Διαδρομή πλοήγησης

Διεύρυνση

Η διεύρυνση αναδείχθηκε σε βασική προτεραιότητα της ΕΕ τη δεκαετία του ΄90, μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου και τον εκδημοκρατισμό των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Επί του παρόντος υπάρχουν πέντε αναγνωρισμένες υποψήφιες χώρες: η Ισλανδία, η Κροατία, το Μαυροβούνιο, η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και η Τουρκία. Οι υπόλοιπες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων (Αλβανία, Βοσνία - Ερζεγοβίνη, Σερβία και Κόσοβο (ΗΕ 1244) έλαβαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπόσχεση για προσχώρηση στην ΕΕ στο μεσοπρόθεσμο ή μακροπρόθεσμο μέλλον.

Προηγούμενες διευρύνσεις

Μέχρι στιγμής έχουν ολοκληρωθεί έξι διαδοχικές διευρύνσεις της αρχικής Κοινότητας των έξι κρατών μελών:

  • 1 Ιανουαρίου 1973: Δανία, Ιρλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο·
  • 1 Ιανουαρίου1981: Ελλάδα·
  • 1 Ιανουαρίου 1986: Ισπανία και Πορτογαλία·
  • 1 Ιανουαρίου1995: Αυστρία, Φινλανδία και Σουηδία·
  • 1 Μαΐου 2004: Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Κύπρος, Λετονία, Λιθουανία, Ουγγαρία, Μάλτα, Πολωνία, Σλοβακία και Σλοβενία· και
  • 1 Ιανουαρίου 2007: Βουλγαρία και Ρουμανία (ολοκληρώνοντας το πέμπτο κύμα διευρύνσεων που ξεκίνησε τον Μάιο 2004).

Ημερομηνίες υποβολής των αιτήσεων προσχώρησης στην ΕΕ των υποψηφίων χωρών

  • Τουρκία: 14 Απριλίου 1987·
  • Κροατία: 21 Φεβρουαρίου 2003·
  • Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας: 22 Μαρτίου 2004.
  • Μαυροβούνιο: 15 Δεκεμβρίου 2008· και
  • Ισλανδία: 16 Ιουλίου 2009.

Διαδικασία διεύρυνσης: σημερινή κατάσταση

Επί του παρόντος επτά χώρες έχουν υποβάλει αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ αλλά δεν είναι ακόμη μέλη:

  • οι πέντε αναγνωρισμένες υποψήφιες χώρες (Ισλανδία, Κροατία, Μαυροβούνιο, Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και Τουρκία)· και
  • η Αλβανία και η Σερβία, που δεν έχουν ακόμη λάβει το καθεστώς υποψήφιας χώρας.

Οι πέντε υποψήφιες χώρες

Η Τουρκία είχε ήδη αναγνωριστεί ως υποψήφια χώρα κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι τον Δεκέμβριο του 1999.

Η Κροατία έλαβε το καθεστώς υποψήφιας χώρας κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Ιούνιο του 2004. Η ΕΕ ξεκίνησε τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης με την Κροατία και την Τουρκία κατά το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων του Λουξεμβούργου στις 3 Οκτωβρίου 2005.

Η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας έλαβε το καθεστώς υποψήφιας χώρας από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2005. Τον Οκτώβριο του 2009 η Επιτροπή συνέστησε επίσης την έναρξη διαπραγματεύσεων με τη χώρα, χωρίς όμως αυτό να έχει ακόμη εγκριθεί από το Συμβούλιο.

Η Ισλανδία ήταν η τελευταία χώρα που υπέβαλε αίτηση στις 16 Ιουλίου 2009. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χορήγησε στην Ισλανδία καθεστώς υποψήφιας χώρας τον Ιούνιο του 2010 και οι διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν επίσημα τον Ιούλιο του 2010.

Το Μαυροβούνιο υπέβαλε αίτηση το 2008 και έλαβε καθεστώς υποψήφιας χώρας κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου 2010. Οι διαπραγματεύσεις θα ξεκινήσουν όμως μόνον εφόσον εκπληρωθούν ορισμένα κριτήρια.

Πρόσφατες αιτήσεις

Η Αλβανία και η Σερβία υπέβαλαν αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ το 2009. Στη γνώμη της το Νοέμβριο του 2010, η Επιτροπή δεν συνέστησε τη χορήγηση καθεστώτος υποψήφιας χώρας στην Αλβανία και προσδιόρισε έναν αριθμό κριτηρίων που θα έπρεπε προηγουμένως να εκπληρωθούν. Το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει τη γνώμη της για την αίτηση προσχώρησης της Σερβίας. Η γνώμη αυτή αναμένεται να υποβληθεί έως το τέλος του 2011.

Διαπραγματεύσεις προσχώρησης

Οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης διεξάγονται βάσει πλαισίου διαπραγμάτευσης, που καθορίζει τη μέθοδο και τις κατευθυντήριες αρχές των διαπραγματεύσεων, το οποίο αποφασίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου 2004.

Οι ουσιαστικές διαπραγματεύσεις διεξάγονται στο πλαίσιο διακυβερνητικής διάσκεψης στην οποία συμμετέχουν όλα τα κράτη μέλη και η υποψήφια χώρα.

Για να υπάρξει πρόοδος κατά τις διαπραγματεύσεις, οι υποψήφιες χώρες πρέπει να έχουν επίσης σημειώσει πρόοδο στο εσωτερικό τους όσον αφορά τις προϋποθέσεις προσχώρησης, και ειδικότερα τα κριτήρια της Κοπεγχάγης που περιγράφονται στη συνέχεια.

Αναλυτική εξέταση του κεκτημένου

Για να καταστεί μέλος, μια υποψήφια χώρα πρέπει να αποδεχτεί το κεκτημένο της Ένωσης, δηλαδή το σύνολο των νόμων και των κανονισμών που ισχύουν στην Ένωση. Όπως και κατά τις προηγούμενες διαδικασίες προσχώρησης, είναι δυνατό να συμφωνηθούν ειδικές ρυθμίσεις. Η διαδικασία που είναι γνωστή με την ονομασία «αναλυτική εξέταση» αποτελεί το πρώτο στάδιο των διαπραγματεύσεων προσχώρησης. Η διαδικασία αυτή, που διαρκεί πολλούς μήνες, δίνει στις υποψήφιες χώρες τη δυνατότητα να εξοικειωθούν με το κεκτημένο, και στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη την ευκαιρία να αξιολογήσουν το βαθμό ετοιμότητας των υποψήφιων χωρών πριν αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις. Η αναλυτική εξέταση και οι διαπραγματεύσεις που ακολουθούν οργανώνονται κατά κεφάλαια, καθένα από τα οποία καλύπτει έναν συγκεκριμένο τομέα πολιτικής.

Οικονομική αξιολόγηση του βαθμού ετοιμότητας των υποψήφιων χωρών

Η Επιτροπή είναι αρμόδια για την τακτική αξιολόγηση του βαθμού ετοιμότητας των υποψηφίων για προσχώρηση χωρών. Διατυπώνει την αξιολόγησή της σε εκθέσεις προόδου που δημοσιεύονται ετησίως, συνήθως το φθινόπωρο. Ειδικότερα, η Γενική Διεύθυνση Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων της Επιτροπής είναι αρμόδια για:

  • την αξιολόγηση του βαθμού συμμόρφωσης με τα οικονομικά κριτήρια προσχώρησης, τα οποία εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 1993 στη Κοπεγχάγη και τα οποία, μαζί με άλλα κριτήρια προσχώρησης, είναι γνωστά ως κριτήρια της Κοπεγχάγης (βλέπε ξεχωριστή ιστοσελίδα γι΄αυτό το θέμα). και
  • τη στενή παρακολούθηση της μεσοπρόθεσμης οικονομικής και δημοσιονομικής κατάστασης των υποψήφιων χωρών, κυρίως μέσω μιας ετήσιας διαδικασίας οικονομικής και δημοσιονομικής εποπτείας, με στόχο να προετοιμαστούν οι υποψήφιες χώρες για την ενδεχόμενη ένταξή τους στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση.