De centrale rol van consumentenbescherming in de EU is uiteengezet in artikel 153 van het Verdrag. In het belang van de consumenten in de hele EU dienen alle markten in alle Europese lidstaten (de "interne markt" met andere woorden) doeltreffend te werken. En om doeltreffend te werken, moet een markt concurrerend zijn en moet hij de consumenten waar voor hun geld bieden. Een concurrerende en efficiënt gereguleerde markt biedt bedrijven de beste kansen, en consumenten de keuze, de lage prijzen, de innovatie en de betere dienstverlening die ze wensen.

De voltooiing van de interne markt, de totstandbrenging van een "ruimte waarin het vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal gegarandeerd is" heeft vanzelfsprekend het kader waarin de verschillende transacties van de Europese consumenten zich afspelen, ingrijpend veranderd.

De activiteiten van de consumenten beperken zich niet langer tot het nationale niveau; integendeel, de consumptie heeft tegenwoordig vaak een transnationaal aspect, eenvoudig doordat de consumenten zich meer verplaatsen en door de invoering van nieuwe technieken bij verkoop en dienstverlening, zoals elektronische transacties, het internet, enz.

De consument kan:

• Goederen en diensten aanschaffen in een ander EU-land wanneer hij zich naar het buitenland begeeft;
• Goederen en diensten aanschaffen bij een in een ander land van de Unie gevestigde verkoper, die zich naar het land van de consument begeeft;
• Goederen bestellen en kopen in een ander land van de Unie met behulp van verschillende methoden van verkoop op afstand, met name langs elektronische weg;
• Geld overmaken naar een ander land om zijn lopende transacties te betalen of om investeringen te doen.

Gezien de Europese dimensie van veel consumentenkwesties is op Europees niveau wetgeving goedgekeurd teneinde de consumenten een aantal rechten toe te kennen waarop zij zich in alle lidstaten kunnen beroepen.

Door de vaststelling van deze rechten op communautair niveau kunnen de consumenten beter profiteren van de grote interne markt. Dit betekent niet dat het communautaire beleid in de plaats treedt van de nationale regelgevingen; het een vult het ander aan, naarmate de markten steeds meer een Europees karakter krijgen.

De lidstaten, die in eerste instantie verantwoordelijk zijn voor de bescherming van de consumenten, hebben daarnaast ook een grote verscheidenheid van wettelijke regelingen ingevoerd met het doel de consumenten specifieke rechten toe te kennen en hen een betere bescherming te bieden.