Kruimelpad

De aanpak van de financiële crisis

Responding to the financial crisis

Om een totale instorting van het banksysteem te voorkomen, besloten Europese regeringen hun banken te redden met noodhulp op een ongekende schaal. 1,6 biljoen euro, een som gelijk aan 13 % van het jaarlijks bruto binnenlands product van de EU werd tussen 2008 en 2011 toegezegd. De EU lanceerde ook een Europa-wijd herstelprogramma om banen en sociale zekerheid veilig te stellen en om economische investeringen te bevorderen. Op deze manier werden bankruns voorkomen en Europese spaarrekeningen beschermd. De Euro behield min of meer zijn waarde en beschermde landen in de eurozone voor de ergste gevolgen van de crisis door bedrijven in de EU een stabiel speelterrein te bieden voor internationale handel en investeringen. Maar deze inspanning eiste haar tol, vooral omdat het meeste geld moest worden geleend.

Uit de economische en financiële crisis blijkt dat het banksysteem van de EU niet bestand is tegen schokken. Een probleem bij één bank kan snel andere besmetten en zo nadelige gevolgen hebben voor spaarders, investeerders en de hele economie.
Daarom hebben de EU en haar lidstaten het toezicht op de financiële sector verstrengd. Bij deze hervorming  zijn vorig jaar drie Europese toezichtorganen opgericht om de nationale regelgevingen te coördineren en ervoor te zorgen dat EU-regels overal gelijk worden toegepast.

  • De Europese Bankenautoriteit (EBA), die toezicht houdt op de banken en op de herkapitalisering van banken
  • De Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA), die toezicht houdt op de kapitaalmarkten, kredietbeoordelingsbureaus en transactieregisters 
  • De Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen (EIOPA), die toezicht houdt op het verzekerings- en pensioenwezen

Het financiële toezicht wordt binnen de EU versterkt, om te garanderen dat banken geld hebben, zich verantwoordelijk gedragen, en geld aan huishoudens en ondernemingen kunnen lenen. Dit effent de weg naar een bankunie, zodat spaarrekeningen beschermd zijn en belastingbetalers niet gedwongen worden om voor de fouten van banken op te draaien.

De Bankenunie is de natuurlijke aanvulling op de Economische en Monetaire Unie. Zij pakt de tekortkomingen aan die door de crisis aan het licht zijn gekomen. Binnenkort zijn alle banken in de eurolanden verantwoording verschuldigd aan de gemeenschappelijke toezichthouder, de Europese Centrale Bank. Bovendien zullen beslissingen over noodlijdende banken centraal worden genomen op basis van gemeenschappelijke regels die de kosten voor de belastingbetaler zo laag mogelijk moeten houden. Ook de Europese spaarder zal beter worden beschermd. Met deze en nog een dertigtal andere maatregelen zorgt de EU voor een robuustere financiële sector, sterkere banken en doeltreffender regels en toezicht.

Als onafhankelijke autoriteit voor monetair beleid speelt de Europese Centrale Bank (ECB) een belangrijke rol in het bezweren van de crisis met behulp van innovatief beleid. Haar besluit om banken tegen lage rentes en voor drie jaar zo veel geld te lenen als nodig was, hielp de markten te kalmeren omdat de banken voldoende armslag kregen om in hun kortetermijnbehoefte te voorzien. Toen de financiële markten zo slecht functioneerden dat zij onredelijk hoge opbrengsten op leningen aan overheden eisten, bedacht de ECB de OMT (rechtstreekse monetaire transactie), waarbij zij beloofde de obligaties van overheden in moeilijkheden te zullen overnemen voor een redelijke prijs. Zij moesten dan wel beloven met hulp van het Europees Stabiliteitsmechanisme (het steunfonds van de eurozone) economische hervormingen door te voeren. Geen enkel land heeft tot dusver een beroep hoeven doen op het OMT-programma. Alleen al het feit dat het bestond, was genoeg om de financiële markten te kalmeren.

Lees meer

Extra tools

  • Printbare versie 
  • Tekst kleiner 
  • Tekst groter