Structuur: De Stichting Geschillencommissies voor consumentenzaken (SGC) is opgericht in 1970. De SGC heeft tot doel het beslechten van geschillen die voortvloeien uit klachten van consumenten over door ondernemers geleverde goederen en verrichte diensten. Dit doel wordt verwezenlijkt door het oprichten en instandhouden van Geschillencommissies. Eind 1998 waren er 27 Geschillencommissies actief onder de paraplu van de Stichting.

Een op te richten geschillencommissie moet aan een aantal voorwaarden voldoen, waaronder eisen met betrekking tot de leveringsvoorwaarden, nakomingsgarantie en erkenning door de overheid, waardoor een goede rechtsgang en onpartijdige uitspraken worden gewaarborgd.

Bijna alle geschillencommissies van de SGC bestaan uit drie leden: een voorzitter, een lid op voordracht van de branche-organisatie en een lid op voordracht van de Consumentenbond of ANWB. Sommige geschillencommissies beschikken over een secretaris. Waar nodig kunnen deskundigen ingeschakeld worden.

Voorzitters, leden en deskundigen worden benoemd door het bestuur van de Stichting en zijn volledig onafhankelijk en onpartijdig. De benoemingsperiode is maximaal vier jaar. Zij zijn terstond herbenoembaar.

Bevoegdheid: De basis voor de bevoegdheid van de Geschillencommissies zijn de leveringsvoorwaarden van de leden van de branche-organisaties die in een Geschillencommissie participeren. In deze leveringsvoorwaarden is de bepaling opgenomen dat de consument een geschil met de ondernemer kan voorleggen aan de Geschillencommissie in plaats van aan de gewone rechter.

In het algemeen zijn er slechts twee belangrijke categorieën van geschillen die door de Geschillencommissies niet behandeld kunnen worden:

Uiteraard kunnen de Geschillencommissies geen zaken behandelen die reeds aan de gewone rechter zijn voorgelegd. Geografisch bestrijkt de jurisdictie van de Geschillencommissies geheel Nederland. Dit betekent ook dat geschillen behandeld kunnen worden van in het buitenland woonachtige consumenten, die met een in Nederland gevestigde ondernemer een overeenkomst sluiten.

Overzicht jurisdictie per Geschillencommissie:

Procedure: De consument die een geschil bij een Geschillencommissie aanhangig wil maken, moet altijd eerst zelf proberen met de ondernemer het geschil op te lossen. Dit betekent dat de consument na het ontdekken van de klacht deze moet kenbaar maken aan de ondernemer. Leidt het indienen van de klacht bij de ondernemer niet tot een oplossing, dan kan de consument het alsdan ontstane geschil over de klacht vervolgens aanhangig maken bij de Geschillencommissie. In de leverings- en betalingsvoorwaarden van de ondernemer staat als regel opgenomen op welke wijze en binnen welke termijn de klacht bij de ondernemer en vervolgens bij de Commissie moet worden ingediend. Het aanhangig maken van het geschil bij de betreffende Geschillencommissie moet schriftelijk gebeuren. Voldoende is een eenvoudige brief. Aan de inhoud daarvan worden geen formele eisen gesteld. Vervolgens ontvangt de consument een kort vragenformulier om de klachten aan de Commissie voor te leggen. De ondernemer maakt naar aanleiding van dat vragenformulier zijn standpunt kenbaar. Tenslotte kan de consument zijn klacht mondeling toelichten op een zitting van de Commissie.

De kosten: Bij de Geschillencommissies gelden vaste klachtengelden die afhankelijk van het factuurbedrag van het in geding zijnde product of dienst en variëren van f 45 tot f 250. Dit is inclusief een eventueel noodzakelijk deskundigenrapport. Wordt de consument in het gelijk gesteld, dan dient de ondernemer hem dit bedrag te vergoeden.

Aard van het besluit: De Geschillencommissies doen een uitspraak die voor beide partijen bindend is. Van een uitspraak van de Geschillencommissie is geen hoger beroep mogelijk. De enige mogelijkheid om de uitspraak te laten toetsen is deze binnen twee maanden na verzending ervan aan de gewone rechter voor te leggen. Deze kan de uitspraak echter slechts marginaal toetsen, zoals voorzien in artikel 7:904 BW. Dit betekent dat de rechter het bindend advies slechts zal vernietigen, indien de uitspraak in verband met de inhoud of wijze van totstandkoming in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn. Dit betekent voor de praktijk dat een uitspraak van de Geschillencommissie alleen dan niet de rechterlijke toetsing zal doorstaan, indien de Geschillencommissie fundamentele beginselen van procesrecht niet in acht genomen zou hebben, zoals hoor en wederhoor.

Uitvoeringsmodaliteiten: Komt een ondernemer een bindend advies niet na, dan staat de branche-organisatie garant voor de nakoming ervan. De nakomingsgarantie houdt als regel in, dat de branche-organisatie de verplichting die de Geschillencommissie één van haar leden oplegt, overneemt wanneer dat lid die verplichting niet vrijwillig nakomt en evenmin het bindend advies binnen twee maanden na verzending ter toetsing aan de gewone rechter voorlegt. Dankzij de nakomingsgarantie is de tenuitvoerlegging van de uitspraken van de Geschillencommissies gewaarborgd.