejskiej z grudnia 2004 r.

Merytoryczne negocjacje prowadzone są w ramach konferencji międzyrządowej z udziałem wszystkich państw członkowskich z jednej strony i kraju kandydującego z drugiej.

Aby umożliwić postępy w negocjacjach, kraje kandydujące będą również musiały poczynić dalsze wysiłki w zakresie spełnienia wymogów członkostwa w praktyce, przede wszystkim w odniesieniu do kryteriów kopenhaskich opisanych poniżej.

Przegląd zgodności prawa krajowego z prawem UE (tzw. screening)

Aby stać się państwami członkowskimi, kraje kandydujące muszą przyjąć wspólny dorobek prawny Unii, który jest zbiorem przepisów prawa obowiązujących w UE. Podobnie jak we wszystkich poprzednich negocjacjach akcesyjnych, możliwe jest uzgodnienie rozwiązań uwzględniających daną sytuację. Pierwszą fazę negocjacji akcesyjnych stanowi badanie analityczne zwane „screeningiem”. Proces ten, który trwa kilka miesięcy, umożliwia krajom kandydującym zapoznanie się z dorobkiem prawnym, a Komisji i państwom członkowskim – dokonanie oceny stopnia przygotowania krajów kandydujących przed negocjacjami. Screening oraz późniejsze negocjacje są podzielone na rozdziały, z których każdy obejmuje określony obszar polityki.

Ekonomiczna ocena stopnia przygotowania krajów kandydujących

Komisja jest odpowiedzialna za regularną ocenę stopnia przygotowania krajów kandydujących do przystąpienia. Przedstawia ona swoją ocenę w sprawozdaniach z postępu prac publikowanych raz do roku, zwykle jesienią. Dyrekcja Generalna Komisji Europejskiej ds. Gospodarczych i Finansowych jest jednostką organizacyjną odpowiedzialną za wykonanie następujących zadań:

  • przeprowadzenie oceny zgodności z gospodarczymi kryteriami przystąpienia przyjętymi przez Radę Europejską w 1993 r. w Kopenhadze, które – wraz z innymi kryteriami przystąpienia – znane są pod nazwą kryteriów kopenhaskich (zob.: osobna strona internetowa na ten temat)
  • dokładne monitorowanie średniookresowych gospodarczych i budżetowych perspektyw krajów kandydujących, głównie za pomocą corocznej procedury nadzoru gospodarczego i budżetowego, która ma na celu przygotowanie państw kandydujących do ostatecznego członkostwa w Unii Gospodarczej i Walutowej.