Διαδρομή πλοήγησης

Παγκοσμιοποίηση

Ο συνδυασμός της τεχνολογικής προόδου, του χαμηλού κόστους των μεταφορών και της πολιτικής ελευθέρωσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και αλλού οδήγησε στην αύξηση των εμπορικών και επενδυτικών ροών μεταξύ των χωρών, με σημαντικές επιπτώσεις στη λειτουργία της οικονομίας της ΕΕ. Η παγκοσμιοποίηση, παράλληλα με τα τεράστια οφέλη και τις ευκαιρίες που προσφέρει, υποχρεώνει την Ευρώπη να αντιμετωπίσει εντονότατο ανταγωνισμό τόσο από τις οικονομίες χαμηλού κόστους, όπως η Κίνα και η Ινδία, όσο και από καινοτόμες οικονομίες, όπως οι ΗΠΑ.

Η όλο και μεγαλύτερη παγκόσμια οικονομική ολοκλήρωση, ή παγκοσμιοποίησης όπως έχει καθιερωθεί να λέγεται, δημιουργεί πάμπολλες ευκαιρίες, καθώς διευκολύνει την πρόσβαση των επιχειρήσεων της ΕΕ σε νέες και επεκτεινόμενες αγορές και σε πόρους χρηματοδότησης και στην τεχνολογία, και παράλληλα αυξάνει τις επιλογές των Ευρωπαίων καταναλωτών από την άποψη της ποικιλίας των αγαθών και των τιμών. Έτσι, διανοίγονται για την Ένωση προοπτικές για υψηλότερα επίπεδα παραγωγικότητας και πραγματικών αποδοχών: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι περίπου το ένα πέμπτο της αύξησης του βιοτικού επιπέδου στην ΕΕ των 15 την τελευταία πεντηκονταετία οφείλεται στην παγκοσμιοποίηση. Για το λόγο αυτό, η ΕΕ εκφράζεται σταθερά υπέρ ενός μεγαλύτερου οικονομικού ανοίγματος και η εμπορική της πολιτική προωθεί σε μεγάλο βαθμό την ελευθέρωση του παγκόσμιου εμπορίου.

Ωστόσο, η κοινή γνώμη συχνά συσχετίζει την παγκοσμιοποίηση με την απώλεια θέσεων εργασίας, τη συμπίεση των μισθών και την υποβάθμιση των συνθηκών εργασίας. Οι ανησυχίες αυτές πηγάζουν από τον φόβο ότι ο αυξημένος ανταγωνισμός από χώρες χαμηλού κόστους ασκεί πολύ έντονη πίεση στους τοπικούς παραγωγούς και εργαζομένους και μπορεί να οδηγήσει στο κλείσιμο εργοστασίων, ή τον περιορισμό της δραστηριότητάς τους, και τη μετεγκατάστασή τους στο εξωτερικό. Οι ανησυχίες αυτές δεν είναι καινούργιες, αλλά φαίνεται ότι έχουν ενταθεί με την εισβολή της Κίνας και της Ινδίας στην παγκόσμια αγορά. Ειδικότερα, η εκτεταμένη χρήση των τεχνολογιών των πληροφοριών διαβρώνει όλο και περισσότερο τα όρια μεταξύ του τι μπορεί και του τι δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο εμπορικών συναλλαγών.

Η επιτυχής αντιμετώπιση της παγκοσμιοποίησης μπορεί να θεωρηθεί ως μέρος της ευρύτερης πολιτικής πρόκλησης για δυναμικές οικονομίες – που αντεπεξέρχονται, δηλαδή, στις διαρθρωτικές οικονομικές αλλαγές. Για να αποκομίσουμε οφέλη από την παγκοσμιοποίηση πρέπει απαραίτητα να προσαρμόσουμε τους συντελεστές παραγωγής, όπως τα επενδυτικά κεφάλαια, και να μεταπηδήσουμε από μη ανταγωνιστικές δραστηριότητες και επιχειρήσεις σε άλλες που είναι σε θέση να αξιοποιήσουν τις ανταγωνιστικές πιέσεις. Ωστόσο, αν και έχει αποδειχτεί ότι η παγκοσμιοποίηση δεν συνδέεται με την καθαρή συνολικά απώλεια θέσεων εργασίας, είναι γεγονός ότι η αναπροσαρμογή των δομών της οικονομίας μας έχει κάποιο κόστος λόγω της μετακίνησης πόρων και δυναμικού μεταξύ εταιρειών και κλάδων δραστηριότητας. Όσο πιο άκαμπτοι είναι οι κανόνες που διέπουν την εργασία, το κεφάλαιο και την παραγωγή, τόσο πιο οδυνηρή θα είναι αυτή η διαρθρωτική αναπροσαρμογή η οποία θα γίνει ενδεχομένως ιδιαίτερα αισθητή, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, σε συγκεκριμένους τομείς και σε περιοχές που παρατηρείται συγκέντρωση των εν λόγω τομέων.

Η πολιτική πρόκληση έγκειται στο να μετατρέψουμε τις δυνατότητες της παγκοσμιοποίησης σε πραγματικά οφέλη, ελαχιστοποιώντας παράλληλα το κοινωνικό κόστος. Με μέτρα βελτίωσης της λειτουργίας των αγορών της ΕΕ και προώθησης της καινοτομίας θα επισπεύσουμε τη διαδικασία αναπροσαρμογής και, παράλληλα, με στοχοθετημένες πολιτικές δράσεις, όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο προσαρμογής στην παγκοσμιοποίηση, θα στηρίξουμε τους εργαζόμενους που πλήττονται. Όμως, κατά την αναζήτηση και εξεύρεση πολιτικών λύσεων, η ΕΕ αντιμετωπίζει και σημαντικές εξωτερικές προκλήσεις, όπως:

  • Ενθάρρυνση του παγκόσμιου εμπορίου και διατήρηση της Ευρώπης στη θέση του μεγαλύτερου παγκοσμίως εμπορικού εταίρου
  • Αντιμετώπιση της μετανάστευσης ως πηγής εργατικού δυναμικού, ως λύσης στο δημογραφικό πρόβλημα και ως αναπτυξιακού μοχλού
  • Διατήρηση της θέσης της ΕΕ ως πηγής και ως προορισμού άμεσων ξένων επενδύσεων (ΑΞΕ)
  • Διαχείριση των ανισορροπιών της παγκόσμιας οικονομίας μέσω εταιρικών σχέσεων με άλλους.


Η Επιτροπή διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στον σχεδιασμό μιας συνεκτικής πολιτικής στρατηγικής για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της παγκοσμιοποίησης. Αναλύει λεπτομερώς την εξέλιξη των κυριότερων τάσεων στο παγκόσμιο εμπόριο και τις ροές των ΑΞΕ καθώς και τις επιδόσεις της ΕΕ. Αναλύει επίσης τακτικά τις επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης στις οικονομικές επιδόσεις της ΕΕ και, με βάση τις αναλύσεις αυτές, διατυπώνει πολιτικές.