ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

Τουρκοκυπριακή κοινότητα

Η Κύπρος προσχώρησε στην ΕΕ την 1 Μαΐου 2004 ως de facto διχοτομημένο νησί. Η ΕΕ στηρίζει πλήρως τις τρέχουσες διαπραγματεύσεις μεταξύ των ηγετών της ελληνοκυπριακής και της τουρκοκυπριακής κοινότητας για την επίτευξη συνολικής διευθέτησης του κυπριακού ζητήματος που θα οδηγήσει στην επανένωση του νησιού και την καθιέρωση μιας διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα μεταξύ των δύο κοινοτήτων.

Η πολιτική της ΕΕ έναντι της τουρκοκυπριακής κοινότητας καθορίστηκε από το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων της 26ης Απριλίου 2004, μόλις πριν από την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ:

«Η τουρκοκυπριακή κοινότητα εξέφρασε τη σαφή της επιθυμία για ένα μέλλον εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το Συμβούλιο είναι αποφασισμένο να θέσει τέρμα στην απομόνωση της τουρκοκυπριακής κοινότητας και να διευκολύνει την επανένωση της Κύπρου ενθαρρύνοντας την οικονομική ανάπτυξη της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει συνολικές προτάσεις για το σκοπό αυτό, με ιδιαίτερη έμφαση στην οικονομική ολοκλήρωση της νήσου και στη βελτίωση των επαφών των δύο κοινοτήτων τόσο μεταξύ τους όσο και με την ΕΕ.»

Η Αντιπροσωπεία είναι το τοπικό γραφείο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο με έδρα τη Λευκωσία και με εντολή να παρέχει πληροφορίες για ευρωπαϊκά θέματα τόσο στα μέσα μαζικής ενημέρωσης όσο και στο ευρύ κοινό. Η Αντιπροσωπεία ενημερώνει τα κυπριακά μέσα μαζικής ενημέρωσης για τις τελευταίες εξελίξεις στις Βρυξέλλες και αποτελεί σημαντικό σημείο επαφής για τους δημοσιογράφους. Εξάλλου, η Αντιπροσωπεία παρέχει στο ευρύ κοινό ελεύθερη πρόσβαση σε πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω διαφόρων έντυπων εκδόσεων και εκπαιδευτικών επισκέψεων. Επίσης, συγκεντρώνει πληροφορίες και ενημερώνει την Επιτροπή στις Βρυξέλλες αναφορικά με διάφορες πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις στην Κύπρο. Επιπρόσθετα, στα πλαίσια της εντολής της, η Αντιπροσωπεία διοργανώνει δικοινοτικές εκδηλώσεις και επισκέψεις στις Βρυξέλλες, στις οποίες συμμετέχουν άτομα και από τις δύο κοινότητες. Πραγματοποιούνται εκδηλώσεις για την τουρκοκυπριακή κοινότητα είτε από την Αντιπροσωπεία είτε σε συνεργασία με τοπικούς παράγοντες και το EU Infopoint. Τέλος, η Αντιπροσωπεία παράγει και διανέμει υλικό ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος σε όλες τις πλατφόρμες μέσων ενημέρωσης στην τουρκοκυπριακή κοινότητα (μέσω σχετικών προσκλήσεων υποβολής προσφορών).

Ο Ευρωπαϊκός Ανοιχτός Χώρος (ΕΑΧ) στεγάζεται στο Σπίτι της ΕΕ στη Λευκωσία και αποτελεί κοινή πρωτοβουλία της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο και του Γραφείου Ενημέρωσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο. Ο Ευρωπαϊκός Ανοιχτός Χώρος δέχεται όλους τους πολίτες και κατοίκους της Κύπρου και τους καλεί να συμμετέχουν στις εκδηλώσεις και δραστηριότητες που διοργανώνονται σε τακτική βάση. Επίσης, δύναται να προσφέρει την αίθουσα διασκέψεων και τις εγκαταστάσεις του Σπιτιού της ΕΕ σε ΜΚΟ και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ως χώρο συνάντησης και συζήτησης, ενώ παρέχει συμβουλές και βοήθεια σε ευρωπαϊκά θέματα σε όλους τους Κύπριους πολίτες.

Επιπλέον, η Αντιπροσωπεία διαθέτει τρία κέντρα πληροφόρησης Europe Direct (EDIC) σε περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας, δηλαδή στη Λεμεσό, Λάρνακα και Πάφο. Δημιουργήθηκε ένα ακόμα EDIC στην ουδέτερη ζώνη στη Λευκωσία για να εξυπηρετεί και τις δύο κοινότητες στο νησί. Τα κέντρα πληροφόρησης αποτελούν μέρος του δικτύου κέντρων πληροφόρησης Europe Direct.

Εν αναμονή της διευθέτησης του κυπριακού ζητήματος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει διάφορες ειδικές αρμοδιότητες όσον αφορά την Κύπρο, πέραν από τις συνήθεις ευθύνες της έναντι των κρατών μελών:

  • παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τη διαπραγματευτική διαδικασία και παρέχει πολιτική και τεχνική υποστήριξη·
  • υλοποιεί απευθείας το πρόγραμμα βοήθειας της ΕΕ προς την τουρκοκυπριακή κοινότητα με σκοπό να βοηθήσει τους Τουρκοκύπριους να προετοιμαστούν για την επανένωση του νησιού·
  • υποβάλλει τακτικά εκθέσεις για την εφαρμογή του κανονισμού για την Πράσινη Γραμμή.

Για την εκπλήρωση των πιο πάνω, το 2004 η Επιτροπή συνέστησε ειδική ομάδα δράσης για την τουρκοκυπριακή κοινότητα. Η ομάδα αρχικά υπαγόταν στη Γενική Διεύθυνση Διεύρυνσης και από το 2014 υπάγεται πλέον στη Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής. Επιπλέον, ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διόρισε προσωπικό απεσταλμένο στις διαπραγματεύσεις για τη διευθέτηση του κυπριακού ζητήματος.

Υπηρεσία υποστήριξης διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων - στήριξη για τη διευθέτηση του κυπριακού ζητήματος

Στις 17 Φεβρουαρίου 2016 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να μεταφέρει την ομάδα δράσης για την τουρκοκυπριακή κοινότητα, δηλαδή την ομάδα αρμόδια για την υλοποίηση του προγράμματος βοήθειας της ΕΕ προς την τουρκοκυπριακή κοινότητα και την παροχή βοήθειας προς τους Τουρκοκυπρίους για σκοπούς προετοιμασίας εν όψει της ενοποίησης της Κύπρου, στη γενική γραμματεία της υπηρεσίας υποστήριξης διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων (SRSS). Η SRSS θα συντονίζει όλες τις προσπάθειες της Επιτροπής για διευκόλυνση της διαδικασίας επανένωσης της Κύπρου. Βλ. σχετικό δελτίο τύπου εδώ.

Ο προσωπικός απεσταλμένος του Προέδρου Juncker στην Αποστολή Καλών Υπηρεσιών του ΟΗΕ στην Κύπρο

Στις 16 Ιουλίου 2015 ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Jean-Claude Juncker, διόρισε εκ νέου τον κ. Pieter van Nuffel στη θέση του προσωπικού του απεσταλμένου στην Αποστολή Καλών Υπηρεσιών του ΟΗΕ στην Κύπρο. Ο κ. van Nuffel διορίστηκε για πρώτη φορά στη θέση αυτή τον Ιούλιο 2012.

Ο κ. van Nuffel παρέχει νομικές και πρακτικές συμβουλές στην Αποστολή Καλών υπηρεσιών του ΟΗΕ σε θέματα που αφορούν την ΕΕ και λειτουργεί ως σύνδεσμος μεταξύ της Αποστολής Καλών Υπηρεσιών του ΟΗΕ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Πράσινη Γραμμή

Το σύνολο του εδάφους της Κύπρου αποτελεί μέρος της Ένωσης. Ωστόσο, στο βόρειο τμήμα της νήσου, όπου η κυπριακή κυβέρνηση δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο, το κοινοτικό κεκτημένο έχει ανασταλεί σύμφωνα με το πρωτόκολλο αριθ. 10 της πράξης προσχώρησης του 2003.

Η «Πράσινη Γραμμή» χωρίζει τα δύο τμήματα της νήσου από το 1974. Ο κανονισμός για την Πράσινη Γραμμή (κανονισμός αριθ. 866/2004 του Συμβουλίου) καθορίζει τους όρους κυκλοφορίας των προσώπων και αγαθών διαμέσου της Πράσινης Γραμμής, η οποία δεν αποτελεί σύνορο της ΕΕ.

Σε πρακτικό επίπεδο, οι βόρειες περιοχές βρίσκονται εκτός της τελωνειακής και φορολογικής επικράτειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό όμως δεν επηρεάζει τα ατομικά δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων ως πολιτών της ΕΕ. Οι Τουρκοκύπριοι είναι πολίτες ενός κράτους μέλους της ΕΕ παρά το γεγονός ότι ζουν σε ένα τμήμα της Κύπρου όπου η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο.  

Η κατάσταση θα αλλάξει με τη διευθέτηση του κυπριακού ζητήματος και την εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου στο σύνολο του νησιού.

Χρηματοδοτική βοήθεια για την τουρκοκυπριακή κοινότητα

Το 2006 η ΕΕ ενέκρινε τον κανονισμό αριθ. 389/2006 του Συμβουλίου στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την επανένωση της νήσου. Διατέθηκαν κονδύλια ύψους 259 εκατ. ευρώ για ένα 5ετές πρόγραμμα που υλοποιήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Στόχοι του προγράμματος:

  • προώθηση της κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης στην τουρκοκυπριακή κοινότητα (ιδίως της αγροτικής ανάπτυξης, της ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού και της περιφερειακής ανάπτυξης)·
  • ανάπτυξη και αναδιάρθρωση υποδομών (ιδίως στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, του περιβάλλοντος, των τηλεπικοινωνιών και της υδροδότησης)·
  • προώθηση της συμφιλίωσης, οικοδόμηση εμπιστοσύνης και υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών·
  • προσέγγιση της τουρκοκυπριακής κοινότητας στην ΕΕ μέσω πληροφόρησης και επαφών μεταξύ Τουρκοκυπρίων και άλλων πολιτών της ΕΕ·
  • βοήθεια προς την τουρκοκυπριακή κοινότητα στην εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου μετά από συμφωνία για συνολική διευθέτηση του κυπριακού ζητήματος.

Από το 2011 και μετά, η παροχή χρηματοδοτικής βοήθειας συνεχίστηκε με τη μορφή ετήσιας κατανομής κονδυλίων ύψους 30 εκατ. ευρώ προς αξιοποίηση των αποτελεσμάτων που ήδη επιτεύχθηκαν και προς υποστήριξη της υπό εξέλιξη διαδικασίας διευθέτησης. Συνολικά, από το 2006, χορηγήθηκε το ποσό των 402 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του κανονισμού χρηματοδοτικής βοήθειας.

Η διαχείριση του χρηματοδοτικού προγράμματος βοήθειας γίνεται σύμφωνα με τους κανόνες εξωτερικής βοήθειας της ΕΕ, μέσω της άμεσης και έμμεσης διαχείρισης.

Περισσότερες πληροφορίες αναφορικά με τις προσκλήσεις υποβολής προσφορών και τις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του κανονισμού χρηματοδοτικής βοήθειας είναι διαθέσιμες στον δικτυακό τόπο της Europe Αid στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/europeaid/index_en.htm.

Εκτός από τον κανονισμό για την Πράσινη Γραμμή και τον κανονισμό χρηματοδοτικής βοήθειας, η Επιτροπή έχει υποβάλει πρόταση κανονισμού για τους ειδικούς όρους εμπορικών συναλλαγών με τις περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας στις οποίες η κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο (κανονισμός για το απευθείας εμπόριο). Επί του παρόντος, η πρόταση εκκρεμεί στο Συμβούλιο.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη βοήθεια της ΕΕ προς την τουρκοκυπριακή κοινότητα μπορείτε να ανατρέξετε στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://ec.europa.eu/regional_policy/en/policy/themes/turkish-cypriot-community ή να επισκεφθείτε τον δικτυακό τόπο EU Infopoint.