Navigation path

News

European Union development policy

07.04.2011 Speech (in Greek) by Androulla Kaminara, Head of the European Commission Representation in Cyprus, in an event co-organised by the Representation and the NGO Support Centre for the launch of the translation in Greek of the book "Thoughts on development" by Björn Hettne, on April 7, 2011 at the EU House in Nicosia. Development aid (which is different from humanitarian aid) is one of the European Union's main activities. The European Union and its member states are the greatest aid donors in the world. The goals of European Union development aid are the eradication of poverty, trade development (since 2001, the initiative "everything but arms" has led to the abolition of tariffs and quotas for all imported goods except weapons coming from developing countries), the increase of resources directed to development aid in Europe. The role of non-governmental organizations in achieving these goals is very important.

Με χαρά σας καλωσορίζω στη σημερινή παρουσίαση ενός πολύ ενδιαφέροντος βιβλίου για την εξέλιξη και τις προοπτικές του προβληματισμού για την ανάπτυξη.

Θέλω να συγχαρώ το Κέντρο Στήριξης ΜΚΟ για την πρωτοβουλία του να προσφέρει στο ελληνόφωνο κοινό την ευκαιρία να διαβάσει και να προβληματιστεί γι αυτό το τόσο ευαίσθητο θέμα.

Πριν πω ο,τιδήποτε άλλο πιστεύω ότι πρέπει να κάνω μια βασική διάκριση ανάμεσα στις έννοιες "αναπτυξιακή βοήθεια" (development) και "ανθρωπιστική βοήθεια" (humanitarian aid).

Ιδιαίτερα το τελευταίο διάστημα, με τις απανωτές ανθρωπιστικές κρίσεις στις οποίες καλούνται να ανταποκριθούν διεθνείς φορείς όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και μη κυβερνητικοί οργανισμοί, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τις δυνατότητες και τους περιορισμούς που υπάρχουν.

Η αναπτυξιακή βοήθεια έχει ως στόχο την ενίσχυση της παραγωγικής βάσης μιας περιοχής, του πληθυσμού, των υποδομών και γενικά του παραγωγικού δυναμικού που θα επιτρέψουν σε αυτή την περιοχή (είτε είναι κράτος είτε όχι) να ξεφύγει από τη φτώχεια και να αναπτυχθεί.

Για να γίνει αυτό, όμως, χρειάζεται η βοήθεια αυτή να παραχθεί σε βάθος χρόνου.

Χρειάζεται να κατασκευαστούν έργα υποδομών που διαρκούν επί μήνες, χρειάζεται να επιμορφωθούν οι πολίτες κλπ.

Γι αυτό, η αναπτυξιακή βοήθεια διαμορφώνεται με ορίζοντα πολλών μηνών και ετών, τα σχετικά προγράμματα διαρκούν πολύ καιρό, προκειμένου να γίνουν οι καλύτερες δυνατές παρεμβάσεις που θα φέρουν τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα για τους ανθρώπους που τις χρειάζονται.

Η ανθρωπιστική βοήθεια είναι κάτι διαφορετικό.

Πρόκειται για την ανταπόκριση της διεθνούς κοινότητας σε σοβαρές κρίσεις που χτυπούν ξαφνικά μια περιοχή.

Το πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι η κινητοποίηση που υπήρξε διεθνώς για παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στις πληγείσες από το τσουνάμι περιοχές της Ιαπωνίας.

Σε τέτοιες περιπτώσεις είναι προφανές ότι η βοήθεια που παρέχεται είναι πολύ πιο άμεσου χαρακτήρα, δηλαδή οι σχετικές αποφάσεις λαμβάνονται γρήγορα και υλοποιούνται το συντομότερο δυνατόν, γιατί οι ανάγκες είναι επιτακτικές και, σε γενικές γραμμές, θεωρούμε ότι είναι σύντομης χρονικής διάρκειας.

Μια άλλη σημαντική διαφορά ανάμεσα στις δύο έννοιες είναι ότι, για να δικαιούται αναπτυξιακή βοήθεια μια περιοχή, θα πρέπει να πληροί ορισμένες προϋποθέσεις.

Για παράδειγμα, τίθενται προϋποθέσεις που σχετίζονται με το πολίτευμα, με τις ανθρώπινες ελευθερίες και το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Σε γενικές γραμμές, μπορούμε να πούμε ότι η Ένωση στηρίζει τις στρατηγικές αυτοβοήθειας και εξάλειψης της φτώχειας που παρέχουν στις αναπτυσσόμενες χώρες τη δυνατότητα να εδραιώσουν τη δημοκρατική διαδικασία, να διευρύνουν τα κοινωνικά τους προγράμματα, να ενισχύσουν το θεσμικό τους πλαίσιο, να αυξήσουν τις ικανότητες του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα τους, και να ενισχύσουν τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της ισότητας ανδρών και γυναικών.

Όμως, σε περιπτώσεις ανθρωπιστικών κρίσεων, κανείς δεν εξετάζει τέτοιες προϋποθέσεις.

Το βασικό ζητούμενο σε αυτή την περίπτωση είναι να σωθούν ανθρώπινες ζωές.

Γι αυτό και η παροχή της ανθρωπιστικής βοήθειας δεν εξαρτάται από προϋποθέσεις.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η αναπτυξιακή βοήθεια είναι μια από τις βασικές δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Περισσότερα από τα μισά ποσά που δαπανώνται ως βοήθεια προς τις φτωχές χώρες διεθνώς προέρχονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της, καθιστώντας την έτσι τον σημαντικότερο χορηγό βοήθειας στον κόσμο.

Ωστόσο, η αναπτυξιακή πολιτική είναι κάτι περισσότερο από την απλή παροχή καθαρού νερού και ασφαλτοστρωμένων δρόμων, παρόλο που και αυτά δεν είναι αμελητέα.

Η Ένωση χρησιμοποιεί το εμπόριο ως κινητήριο μοχλό για την ανάπτυξη και για το λόγο αυτό ανοίγει τις αγορές της σε προϊόντα από φτωχές χώρες και ταυτόχρονα τις ενθαρρύνει να έχουν μεγαλύτερες εμπορικές συναλλαγές μεταξύ τους.

Ποιοι είναι, λοιπόν, οι στόχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης όταν παρέχει βοήθεια στις φτωχές χώρες;

Πρώτος και κύριος στόχος της ευρωπαϊκής αναπτυξιακής πολιτικής είναι η εξάλειψη της φτώχειας σε βάθος χρόνου.

Οι Αναπτυξιακοί Στόχοι της Χιλιετίας είναι η κεντρική ιδέα της πολιτικής αυτής.

Πρόκειται για οκτώ στόχους, τους οποίους ενέκριναν οι ηγέτες των χωρών του κόσμου το 2000 για να υλοποιηθούν μέχρι το 2015.

Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η μείωση της απόλυτης φτώχειας στο μισό, ο περιορισμός της εξάπλωσης του ιού HIV/AIDS και η πρόσβαση όλων ανεξαιρέτως στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ζήτησε από τις εθνικές αρχές να ορίσουν το μέγεθος της αναπτυξιακής βοήθειας που θα διαθέσουν για την υλοποίηση των στόχων αυτών.

Σε έκθεση προόδου του 2005 διαπιστώθηκε ότι, αν και όλες οι χώρες έχουν συνεισφέρει οικονομικά, απομένουν πολλά να γίνουν ακόμη.

Ο πλανήτης βρίσκεται σε καλό δρόμο για τον περιορισμό της φτώχειας στο μισό μέχρι το 2015.

Το διάστημα 2000-2005 ξέφυγαν από τα δεσμά της φτώχειας 120 εκατομμύρια άτομα.

Ωστόσο, δεν θα επιτευχθούν μέχρι το 2015 οι στόχοι σε άλλους τομείς, όπως, μεταξύ άλλων, η μείωση της παιδικής και μητρικής θνησιμότητας και η πρόσβαση σε καθαρό πόσιμο νερό.

Ένας δεύτερος στόχος σχετίζεται με το εμπόριο.

Από το 2001, με την πρωτοβουλία της Ένωσης «Τα πάντα εκτός από όπλα» καταργήθηκαν όλοι οι δασμοί και ποσοστώσεις για όλα τα εισαγόμενα προϊόντα (εκτός των όπλων) που προέρχονται από τις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες.

Η Ένωση ήταν η πρώτη αγορά του αναπτυγμένου κόσμου που έλαβε τέτοια πρωτοβουλία. Η ειδική εμπορική σχέση μεταξύ της Ένωσης και των 79 εταίρων της που συνιστούν την ομάδα χωρών Αφρικής-Καραϊβικής-Ειρηνικού (ΑΚΕ) θεωρείται υπόδειγμα για το πώς οι πλούσιες χώρες μπορούν να ανοίξουν τις αγορές τους στις φτωχές.

Η στρατηγική εταιρική σχέση Αφρικής-Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ξεκίνησε το 2007, σηματοδότησε τη σύσφιξη των σχέσεων και την ένταση των προσπαθειών για προώθηση των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας στην Αφρική.

Για το λόγο αυτό, η Ένωση σχεδίασε μία νέα σειρά οικονομικών συμφωνιών εταιρικής σχέσης με τις χώρες ΑΚΕ.

Επειδή όμως αυτές δεν ήταν έτοιμες όπως είχε αρχικά προβλεφθεί στις αρχές του 2008, τέθηκαν σε ισχύ ενδιάμεσες συμφωνίες.

Στόχος των συμφωνιών αυτών είναι να βοηθηθούν οι χώρες ΑΚΕ να ενσωματωθούν στους περιφερειακούς τους γείτονες, ως ένα πρώτο βήμα προς την παγκόσμια ολοκλήρωση.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει το άνοιγμα των αγορών της και την εξάλειψη των φραγμών στις εξαγωγές από τις χώρες ΑΚΕ.

Ένας τρίτος στόχος σχετίζεται με την αύξηση των πόρων που διατίθενται για αναπτυξιακή βοήθεια από την Ευρώπη.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της κατέβαλαν περισσότερα από 49 δις ευρώ το 2008 για δημόσια βοήθεια προς τις αναπτυσσόμενες χώρες.

Το ποσό αυτό ισοδυναμεί με 0,40% του ΑΕΠ τους, και είναι υψηλότερο από το κατά κεφαλή επίπεδο βοήθειας που χορηγούν οι Ηνωμένες Πολιτείες ή η Ιαπωνία.

Στόχος είναι το ποσοστό αυτό να αυξηθεί στο 0,7% το 2015.

Το μεγαλύτερο μέρος της βοήθειας της Ένωσης παρέχεται υπό μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων.

Διατίθεται περιορισμένο ποσό για δάνεια με ευνοϊκούς όρους και επενδυτικά κεφάλαια από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, τον φορέα μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τέλος, η αναπτυξιακή πολιτική της Ένωσης δε θα είχε νόημα αν δεν εξυπηρετούσε έναν ακόμη πολύ σημαντικό στόχο: να βοηθήσει τους ίδιους τους κατοίκους των περιοχών που έχουν ανάγκη να αναλάβουν τον έλεγχο της δικής τους ανάπτυξης, να πάρουν την τύχη τους στα χέρια τους.

Για να πετύχουμε αυτό το στόχο προσπαθούμε να καταπολεμούμε στη ρίζα τους τα αίτια που οδηγούν τους ανθρώπους αυτούς σε μειονεκτική και ευάλωτη θέση.

Στα αίτια αυτά συγκαταλέγονται η περιορισμένη πρόσβαση σε τρόφιμα και πόσιμο νερό, ή στην εκπαίδευση, στην υγεία, στην απασχόληση, στην έγγεια ιδιοκτησία, στις κοινωνικές υπηρεσίες, στις υποδομές και σε υγιές περιβάλλον.

Για τον ίδιο λόγο, η αναπτυξιακή πολιτική στοχεύει στην εξάλειψη των μεταδοτικών ασθενειών και την πρόσβαση σε φτηνά φάρμακα για να καταπολεμηθούν μάστιγες όπως το HIV/AΙDS.

Παράλληλα, προβλέπει μέτρα για τη ελάφρυνση του χρέους που στερεί τους λιγοστούς πόρους από ζωτικής σημασίας δημόσιες επενδύσεις διοχετεύοντάς τους στους πλούσιους δανειστές των βιομηχανικών χωρών.

Για να επιτύχει τους στόχους αυτούς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιοποιεί την προσφορά μιας ευρείας γκάμας συνεργατών, ώστε να εξασφαλίσει ότι θα επιτύχει τους επιδιωκόμενους στόχους κατά αποτελεσματικό τρόπο.

Οι μη κυβερνητικοί οργανισμοί είναι ζωτικής σημασίας εταίροι σε αυτή την προσπάθεια.

Και αυτό ισχύει επειδή είναι σε θέση να γνωρίζουν από πρώτο χέρι τις ανάγκες των κατά τόπους πληθυσμών.

Βρίσκονται εκεί επί σειρά ετών, ξέρουν ανθρώπους και καταστάσεις, έχουν σαφή εικόνα του τι πρέπει να γίνει για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα.

Οι αρμόδιες υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υιοθετούν καινοτόμες προσεγγίσεις για να βελτιώσουν το διάλογο με αυτές τις οργανώσεις.

Έτσι, οι μη κυβερνητικές οργανώσεις εξελίσσονται σταδιακά, από απλοί συνεργάτες για την υλοποίηση προγραμμάτων, σε φορείς που συμμετέχουν όλο και πιο ενεργά στην κατανομή αρμοδιοτήτων για την καταπολέμηση της φτώχειας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει διαμορφώσει μια σειρά από εργαλεία προκειμένου να διευκολύνει τη συμμετοχή των μη κυβερνητικών οργανισμών στο αναπτυξιακό έργο της.

Για παράδειγμα, η Επιτροπή δημιούργησε το CiSocH (Civil Society Helpdesk), ένα online εργαλείο για να διευκολύνει την πρόσβαση σε πληροφορίες για οργανώσεις που ασχολούνται με την αναπτυξιακή βοήθεια.

Ένα άλλο παράδειγμα είναι ο Δομημένος Διάλογος, μια πρωτοβουλία που εγκαινιάστηκε το Μάρτιο του 2010, με στόχο να διευκολυνθεί η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των τοπικών αρχών στην αναπτυξιακή συνεργασία.

Additional information

European Commission in Cyprus

Contact

Representation of the European Commission in Cyprus

Address

EU House

30 Byron Avenue

1096 Nicosia

Phone

work Tel.:
+357 22 81 77 70

Fax

fax Fax:
+357 22 76 89 26

E-Mail


Europe Direct Larnaca

Address

Filiou Tsigaridi

6300 Larnaca

P.O. Box 40045

Phone

work Tel.:
+357 24 62 09 93

Fax

fax Fax:
+357 24 62 09 93

E-Mail


Europe Direct Limassol

Address

corner Athinon and Nikos Xiouta str.

3040 Limassol

Phone

work Tel.:
+357 25 00 20 44 and +357 25 00 20 27

Fax

fax Fax:
+357 25 00 27 63

E-Mail


Europe Direct Pafos

Address

26, 25th of March str.

8100 Pafos

Phone

work Tel.:
+357 26 93 55 00

Fax

fax Fax:
+357 26 91 10 32

E-Mail


Information page

  • Top
  • Last update: 14 | 11 | 2011