Η Επίτροπος Ανδρούλλα Βασιλείου παρουσιάζει τα προγράμματα 'Erasmus για όλους' και 'Δημιουργική Ευρώπη'

Ακολουθεί το κείμενο της παρουσίασης της Επιτρόπου:

Όπως όλοι γνωρίζουμε, η Ευρώπη βιώνει μια από τις κρισιμότερες περιόδους στην ιστορία της. Οι συνέπειες της κρίσης είναι εμφανείς, με πρώτη και σημαντικότερη στους δείκτες ανεργίας. Στην Κύπρο, η ανεργία κυμαίνεται σε πρωτόγνωρα ψηλά για τα κυπριακά δεδομένα επίπεδα. Γι αυτό και είναι επιτακτική ανάγκη να επενδύσουμε με σύνεση και όραμα. Οι επενδύσεις του σήμερα θέτουν τις σωστές βάσεις για τη μελλοντική ανάπτυξη.
Παρά τη δημοσιονομική λιτότητα που όλα τα κράτη μέλη ακολουθούν, όλοι συμφωνούν ότι πρέπει να επενδύσουμε στο μέλλον: στη γνώση, στην καινοτομία και γενικά στην εκπαίδευση. Η προσέγγιση αυτή βρίσκεται στον πυρήνα της Στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και αυτό αντικατοπτρίζεται απόλυτα στα δύο νέα προγράμματα.

Τα προγράμματα που παρουσιάζω σήμερα αποτελούν τη δική μας συμβολή στις νέες προκλήσεις της εποχής μας: το 'Erasmus για όλους' υποστηρίζει την εκπαίδευση, την κατάρτιση, τη νεολαία και τον αθλητισμό. Το πρόγραμμα 'Δημιουργική Ευρώπη' επενδύει στον πολιτισμό, στην κινηματογραφική βιομηχανία, και στη δημιουργικότητα.

Θα αναφερθώ πρώτα  στο πρόγραμμα 'Erasmus για όλους'. Αποτελεί  την πρόταση μας στην αναγκαιότητα για εκσυγχρονισμό των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης, για βελτίωση και ανάπτυξη των γνώσεων και δεξιοτήτων των πολιτών της και  προσφορά νέων ευκαιριών ιδιαίτερα  στους νέους.

Το 'Erasmus για όλους'  διαθέτει προϋπολογισμό 19 δισεκατομμυρίων ευρώ για την επταετία 2014-2020. Πρόκειται για αύξηση κατά 70% περίπου σε σύγκριση με το κονδύλι  των αντίστοιχων προγραμμάτων που ισχύουν σήμερα και μέχρι το έτος 2013.

Η χρηματοδότηση αυτή θα μας επιτρέψει να παρέχουμε επιχορηγήσεις σε σχεδόν πέντε εκατομμύρια άτομα τα οποία θα μπορέσουν να βελτιώσουν τις δεξιότητες και την προσαρμοστικότητά τους μέσω εκπαίδευσης, κατάρτισης και δραστηριοτήτων άτυπης μάθησης.

Το πρόγραμμα βασίζεται σε τρεις τύπους δράσεων που μαζί συμπληρώνουν και ενισχύουν το πεδίο πολιτικών μας:

1. Μαθησιακή κινητικότητα
2. Συνεργασία μεταξύ ιδρυμάτων και οργανισμών
3. Στήριξη πολιτικής

Καταρχάς, η μαθησιακή κινητικότητα αφορά τα δύο τρίτα του προϋπολογισμού του προγράμματος. Ο προϋπολογισμός που προτείνουμε θα μας δώσει τη δυνατότητα να αυξήσουμε τον αριθμό των ατόμων που επωφελούνται από την κινητικότητα από 400,000 το χρόνο σε περίπου 700, 000.

Το πρόγραμμα θα δώσει περισσότερες ευκαιρίες:

• στους φοιτητές που συμμετέχουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ή στην επαγγελματική κατάρτιση. Κατά τις εκτιμήσεις μας, θα μπορέσουμε να παρέχουμε επιχορηγήσεις σε σχεδόν 3 εκατομμύρια φοιτητές.
• Οι φοιτητές μεταπτυχιακού επιπέδου (Masters) θα ωφεληθούν από ένα νέο πρόγραμμα εγγυήσεων δανείων που θα τους διευκολύνει να χρηματοδοτήσουν τις σπουδές τους σε άλλη χώρα.
• Περισσότεροι από  500 000 νέοι θα μπορέσουν να συμμετάσχουν σε δραστηριότητες εθελοντισμού και ανταλλαγής εμπειριών.

Τέλος, οι εκπαιδευτικοί, οι υπεύθυνοι κατάρτισης, οι επικεφαλής σχολείων και οι διοργανωτές δραστηριοτήτων για νέους θα μπορέσουν να διδάξουν ή να παρακολουθήσουν κατάρτιση στο εξωτερικό. Σχεδόν 1 εκατομμύριο εκπαιδευτικοί και διοργανωτές δραστηριοτήτων για νέους θα  μπορούν να επωφεληθούν.

Το 2010, 2 500 κύπριοι πολίτες αξιοποίησαν ευκαιρίες για σπουδές, εργασία ή κατάρτιση στο εξωτερικό μέσω του τρέχοντος προγράμματος Διά Βίου Μάθησης και του προγράμματος Νεολαία σε Δράση.

Με το 'Erasmus για όλους', θα διατεθούν μεγαλύτερα κονδύλια, επομένως ακόμη περισσότερα άτομα θα μπορέσουν να έχουν την ίδια εμπειρία δίδοντας έμφαση σε άτομα προερχόμενα από ευάλωτες ομάδες πληθυσμού.
Τα οφέλη που συνεπάγεται η κινητικότητα για τα ίδια τα άτομα, όπως οι βελτιωμένες προοπτικές εύρεσης εργασίας και η εκμάθηση γλωσσών, συμβάλλουν ταυτόχρονα και στην ανάπτυξη της  οικονομίας της ΕΕ ευρύτερα. Ο καταλυτικός τους ρόλος για τον εκσυγχρονισμό και τη βελτίωση των εκπαιδευτικών συστημάτων έχει, επίσης, ύψιστη σημασία.

Η συμμετοχή των κύπριων φοιτητών στο πρόγραμμα Erasmus έχει αυξηθεί ουσιαστικά με την πάροδο του χρόνου, παρόλο που η χώρα εξακολουθεί να υπό-εκπροσωπείται.

Υπάρχει, επομένως, περιθώριο βελτίωσης. Αυτός είναι ένας σαφής τομέας στον οποίο το 'Erasmus για όλους' μπορεί να «κάνει τη διαφορά» και να συμβάλει καταλυτικά.
Όσον αφορά το δεύτερο τομέα δράσης του προγράμματος, η αυξημένη συνεργασία, που θα δώσει ώθηση στην εν λόγω διαδικασία εκσυγχρονισμού, θα επικεντρώνεται σε ενισχυμένες συμπράξεις μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, οργανώσεων νέων, ιδρυμάτων κατάρτισης, επιχειρήσεων και άλλων συντελεστών.

Η στήριξη πολιτικής είναι ο τρίτος τομέας δράσης του προγράμματος 'Erasmus για όλους'. Στον τομέα αυτό, θα ενισχύσουμε το διάλογο με τα κράτη μελή και θα στηρίξουμε τις πρωτοβουλίες τους για να επιτύχουμε τους στόχους που θέσαμε στους ακόλουθους τομείς προτεραιότητας:

• Ο εκσυγχρονισμός της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης
• Η Διαδικασία της Μπολόνιας και της Κοπεγχάγης
• Η νέα ευρωπαϊκή ατζέντα για την εκπαίδευση ενηλίκων
• Οι βασικές δεξιότητες για Δια βίου μάθηση
• Το νέο μοντέλο αξιολόγησης των προγραμμάτων σπουδών των πανεπιστημίων
• Οι νέες τεχνολογίες στα σχολεία
• Πρόωρη σχολική εγκατάλειψη
• Και ο αλφαβητισμός

Είναι πολύ σημαντικό να αναφέρω σε αυτό το σημείο ότι όλοι οι δικαιούχοι και όλοι οι τομείς εκπαίδευσης θα επωφεληθούν από τις καινούργιες δυνατότητες που προσφέρει το πρόγραμμα.

Κανένας δεν εξαιρείται από τη αύξηση των κονδυλίων και κανενός φορέα ή δικαιούχου η δράση δεν υποβιβάζεται. Και αυτό είναι ένα σημείο στο οποίο προσωπικά προσδίδω ιδιαίτερη σημασία και θα ήθελα να το τονίσω.

Το Erasmus για όλους θα υποστηρίζει επίσης δραστηριότητες τυπικής και μη τυπικής μάθησης σε όλους τους τομείς της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, της νεολαίας και του αθλητισμού.

Στο νέο πρόγραμμα η πολιτική νεολαίας ενδυναμώνεται σημαντικά, στηριζόμενη στο τρέχον πρόγραμμα 'Νεολαία σε Δράση'.

Η συμπερίληψη του τομέα της νεολαίας στο ενιαίο πρόγραμμα 'Εrasmus για όλους' παρέχει μεγαλύτερη δυνατότητα για αύξηση των κονδυλίων και ενίσχυση των δράσεων του. 

Αυτό σημαίνει ότι οι δραστηριότητες του υφιστάμενου προγράμματος 'Νεολαία σε Δράση' – για παράδειγμα οι ανταλλαγές, η Ευρωπαϊκή Εθελοντική Υπηρεσία, και δυνατότητες δικτύωσης και κατάρτισης για του οργανωτές δραστηριοτήτων για τη νεολαία, αλλά και ο εποικοδομητικός διάλογος με τις οργανώσεις νεολαίας όχι μόνο θα συνεχιστούν αλλά αντίθετα θα ενδυναμωθούν.

Τίθεται βέβαια το ερώτημα: Γιατί δεν διατηρήσαμε ξεχωριστά προγράμματα για τις διάφορες αυτές δράσεις; Κατά την άποψή μου, παρατηρείται σήμερα πολυτεμαχισμός στην στήριξη της ΕΕ στον τομέα της εκπαίδευσης, κατάρτισης και της πολιτικής νεολαίας.  Έχουμε 6 υπο-προγράμματα, περισσότερες από 50 προτεραιότητες και πάνω από 60 δράσεις.

Ορισμένες δράσεις δεν μπορούν να εξασφαλίσουν τα απαραίτητα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα ενώ συνάμα χαρακτηρίζονται από σχετικά ψηλό διοικητικό κόστος.

Έχουμε διαφορετικά προγράμματα με διαφορετική ταυτότητα, που λειτουργούν με διαφορετικό τρόπο και με περιορισμένη συνοχή.

Πέραν τούτου, διέπονται από διαφορετικούς κανονισμούς και διαδικασίες που δημιουργούν επιπλέον γραφειοκρατικά και δεν μας επιτρέπουν να εκμεταλλευτούμε τις συνέργιες μεταξύ, για παράδειγμα, της τυπικής και της άτυπης εκπαίδευσης.

Γι' αυτό το λόγο θεωρώ ότι αυτό που χρειαζόμαστε σήμερα είναι ένα ενιαίο πρόγραμμα που ανταποκρίνεται στις ανάγκες των διάφορων δικαιούχων και την ίδια στιγμή τους προσφέρει, με διαφάνεια, τις μακροπρόθεσμες στοχευμένες δράσεις μιας συνολικής στρατηγικής.

Τέλος, το πρόγραμμα Erasmus για όλους, θα περιλαμβάνει και ένα σκέλος που θα αφορά τον αθλητισμό, ο οποίος, όπως πιθανόν να γνωρίζετε, έχει προστεθεί στις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τη Συνθήκη της Λισσαβόνας.
Οι δράσεις μας στον τομέα αυτό θα εστιάζονται στην καταπολέμηση διασυνοριακών απειλών που αντιμετωπίζει ο αθλητισμός, στη συνεργασία ανάμεσα στους αθλητικούς και κυβερνητικούς φορείς για την ανταλλαγή καλών πρακτικών, και στην αντιμετώπιση κοινωνικό-οικονομικών προκλήσεων μέσω του αθλητισμού.

Προφανώς, δεν πρόκειται να χρηματοδοτήσουμε τον επαγγελματικό αθλητισμό. Αντίθετα, θα επικεντρωθούμε στην Ευρωπαϊκή διάσταση του αθλητισμού και στις δράσεις του μαζικού αθλητισμού.

Έρχομαι τώρα στο δεύτερο μέρος της σημερινής μου παρουσίασης. Ο πολιτιστικός και ο δημιουργικός τομέας συμβάλουν ζωτικά στην ευρωπαϊκή οικονομία και κοινωνία - και αν τους υποστηρίξουμε περισσότερο, είμαι πεπεισμένη ότι μπορούμε να αυξήσουμε την ικανότητά τους να λειτουργούν διασυνοριακά και να συμβάλουν ακόμη περισσότερο στη δημιουργία απασχόλησης και ανάπτυξης.

Παρόλο που υπήρξαν αρκετά ενδιαφέροντα αποτελέσματα – και επί του παρόντος, μερικά μεγάλα σχέδια βρίσκονται σε εξέλιξη στην Κύπρο οι εν λόγω τομείς αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις λόγω της ταχείας αλλαγής της τεχνολογίας, του κατακερματισμού της αγοράς με μεγάλο αριθμό μικρομεσαίων εταιρειών, καθώς επίσης και λόγω του αυξανόμενου διεθνούς ανταγωνισμού.

Όμως, οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν και μαζικές ευκαιρίες. Το πρόγραμμα Δημιουργική Ευρώπη θα βοηθήσει τους επαγγελματίες και τις εταιρείες να αδράξουν αυτές τις ευκαιρίες και να προσεγγίσουν νέες αγορές εντός και εκτός Ευρώπης.

Χωρίς τη στήριξη του παρόντος προγράμματος, η είσοδός τους σε νέες αγορές θα ήταν δύσκολη ή και αδύνατη.

Η πρόταση προβλέπει ότι το πρόγραμμα Δημιουργική Ευρώπη θα διαθέτει προϋπολογισμό 1,8 δισεκατομμυρίων ευρώ για την επταετία 2014-2020. Πρόκειται για αύξηση κατά 37% περίπου σε σύγκριση με την τρέχουσα δαπάνη.

Το πρόγραμμα θα χαρακτηρίζεται από τρεις πυλώνες:  κινηματογράφος, πολιτισμός και μια δια-τομεακή πτυχή για την προώθηση της καινοτομίας.

Ένα κεφάλαιο 900 εκατομμυρίων ευρώ θα υποστηρίξει τη διανομή ευρωπαϊκών ταινιών και θα διευκολύνει τη ψηφιοποίηση των κινηματογράφων, ενώ 500 εκατομμύρια ευρώ θα διατεθούν για τον πολιτισμό με σκοπό την υποστήριξη της διασυνοριακής συνεργασίας.

Περισσότερα από 200 εκατομμύρια ευρώ θα επενδυθούν σε ένα νέο ταμείο χρηματικών εγγυήσεων, το οποίο θα δίνει τη δυνατότητα στις μικρές επιχειρήσεις να εξασφαλίζουν τραπεζικά δάνεια με την εγγύηση της ΕΕ.

Μ' αυτό τον τρόπο υπολογίζουμε ότι θα αποκτούν πρόσβαση σε ποσό έως και 1 δισεκατομμύριο ευρώ με τη μορφή τραπεζικών δανείων.

Είμαι βέβαιη ότι το πρόγραμμα 'Δημιουργική Ευρώπη' θα επιφέρει σημαντικά οφέλη στους πολίτες, θα ενισχύσει την προβολή των ευρωπαϊκών πολιτιστικών δραστηριοτήτων και θα παρέχει καλύτερη πρόσβαση των ατόμων σε ολόκληρο το φάσμα του ευρωπαϊκού πολιτισμού.

* * *

Η επιθυμία μου για αύξηση της επένδυσης στην εκπαίδευση, τη νεολαία, τη δημιουργικότητα και την καινοτομία πηγάζει από την πεποίθησή μου ότι πρόκειται για τομείς ανάπτυξης στους οποίους η Ευρώπη μπορεί να επιτύχει σημαντική προστιθέμενη αξία.

Οι προτάσεις για τα προγράμματα 'Erasmus για όλους' και 'Δημιουργική Ευρώπη' αποτελούν τα ενδεδειγμένα εργαλεία που θα μας βοηθήσουν να ανταποκριθούμε στις προκλήσεις τις οποίες αντιμετωπίζουμε και είμαι βέβαιη ότι θα επιτύχουν τα αποτελέσματα που όλοι επιδιώκουμε.