Ścieżka nawigacji

Unia Gospodarcza i Walutowa

Unia Gospodarcza i Walutowa (UGW) stanowi ważny krok w integracji gospodarek krajów UE. Wiąże się ona z koordynacją polityk gospodarczych i fiskalnych, wspólną polityką walutową oraz wspólną walutą – euro. Wszystkie 28 państw członkowskich UE uczestniczy w unii gospodarczej, a niektóre z nich postanowiły wstąpić na wyższy poziom integracji i przyjęły euro. Kraje te wspólnie tworzą strefę euro.

Decyzja o utworzeniu Unii Gospodarczej i Walutowej została podjęta przez Radę Europejską w holenderskim mieście Maastricht w grudniu 1991 r. i następnie zapisana w Traktacie o Unii Europejskiej (Traktacie z Maastricht). Unia Gospodarcza i Walutowa przyczynia się do integracji gospodarczej UE, która rozpoczęła się w 1957 r. wraz z utworzeniem UE.

  • koordynację polityki gospodarczej pomiędzy państwami członkowskimi
  • koordynację polityk fiskalnych, zwłaszcza poprzez ograniczenia długu publicznego i deficytu budżetowego
  • niezależną politykę pieniężną prowadzoną przez Europejski Bank Centralny (EBC)
  • jedną walutę i strefę euro.

Zarządzanie gospodarką w ramach UGW

W UGW nie ma jednej instytucji odpowiedzialnej za politykę gospodarczą. Odpowiedzialność jest podzielona między państwa członkowskie i instytucje UE. Głównymi podmiotami UGW są:

  • Rada Europejska – ustala główne kierunki polityki
  • Rada UE („Rada”) - koordynuje tworzenie polityki gospodarczej UE i decyduje o tym, czy państwo członkowskie może przyjąć euro
  • „Eurogrupa” – koordynuje polityki będące przedmiotem wspólnego zainteresowania państw członkowskich strefy euro
  • państwa członkowskie – ustalają krajowe budżety w uzgodnionych granicach deficytu i zadłużenia oraz określają krajowe polityki strukturalne związane z rynkiem pracy, emerytalnym i kapitałowym
  • Komisja Europejska – monitoruje wyniki i zgodność z przepisami
  • Europejski Bank Centralny (EBC) - ustala politykę pieniężną, mając na celu zagwarantowanie stabilności cen.
  • Parlament Europejski -  wspólnie z Radą decyduje o ostatecznym kształcie unijnych przepisów prawa, a także sprawuje demokratyczną kontrolę nad zarządzaniem gospodarczym, w szczególności w ramach nowego dialogu gospodarczego.

Co rozumie się pod pojęciem „integracji gospodarczej”?

Ogólnie rzecz biorąc Unia Gospodarcza i Walutowa stanowi zaawansowany etap procesu integracji gospodarczej. Stopnie integracji gospodarczej można podzielić na sześć etapów:

  1. obszar preferencyjnego handlu (z obniżonymi taryfami celnymi między niektórymi krajami)
  2. obszar wolnego handlu (bez wewnętrznych taryf celnych na niektóre lub wszystkie towary dla uczestniczących krajów)
  3. unia celna (z takimi samymi zewnętrznymi taryfami celnymi dla krajów trzecich i wspólną polityką handlową)
  4. jednolity rynek (ze wspólnymi przepisami dotyczącymi produktów oraz wolnym przepływem towarów, kapitału, siły roboczej i usług)
  5. unia gospodarcza i walutowa (jednolity rynek ze wspólną walutą i polityką pieniężną)
  6. pełna integracja gospodarcza (wszystkie aspekty wymienione powyższej, a także zharmonizowana polityka fiskalna i inne polityki gospodarcze).

Gdy w 1957 r. utworzono Unię Europejską jako Europejską Wspólnotę Gospodarczą, celem było stworzenie unii celnej oraz wspólnego rynku dla rolnictwa. Następnie ten ograniczony wspólny rynek objął również towary i usługi na jednolitym rynku, co zostało w dużej mierze ukończone do 1993 r. Dziś Unia Europejska znajduje się na piątym etapie wspomnianego modelu. Postępująca integracja gospodarcza nie rozpoczęła się od decyzji o utworzeniu euro: jest to długi proces, który stanowi część historii UE oraz jedno z jej głównych osiągnięć.