Yüksek düzey grubu, okuryazarlık krizini ele almaları için Üye Ülkelere 'uyarı işareti' verdi
06.09.2012 Konuyu ele almak üzere Avrupa Komisyonu Üyesi Androulla Vassiliou tarafından belirlenen uzmanların oluşturduğu yüksek seviyeli bir gruba göre, Avrupa Birliği’nin, okuryazarlık standartlarını geliştirme yaklaşımını gözden geçirerek yenilemesi gerekiyor.
15 yaşındaki her beş kişiden biri ve yaklaşık olarak 75 milyon yetişkin, temel yazma ve okuma becerilerine sahip değil, bu da kişilerin iş bulmalarını zorlaştırıyor, yoksulluk ve sosyal dışlanma riskini artırıyor. Uzman grubun başkanı olan ve bu alanda uzun süredir mücadele veren Hollanda HRH Prensesi Laurentien, raporu “Avrupa’daki tüm ülkeleri etkileyen kriz hakkında bir uyarı işareti” olarak tanımlıyor. 80 sayfalık rapor, çocuklarıyla zevk için okuma kültürü oluşturmaları konusunda ebeveynlere tavsiyelerden, alışveriş merkezleri gibi alışılmadık ortamlara kütüphaneler yerleştirmeye ve kızlardan çok daha az okuyan erkek çocukları için rol model olarak hareket etmek üzere daha fazla erkek öğretmen yetiştirme ihtiyacına kadar pek çok öneri içeriyor. Ayrıca, ücretsiz, yüksek kaliteli erken çocukluk eğitimi ve herkes için bakım, ilkokullarda daha uzman okuma öğretmenleri, disleksi konusundaki zihniyetin, doğru destek ile neredeyse her çocuğun okumayı öğrenebileceği savına dayanarak değiştirilmesi ve yetişkinler için özellikle iş yerlerinde daha çeşitli öğrenme imkanları gibi yaşa özel öneriler de içeriyor.
Eğitim, Kültür, Çokdillilik ve Gençlikten sorumlu Avrupa Komisyonu Üyesi Androulla Vassiliou, "Bir paradoks yaşıyoruz: Okumak ve yazmak, dijitalleşmiş dünyamız bağlamında her zamankinden daha önemli ve konu ile ilişkili iken, okuryazarlık becerilerimiz bu seviyeye ulaşamıyor. Bu endişe verici durumu derhal tersine çevirmeliyiz. Her yaştan vatandaşlar arasında okuryazarlığın artırılmasına yapılan yatırımlar, bireyler ve toplum için maddi kazanımlar ürettiğinden ve uzun vadede milyarlarca avro getirdiğinden ekonomik olarak anlamlı hale geliyor," diye konuştu.
Prenses Laurentien, "Okumak ve yazmak, bir teknik veya beceriden çok daha fazlasıdır. Okuryazarlık, insanların özsaygısıyla, toplumda özel bireyler, aktif vatandaşlar, çalışanlar veya ebeveynler olarak işlev görebilme ve gelişebilme becerisiyle ilgilidir. Avrupa’nın tamamında net, düzenli ulusal stratejilere ve sadece politika ve eğitim çevrelerinde değil, hastanelerde, iş yerlerinde ve özellikle ailelerde daha fazla bilinçlenmeye ihtiyacımız var. Avrupa’nın başarma tutkusu düzeyini artırma ve herkes için okuryazarlık sağlama zamanı geldi," diye ekledi.
AB Kıbrıs Başkanlığı tarafından ev sahipliği yapılan ve Lefkoşa’da düzenlenen bir konferansta açıklanan rapor, Avrupa ülkelerindeki başarılı okuryazarlık projelerinden örnekler 
sunuyor ve okuma yazma bilmeme tabusunu yıkan ve yaşam biçimlerini değiştiren bireylere dikkat çekiyor. Ayrıca okuryazarlık hakkındaki yaygın mitleri yok etmeye çalışıyor (Ek 1’e bakın).
AB Eğitim Bakanları, yetersiz okuma becerilerine sahip 15 yaşındaki çocukların günümüzde %20 olan oranını, 2020’ye kadar %15’e düşürme ortak hedefini belirlediler. Yüksek düzey grubun raporu, düşük başarı oranının erkekler için %26,6 iken, kızlar için %13,3 olduğu önemli bir cinsiyet ayrımına dikkat çekiyor. Cinsiyet ayrımının en düşük olduğu ülkeler, Hollanda, Danimarka ve Belçika. En yüksek olduğu yerler ise, Malta, Bulgaristan ve Litvanya (2009 istatistikleri). Ek 2, Üye Ülkelerde okumada genel düşük başarı yüzdesini ayrıntılarla verirken Ek 3, cinsiyet ayrımına genel bir bakış sunuyor.
Arka plan: Okuryazarlık neden ‘önemli’
Rapor, iyi okuryazarlık becerilerinin insanların yaşamlarını iyileştirmek ve bilgi, yenilik ve büyümeyi teşvik etmek için çok önemli olduğunun altını çiziyor. İşin, ekonominin ve toplumun doğasındaki değişiklikler, daha genel anlamda, okuryazarlığın günümüz dünyasında her zamankinden daha önemli olduğu ve Avrupa’nın tüm vatandaşlar için %100 işlevsel okuryazarlığı hedeflemesi gerektiği anlamına geliyor.
Rapor, okuryazarlığın 'önemli' olduğunu belirtiyor, çünkü:
İşgücü piyasası her zaman daha yüksek okuryazarlık becerileri gerektiriyor (bugün tüm işlerin %29’u yüksek düzey nitelikler gerektirirken, bu oranın 2020’ye kadar %35’e çıkacağı tahmin ediliyor);
Sosyal ve sivil katılım, dijital dünyada okuryazarlığa daha fazla dayanıyor;
Nüfus yaşlanıyor ve onların, dijital okuryazarlık becerilerini de içeren okuryazarlık becerilerinin güncellenmesi gerekiyor;
Yoksulluk ve düşük okuryazarlık oranı, her ikisinin birbirini teşvik ettiği bir kısır döngü içindeler;
Artan hareketlilik ve göç, okuryazarlığı gittikçe daha çok dilli hale getirerek, çok çeşitli kültürel ve dilsel zeminleri birleştiriyor.
Rapor, her yaş grubu için öneriler getiriyor.
Küçük çocuklarda, hem ebeveynlerin hem çocukların okuma ve yazma becerilerini geliştirmek amacıyla Üye Ülkelerin aile okuryazarlığı programları uygulaması gerekiyor. Bu programlar oldukça düşük maliyetlidir. Yüksek kaliteli erken çocukluk eğitimi ve bakımına (ECEC) yatırım, ülkelerin Avrupa’nın gelecekteki beşeri sermayesine yapabileceği en iyi yatırımlardan biridir. ECEC’den yararlanan çocuklar, daha bilgililer ve okulda daha başarılı oluyorlar. Çalışmalara göre, Avrupa’nın okuryazarlık, matematik ve fen için 2020 ölçütüne ulaşması halinde (hedef 15 yaşındakilerin %85’i), 2010’da doğan çocukların ömrü üzerinden 21 trilyon € GSYİH kazancı elde edilebilir.
İlkokullar, daha uzman okuma öğretmenleri çalıştırmalılar ve başarısı düşük olan çocuklar, ihtiyaç duyduklarında bireysel yardım alabilmeliler. Okul kütüphanelerinde tüm yaş grupları için cazip ve merak uyandıran okuma materyalleri olmalı, bilişim araçlarının kullanımı ve dijital okuma, sınıfta ve evde teşvik edilmeli.
Ergenlerin özellikle erkekler olmak üzere tüm okuyucuları motive edecek mizah dergilerinden edebi metinlere ve e-kitaplara kadar daha çeşitli okuma materyallerine ihtiyacı var. Okuryazarlık öğreniminin gerçek yaşam durumlarıyla daha ilişkili olmasını sağlamak için, okullar ve işletmeler arasındaki işbirliği desteklenmelidir. Yetişkin okuryazarlık sorunlarına ilişkin tabunun yıkılması gerekiyor. Sivil toplum örgütleri, medya, işverenler, toplumsal organizasyonlar ve ünlüler, yetişkin okuryazarlığı ve çözümleri hakkında daha geniş çaplı bir iletişim sağlanmasında rol oynamalıdır.
Dil öğrenimi: Rapor, Avrupa’da artan hareketlilik nedeniyle, okuryazarlığın büyüyen bir çokdillilik ve göçmenlik boyutu olduğuna dikkat çekiyor. AB’de, başka bir ülkede doğmuş veya ebeveynleri yurtdışında doğmuş olan 15 yaşındaki çocukların oranı 2000 yılında %7 iken, bu oran 2009 yılında %10’a çıkmıştı. İtalya ve İspanya gibi bazı ülkelerde, göçmen çocukların oranı 2000 ile 2010 arasında beş katına çıktı. Bu yüzden, dil öğrenimi, sadece bir iletişim aracı olarak değil, aynı zamanda karşılıklı anlayışı artırma yolu olarak da önemlidir. Düşük okuryazarlık oranı öncelikli olarak bir göç sorunu değilken (yetersiz okuryazarlığı olan çocukların ve yetişkinlerin büyük çoğunluğu yaşadıkları ülkede doğdular), rapor bireysel dil ve okuryazarlık ihtiyaçları anlayışına dayanan daha ihtiyaca özel bir destek gerektiğini belirtiyor.
Sonraki adımlar
Komisyon Üyesi Vassiliou, 4-5 Ekim’de Kıbrıs’ta gerçekleştirilecek resmi olmayan toplantıda rapor sonuçlarını Eğitim Bakanlarıyla görüşecek. Görüşmeler, okuryazarlık sorunlarını daha etkin bir şekilde ele almak amacıyla, AB ülkelerinin hem kendileri hem de Komisyon için kabul edilen öncelikleri belirleyeceği, Okuryazarlık üzerine Konsey Sonuçları için temel oluşturacak.
Daha fazla bilgi:
Avrupa’da okuryazarlık üzerine Komisyon’un yeni internet sitesi
Avrupa Komisyonu: Eğitim ve Öğretim
