Ścieżka nawigacji

Informowanie na temat euro

Wymiana waluty na nową wpływa na wiele aspektów codziennego życia. Każde państwo członkowskie planujące wprowadzić euro powinno zatem opracować na czas skuteczną kampanię informacyjną, która jak pokazuje doświadczenie, jest również kluczem do pomyślnego przejścia na nową walutę. Lecz komunikacja nie kończy się z chwilą, gdy monety i banknoty euro znajdą się w kieszeni obywateli, gdyż powodzenie wspólnej waluty zależy także od tego, czy uda się wyjaśnić społeczeństwu korzyści płynące z jej wprowadzenia oraz zasady jej funkcjonowania.

W okresie przygotowania do wprowadzenia euro w 1999 r. oraz w fazie przejściowej do chwili wprowadzenia do obiegu banknotów i monet euro w 2002 r. zarówno Komisja Europejska, jak i państwa członkowskie prowadziły rozległą kampanię informacyjną, wspólnie z Europejskim Bankiem Centralnym, krajowymi bankami centralnymi, bankami komercyjnymi oraz stowarzyszeniami branżowymi, które również wniosły swój wkład w działania związane z komunikowaniem.

Inwestycja ta najwyraźniej opłaciła się. Przeprowadzona w 2002 r. wymiana walut krajowych na euro odbyła się szybciej, niż początkowo planowano, gdyż większość płatności gotówkowych realizowana była w euro jeszcze przed końcem pierwszego tygodnia 2002 r. i niemal całe zasoby krajowego pieniądza gotówkowego zostały wycofane z obiegu do końca drugiego tygodnia. A wszystko to należy po części zawdzięczać entuzjastycznej współpracy ze strony społeczeństwa.

Lecz wymiana była sukcesem nie tylko w sensie technicznym – co ważne, została również odebrana jako sukces przez większość obywateli nowej strefy euro. Pod koniec stycznia 2002 r. 74 proc. obywateli uważało, że byli dobrze przygotowani na nową walutę, a 81 proc. było zadowolonych ze sposobu pokierowania tym procesem.

Sprawna wymiana waluty krajowej na euro w Słowenii w 2007 r. również pokazała, jak ważną rolę mogą odegrać przygotowania i efektywna komunikacja, gdyż ponad 9 na 10 Słoweńców ankietowanych pod koniec stycznia 2007 r. odpowiedziało, że byli wystarczająco dobrze poinformowani przez swoje władze na temat euro i procesu wymiany.

Przed, podczas i po

Komunikacja odgrywa kluczową rolę w budowaniu zaufania konsumentów i jest ważnym uzupełnieniem środków podejmowanych w celu zapewnienia przejrzystości i uczciwego przeliczania cen przed i podczas wymiany, takich jak np. porozumienia w sprawie uczciwych praktyk cenowych zawierane między krajowymi władzami i przedsiębiorstwami czy programy monitorowania cen mające na celu zapewnienie, że przedsiębiorstwa nie będą wykorzystywać faktu, iż konsumenci nie są przyzwyczajeni do nowej waluty, w celu osiągania nieuczciwego zysku.

Kampanie informacyjne na temat wprowadzenia euro muszą umożliwić obywatelom rozpoznawanie nowej waluty i używanie jej z pełnym zaufaniem. Wymaga to dostosowania treści oraz narzędzi przekazu do poszczególnych odbiorców, tak aby dotrzeć do każdego obywatela, w tym również ludzi najbardziej potrzebujących pomocy, takich jak osoby starsze, niepełnosprawne oraz mniejszości językowe. Podobnie jak w przypadku uczenia się nowego języka, w efekcie ludzie powinni być w stanie „myśleć” w euro i rozumieć wartości bez konieczności przeliczania ich na dawną walutę krajową i odwrotnie. Komunikacja pomaga obywatelom przyswoić sobie ten nowy „język” i identyfikować się z nową walutą.

Identyfikacja oznacza wsparcie. A wsparcie publiczne jest kolejnym kluczowym czynnikiem sukcesu wspólnej waluty i jej ram politycznych – Unii Gospodarczej i Walutowej. Aby uzyskać to wsparcie, niezbędne jest wyjaśnienie, jakie korzyści daje euro i jak działa Unia Gospodarcza i Walutowa. Zatem komunikacja nie może zakończyć się wraz z końcem procesu wymiany waluty krajowej na euro, lecz musi trwać jeszcze długo po tym.

Wspólne działania w ramach partnerstwa

W 2004 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie strategii informacyjnej i komunikacyjnej na temat euro i Unii Gospodarczej i Walutowej (COM(2004) 552 wersja ostateczna), w którym uznano potrzebę wzmocnienia wsparcia publicznego w krajach strefy euro oraz pomocy najnowszym krajom UE w przeprowadzeniu płynnej wymiany waluty krajowej na euro, gdy przyjdzie na to czas.

Jednymi z głównych zasad strategii jest decentralizacja i pomocniczość: w związku z tym, że komunikacja jest skuteczniejsza, jeżeli odbywa się lokalnie, państwa członkowskie odgrywają wiodącą rolę w opracowaniu i realizacji kampanii na temat wprowadzenia euro w swoich krajach, lecz mogą liczyć na techniczną i finansową pomoc Komisji, udzielaną na podstawie tzw. umów o partnerstwie.

Umowy o partnerstwie są to dobrowolne robocze porozumienia o partnerstwie zawarte między Komisją a tymi krajami UE, które są bliskie wprowadzenia euro i przyjęły strategię komunikowania na temat euro. Na podstawie tych porozumień o partnerstwie Komisja współfinansuje określone działania w ramach strategii, takie jak sondaże opinii publicznej, wysyłka pocztowa materiałów reklamowych, kampanie reklamowe, publikacje, strony internetowe, konferencje lub infolinie poświęcone euro oraz udziela wsparcia technicznego i wskazówek. Pierwsze umowy o partnerstwie zostały podpisane w listopadzie 2005 r. z Estonią, Litwą i Słowenią. W ślad za tymi krajami podążyły w maju 2006 r. Cypr i Malta. Oczekuje się, że następnym krajem, który zawrze takie porozumienie do końca 2007 r., będzie Słowacja.

Pełny zakres działań

Komisja ze swej strony prowadzi szereg działań mających dwa nadrzędne cele: pierwszy to podniesienie wiedzy społeczeństwa o euro i zwiększenie jego wsparcia dla euro w krajach, w których jest już ono oficjalną walutą, zaś drugi to udzielanie pomocy członkom UE szykującym się do przyjęcia euro.

  • Komisja regularnie monitoruje stan opinii publicznej poprzez badania Eurobarometru, które są przeprowadzane raz do roku w strefie euro, a dwa razy do roku w nowych krajach UE. Wyniki są publikowane na internetowej stronie „Europa”.
  • Pomaga w ustanowieniu programów partnerskich między krajami należącymi i nienależącymi do strefy euro w celu zachęcenia do przekazywania doświadczeń w zakresie aspektów praktycznych przygotowań. Począwszy od 2005 r. opracowano aż 10 takich programów.
  • W 2006 r. Komisja stworzyła w 10 spośród nowszych państw członkowskich sieć niezależnych grup prelegentów do spraw związanych z euro – Euro Team – które pełnią rolę ambasadorów euro w swoich krajach, nie będąc przy tym instytucjonalnie lub finansowo powiązane z Komisją.
  • Aby sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na wyspecjalizowanych prelegentów do spraw związanych z Unią Gospodarczą i Walutową, Komisja powołała również zespół urzędników UE pracujących w Brukseli, którzy mogą wygłaszać prelekcje dla grup studentów, gości oraz specjalistów.
  • Komisja opracowuje także swoje własne produkty, jak np. publikacje i strony internetowe, oraz organizuje konferencje, seminaria i wystawy objazdowe dla krajów zarówno należących, jak i nienależących do strefy euro.

Wszystkie działania Komisji, począwszy od partnerstw, a skończywszy na centralnie tworzonych publikacjach, wchodzą w zakres budżetu PRINCE – programu informacyjnego dla obywateli europejskich – który powstał w 1996 r. aby zapewnić wyasygnowanie funduszy na priorytetowe cele związane z komunikacją, np. na temat euro. Komisja dwa razy do roku składa Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie z działalności finansowanej z części budżetu PRINCE przydzielonej na euro i UGW.