Mogħdija tan-navigazzjoni

L-ewro

L-ewro hija l-munita unika wżata (fil-mument) minn 17 mill-Istati Membri ta’ l-Unjoni Ewropea, li kollha f’daqqa jiffurmaw iż-żona ta’ l-ewro. L-introduzzjoni ta’ l-ewro fl-1999 kienet pass importanti fl-integrazzjoni ta’ l-Ewropa. Kienet ukoll waħda mis-suċċessi prinċipali tagħha: madwar 330 miljun ċittadin ta’ l-UE issa jużawha bħala l-munita tagħhom u qed igawdu mill-benefiċċji tagħha, li se jkomplu jikbru b’mod iktar wiesgħa hekk kif membri ta’ l-UE oħrajn jadottaw l-ewro.

Meta tnediet l-ewro fl-1 ta’ Jannar 1999, saret il-munita ufficjali l-gdida ta’ 11-il Stat Membru, u hadet post il-muniti nazzjonali l-antiki – bhad-‘Deutschmark’ u l-‘Franc’ Franciz – f’zewg stadji. L-ewwel kienet introdotta bhala munita virtwali ghal hlasijiet li ma kinux jinvolvu flus kontanti u ghal skopijiet ta’ kontabbiltà, filwaqt li l-muniti l-antiki komplew jintuzaw ghal hlasijiet fi flus kontanti u kkunsidrati bhala suddivizjonijiet ta’ l-ewro; imbaghad dehret fil-forma fizika, bhala karti tal-flus u muniti, fl-1 ta’ Jannar 2002.

L-ewro mhijiex il-munita ta’ l-Istati Membri kollha ta’ l-UE. Zewg pajjizi (id-Danimarka u r-Renju Unit) ftehmu fuq klawsola ta’ hrug fit-Trattat li jezentahom mill-partecipazzjoni, filwaqt li l-kumplament (hafna mill-membri ta’ l-UE l-iktar godda flimkien ma’ l-Izvezja) ghad iridu jilhqu l-kondizzjonijiet mehtiega ghall-adozzjoni tal-munita unika. Darba jaghmlu dan, huma se jibdlu l-munita nazzjonali taghhom ghal dik ta’ l-ewro.


LIEMA PAJJIZI ADOTTAW L-EWRO – U META?



L-ewro u l-Unjoni Ekonomika u Monetarja


L-Istati Membri kollha ta’ l-UE jiffurmaw parti mill-Unjoni Ekonomika u Monetarja (UEM), li tista’ tkun imsejha bhala stadju avvanzat ta’ integrazzjoni ekonomika bbazata fuq suq uniku. Hija tinvolvi koordinazzjoni mill-vicin ta’ linji politici ekonomici u finanzjarji u, ghal dawk il-pajjizi li jissodisfaw certi kondizzjonijiet, politika monetarja wahda u valuta unika – l-ewro.

Il-process ta’ l-integrazzjoni ekonomika u monetarja fl-UE mexa flimkien ma’ l-istess storja ta’ l-Unjoni. Meta kienet imwaqqfa l-UE fl-1957, l-Istati Membri kkoncentraw fuq il-bini ta’ 'suq komuni'. Madankollu, biz-zmien beda jidher car li kienet mixtieqa kooperazzjoni ekonomika u monetarja iktar mill-qrib sabiex is-suq intern ikun jista’ jizviluppa u jimxi iktar ’il quddiem. Imma l-mira li tinkiseb l-Unjoni Ekonomika u Monetarja shiha u l-munita unika ma nkisbitx qabel it-Trattat ta’ Maastricht ta’ l-1992 (it-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea), li stabbilixxa r-regoli bazici ghall-introduzzjoni taghha. Dawn jistipluaw x’inhuma l-ghanijiet ta’ l-UEM, min huwa responsabbli ghal xiex, u x’kondizzjonijiet iridu jissodisfaw l-Istati Membri sabiex jadottaw l-ewro. Dawn il-kondizzjonijiet jissejhu l-‘kriterji ta’ konvergenza’ (jew il-‘kriterji ta’ Maastricht) u jinkludu inflazzjoni baxxa u stabbli, stabbiltà fir-rata tal-kambju u finanzi pubblici fis-sod.

Min jimmaniggjah?


Meta dahal fis-sehh l-ewro, il-politika monetarja saret ir-responsabbiltà tal-Bank Centrali Ewropew (ECB) indipendenti, li kien inholoq ghal dak l-iskop, u l-banek centrali nazzjonali ta’ l-Istati Membri li adottaw l-ewro. Flimkien jiffurmaw l-Ewrosistema.

Il-politika finanzjarja (it-taxxi u l-infiq) tibqa’ f’idejn il-gvernijiet nazzjonali individwali – ghalkemm jintrabtu li jikkonformaw ma’ regoli miftehma b’mod kongunt dwar il-finanzi pubblici maghrufa bhala l-Patt ta’ l-Istabbiltà u t-Tkabbir. Huma jibqghu wkoll kompletament responsabbli ghall-politika strutturali taghhom stess (is-swieq tax-xoghol, pensjonijiet u kapital), imma jaqblu li jikkoordinawhom sabiex jiksbu l-miri komuni ta’ l-istabbiltà, tat-tkabbir u ta’ l-impjiegi.

Min juzah?


L-ewro huwa l-munita ta’ 330-il miljun persuna li jghixu fit-17-il pajjiz taz-zona ta’ l-ewro. Jintuza wkoll, jew b’mod formali bhala valuta legali jew ghal ragunijiet prattici, minn sensiela shiha ta’ pajjizi ohrajn bhal girien vicin u eks kolonji.

Ghalhekk m’ghandux jittiehed bhala sorpriza l-fatt li l-ewro sar b’mod mghaggel hafna t-tieni munita internazzjonali l-iktar importanti wara d-dollaru, u f’ceri aspetti (perezempju tal-flus kontanti fic-cirkolazzjoni) sahansitra qabzu.

Ghaliex nehtiguh?


Barra milli taghmel l-ivvjaggjar iktar facli, munita unika taghmel hafna sens ekonomiku u politiku. Il-qafas li fih jigi mmaniggat l-ewro jaghmlu munita stabbli b’inflazzjoni baxxa u rati ta’ imghax baxxi, u jinkoraggixxi finanzi pubblici sodi. Munita unika tikkomplementa b’mod logiku lil suq uniku billi taghmlu iktar efficjenti. Permezz ta’ l-uzu ta’ munita unika tizdied it-trasparenza fil-prezzijiet, ikunu eliminati l-ispejjez marbutin mal-kambju tal-munita, l-ekonomija Ewropea ssir iktar efficjenti, ikun iffacilitat il-kummerc internazzjonali u l-UE tinghata vuci iktar b’sahhitha fid-dinja. Barra minn hekk, id-daqs u s-sahha taz-zona ta’ l-ewro jharsuha ahjar minn krizijiet ekonomici esterni, bhaz-zidiet mhux mistennija fil-prezz taz-zejt jew taqlib kbir fis-swieq tal-muniti.

L-ahhar imma mhux l-inqas, l-ewro jaghti lic-cittadini ta’ l-UE sinjal tangibbli ta’ l-identità Ewropea taghhom, li taghha jistghu jsiru dejjem iktar kburin hekk kif l-ewro jespandi u dawn il-beneficci jkunu jistghu jitgawdew mill-membri ezistenti u futuri taghha.

Għodod addizzjonali

  • Verżjoni stampata 
  • Ċekken it-test 
  • Kabbar it-test